احمد بن محمد بن خالد بن عبدالرحمان بَرْقی پر اسم و رسم به برقی (حدود ۲۰۰-۲۷۴ یا این که ۲۸۰ق) محدث، مورخ و فقید رجالی شیعه در قرن سوم هجری قمری. او از اصحاب امام جواد(ع) و امام هادی(ع) و مالک کتاب المحاسن و رجال میباشد. رجال شناسان معروف شیعه همانند نجاشی، روضه خوان طوسی و علامه حلی، اورا توثیق کرده و تودهای دیگر مانند احمد بن محمد بن عیسی اشعری بلندمرتبه راویان قمی اورا به جهت قصه از ضعفا، ضعیف شمردهاند. او شاگردان متعددی همانند حسین بن سعید اهوازی و علی بن ابراهیم قمی مسجد قبا مشهد داشته میباشد.
معاشطومار
شجرهطومار خویشاوندان برقی
وی دارای اسم و رسمترین شخص از قوم برقی میباشد که سوابق روشنی در تشیع و پشتیبانی از اهلبیت(ع) دارااست و عالمان زیادی نیز از بین آنها برخاسته میباشد. محمد بن خالد برقی نیز از اصحاب ائمه و دارنده اثرها و کتابهایی آدرس مسجد قبا مشهد بوده میباشد.[۱]
درباره سال ولادت وی در متنها رجالی و تاریخی مطلبی به دیده نمی خورد، البته با دقت به تاریخ وفاتش، میقدرت اعلامکرد که نزدیک به سال ۲۰۰ق به جهان آمده رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.[۲]
رجالیان، لقب اورا ابوجعفر بیان کردهاند.[۳] ابن ندیم لقب ابوالحسن را نیز برای وی بیان نموده است.[۴] نجاشی سال وفات اورا ۲۷۴ق می داند ولی علی بن محمد ماجیلویه نواده و فراگیر برقی نقل مینماید که وفات وی در سال ۲۸۰ق بوده شماره تلفن مسجد قبا مشهد میباشد.[۵]
مصاحبت با ائمه شیعه
در کتاب رجال برقی به هنگام گستردن هم اکنون برقی، خودش را از یاران امام جواد(ع) و امام هادی(ع) معرفی نموده است.[۶] البته در روایاتش، ذکری از این دو امام وجود ندارد. فقط در روایتی آمده زمانی که وی در سامرا بود، از جانب «آن مرد» نبیای به نزد وی و همراهش آمده و درباره وثاقت بعضا از راویان و اصحاب به آنها مطلبی را گفته میباشد [یادداشت ۱] که قرائن نماد می دهد منظور از «آن مرد»، امام هادی(ع) بوده میباشد.[۷]
منزلت روایی
وثاقت
رجالیان شیعه مانند نجاشی،[۸] روضه خوان طوسی[۹] و علامه حلی[۱۰] اورا توثیق کردهاند.
ماجرا از ضعفا و تبعید از قم
ماجرا وی از راویان ضعیف و اتکا بر روایات مرسل موجب شد احمد بن محمد بن عیسی اشعری رییس محدثان قمی، اورا از قم تبعید نماید البته بعد از مدتی اورا به قم بازگرداند و از او پوزش خواست و حتیدر مراسم خاکسپاری برقی، پا عریان و فارغ از عمامه حاضر شد تا اخلاق و رفتار قبل خود را جبران کند.[۱۱]
جواب به عیب گیری قصه از ضعفا
وحید بهبهانی مینویسد: «گزینه اعتمادبودن برقی قطعی میباشد و آن چه منتقدان گفتهاند برای ما اثبات نشده، حتی در شرایطیکه وی بر ضعیفان متکی بودن نموده باشد میقدرت اذعان کرد نحوه وی در نقل حدیث درست نبوده میباشد.»[۱۲] ابن غضائری نیز این نظر را دارد که طعن قمیها مرتبط با اشخاصی میباشد که احمد از آن ها حدیث نقل نموده است خیر خویش وی.[۱۳]
معاش علمی
مشایخ و اساتید
سید ابوالقاسم خویی اسم وی در سلسله اسنادحدود ۶۰۰ ماجرا آمده میباشد که درین احادیث از روایان بخش اعظمی همانند احمد بن محمد بن ابی نصر، حسن بن دوستداشتنی، اسماعیل بن مهران، حسن بن علی بن یقطین و علی بن اسباط قصه نقل نموده است.[۱۴] به گفته آقایی برقی از حدود ۲۰۰ نفر نقل حدیث و کتابهای بیشتراز ۱۰۰ نفر را نیز ماجرا نموده است[۱۵]
شاگردان
آیتالله خوئی شاگردان و راویان برقی را این سیرتکامل اسم میبرد:
ابو علی اشعری
احمد بن ادریس
احمد بن عبدالله
احمد بن محمد بن عبدالله
حسن بن متیل دقاق
حسین بن سعید
سعد بن عبدالله اشعری
عبدالله بن جعفر حمیری
علی بن ابراهیم قمی
علی بن حسین سعد آبادی
علی بن محمد بندار
علی بن محمد بن عبدالله قمی
علی بن محمد بن محمد ماجیلویه
محمد بن ابی القاسم
محمد بن احمد بن یحیی
محمد بن حسن صفار
محمد بن عیسی
محمد بن یحیی
معلی بن محمد.[۱۶]
کتاب الرجال
تألیفات
به گفته محمد تقی مجلسی در لوامع صاحبقرانی: برقی بغير از اين كتاب( المحاسن ) نود و سه كتاب ديگر تصنيف کرده است در فوتوفن علم ها، و اسامى اين كتابها... در فهرستهاى اصحاب رجال مو جود میباشد.[۱۷]مهم ترین تاثیر برقی، کتاب المحاسن و کتاب الرجال میباشد که از او به مکان باقی مانده میباشد. دیگر اثر ها وی عبارتند از:[۱۸]
کتاب البلدان
اختلاف الحدیث
الانساب
خبرها الامم
التراجم و التعاطف
آداب النفس
متانت المعاشرة
کتاب المکاسب
کتاب الرفاهیة
آقا تعالی طهرانی در الذریعه کتابهایی دیگری را به وی منسوب کرده که عبارتند از: القرائن ، اجر الاعمال، عقاب الاعمال، كتاب الصفوة و النور و الرحمة، کتاب النوادر، مصابیح الظلم، کتاب العلل، کتاب السفر، كتاب المآكل، كتاب الماء، كتاب المنافع و الاستخارات، كتاب المرافق و البنيان و اتخاذ العبيد و الدواب. [۱۹] طهرانی اسم بعضا این کتابها را با عنا وین دیگر هم بیان نموده است و گفته کهاین کتابها بخشی از المحاسن برقی میباشند.به عنوان مثالً کتاب الصفوة و النور را با تیتر النور والرحمه کتاب چهارم از کتاب ها یازدهگانه المحاسن برشمرده که محدث ارموی آن را در محاسن چاپ نموده است.[۲۰]
احمد بن محمد بن خالد بن عبدالرحمان بَرْقی پر اسم و رسم به برقی (حدود ۲۰۰-۲۷۴ یا این که ۲۸۰ق) محدث، مورخ و فقید رجالی شیعه در قرن سوم هجری قمری. او از اصحاب امام جواد(ع) و امام هادی(ع) و مالک کتاب المحاسن و رجال میباشد. رجال شناسان معروف شیعه همانند نجاشی، روضه خوان طوسی و علامه حلی، اورا توثیق کرده و تودهای دیگر مانند احمد بن محمد بن عیسی اشعری بلندمرتبه راویان قمی اورا به جهت قصه از ضعفا، ضعیف شمردهاند. او شاگردان متعددی همانند حسین بن سعید اهوازی و علی بن ابراهیم قمی مسجد قبا مشهد داشته میباشد.
معاشطومار
شجرهطومار خویشاوندان برقی
وی دارای اسم و رسمترین شخص از قوم برقی میباشد که سوابق روشنی در تشیع و پشتیبانی از اهلبیت(ع) دارااست و عالمان زیادی نیز از بین آنها برخاسته میباشد. محمد بن خالد برقی نیز از اصحاب ائمه و دارنده اثرها و کتابهایی آدرس مسجد قبا مشهد بوده میباشد.[۱]
درباره سال ولادت وی در متنها رجالی و تاریخی مطلبی به دیده نمی خورد، البته با دقت به تاریخ وفاتش، میقدرت اعلامکرد که نزدیک به سال ۲۰۰ق به جهان آمده رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.[۲]
رجالیان، لقب اورا ابوجعفر بیان کردهاند.[۳] ابن ندیم لقب ابوالحسن را نیز برای وی بیان نموده است.[۴] نجاشی سال وفات اورا ۲۷۴ق می داند ولی علی بن محمد ماجیلویه نواده و فراگیر برقی نقل مینماید که وفات وی در سال ۲۸۰ق بوده شماره تلفن مسجد قبا مشهد میباشد.[۵]
مصاحبت با ائمه شیعه
در کتاب رجال برقی به هنگام گستردن هم اکنون برقی، خودش را از یاران امام جواد(ع) و امام هادی(ع) معرفی نموده است.[۶] البته در روایاتش، ذکری از این دو امام وجود ندارد. فقط در روایتی آمده زمانی که وی در سامرا بود، از جانب «آن مرد» نبیای به نزد وی و همراهش آمده و درباره وثاقت بعضا از راویان و اصحاب به آنها مطلبی را گفته میباشد [یادداشت ۱] که قرائن نماد می دهد منظور از «آن مرد»، امام هادی(ع) بوده میباشد.[۷]
منزلت روایی
وثاقت
رجالیان شیعه مانند نجاشی،[۸] روضه خوان طوسی[۹] و علامه حلی[۱۰] اورا توثیق کردهاند.
ماجرا از ضعفا و تبعید از قم
ماجرا وی از راویان ضعیف و اتکا بر روایات مرسل موجب شد احمد بن محمد بن عیسی اشعری رییس محدثان قمی، اورا از قم تبعید نماید البته بعد از مدتی اورا به قم بازگرداند و از او پوزش خواست و حتیدر مراسم خاکسپاری برقی، پا عریان و فارغ از عمامه حاضر شد تا اخلاق و رفتار قبل خود را جبران کند.[۱۱]
جواب به عیب گیری قصه از ضعفا
وحید بهبهانی مینویسد: «گزینه اعتمادبودن برقی قطعی میباشد و آن چه منتقدان گفتهاند برای ما اثبات نشده، حتی در شرایطیکه وی بر ضعیفان متکی بودن نموده باشد میقدرت اذعان کرد نحوه وی در نقل حدیث درست نبوده میباشد.»[۱۲] ابن غضائری نیز این نظر را دارد که طعن قمیها مرتبط با اشخاصی میباشد که احمد از آن ها حدیث نقل نموده است خیر خویش وی.[۱۳]
معاش علمی
مشایخ و اساتید
سید ابوالقاسم خویی اسم وی در سلسله اسنادحدود ۶۰۰ ماجرا آمده میباشد که درین احادیث از روایان بخش اعظمی همانند احمد بن محمد بن ابی نصر، حسن بن دوستداشتنی، اسماعیل بن مهران، حسن بن علی بن یقطین و علی بن اسباط قصه نقل نموده است.[۱۴] به گفته آقایی برقی از حدود ۲۰۰ نفر نقل حدیث و کتابهای بیشتراز ۱۰۰ نفر را نیز ماجرا نموده است[۱۵]
شاگردان
آیتالله خوئی شاگردان و راویان برقی را این سیرتکامل اسم میبرد:
ابو علی اشعری
احمد بن ادریس
احمد بن عبدالله
احمد بن محمد بن عبدالله
حسن بن متیل دقاق
حسین بن سعید
سعد بن عبدالله اشعری
عبدالله بن جعفر حمیری
علی بن ابراهیم قمی
علی بن حسین سعد آبادی
علی بن محمد بندار
علی بن محمد بن عبدالله قمی
علی بن محمد بن محمد ماجیلویه
محمد بن ابی القاسم
محمد بن احمد بن یحیی
محمد بن حسن صفار
محمد بن عیسی
محمد بن یحیی
معلی بن محمد.[۱۶]
کتاب الرجال
تألیفات
به گفته محمد تقی مجلسی در لوامع صاحبقرانی: برقی بغير از اين كتاب( المحاسن ) نود و سه كتاب ديگر تصنيف کرده است در فوتوفن علم ها، و اسامى اين كتابها... در فهرستهاى اصحاب رجال مو جود میباشد.[۱۷]مهم ترین تاثیر برقی، کتاب المحاسن و کتاب الرجال میباشد که از او به مکان باقی مانده میباشد. دیگر اثر ها وی عبارتند از:[۱۸]
کتاب البلدان
اختلاف الحدیث
الانساب
خبرها الامم
التراجم و التعاطف
آداب النفس
متانت المعاشرة
کتاب المکاسب
کتاب الرفاهیة
آقا تعالی طهرانی در الذریعه کتابهایی دیگری را به وی منسوب کرده که عبارتند از: القرائن ، اجر الاعمال، عقاب الاعمال، كتاب الصفوة و النور و الرحمة، کتاب النوادر، مصابیح الظلم، کتاب العلل، کتاب السفر، كتاب المآكل، كتاب الماء، كتاب المنافع و الاستخارات، كتاب المرافق و البنيان و اتخاذ العبيد و الدواب. [۱۹] طهرانی اسم بعضا این کتابها را با عنا وین دیگر هم بیان نموده است و گفته کهاین کتابها بخشی از المحاسن برقی میباشند.به عنوان مثالً کتاب الصفوة و النور را با تیتر النور والرحمه کتاب چهارم از کتاب ها یازدهگانه المحاسن برشمرده که محدث ارموی آن را در محاسن چاپ نموده است.[۲۰]
مسجد قبا مشهد چه ویژگیهایی دارد؟