اول استاد در اسلام نبی اکرم بود که یاد دادن او بر اساس تعالیم اسلامی بود و شماره تلفن مسجد قبا مشهد اول درسهای آن تلاوت قرآن بود، از این جهت اول مدرسه ها مسلمانها مساجد آن ها بود با دقت به اینکه یاددادن و فراگیری خاص مساجد خلا و بخش اعظمی از محققان در منزلها، مریضخانهها، رباطها و جاهای متفاوت که حضور آدرس مسجد قبا مشهد مییافتند رینگهای درس دادن را به وجود میآوردند؛ سال ۴۵۹ هجری (۱۶۰۶–۱۶۰۷ م) در تاریخ یادگرفتن عصری پر رنگ بهشمار می آید، در همین سال اول مکتب از حرفه مکتبهای خواجه نظام الملک وزیر والا سلجوقیان مسجد قبا مشهد ساخته شد و با اعتنا به عدم متمرکز بودن پیشینه فراگیری و عدم برپای رینگهای آموزشی در یک جا، این مبادرت خواجه سبب نضج و به ثمر وصال شغل یاددادن در جهات متفاوت فرهنگ اسلامی شد؛ و از طرفی تحت عنوان یکیاز والاترین مقرهایی مذهبی و تبلیغاتی شرق اسلام در مقابل جامع الازهر قاهره راس خلفای فاطمی که با تبلیغات شدید مذهب اهل سنت را انذار میکرد به نزاع برخیزد.
فراگیری قبل از اسلام
مدرسه تلاوت و تایپ کردن مشتمل بر عصرٔ اسلامی نمی شود بهاین خواسته که پیش از ظهور اسلام هم شاهدمکتب تلاوت و تایپ کردن هستیم، در فتوح البلدان بدین مورد اشاره شده است که انسان بن صاحب و مالک اخوی اکیدر بن عبدالملک بن عبدالجن کندی سکونی فرمانروایی دومة الجندل که نصرانی بود به حیره آمد و مدتی در آنجا سکونت میگزید او خط عربی را از اهل حیره بیاموخت و آنگاه برای کاری به مکه آمد، سفیان بن ابی امیة بن عبدالشمس و ابوقیس بن عبدمناف بن زهرة بن کلاب اورا بدیدند که خط مینویسد و از او خواستند که آنها را خط بیاموزد. انسان وی را حروف هجا بیاموخت و به آن ها خظ آرم بخشید و چندان که آن دو توانستند بنویسند و این فرآیند یادگیری قرائت و تایپ کردن به سایر منتقل شد و سعی بر یادگیری آن برآمدند، هر یک سری عمومیت نداشت و بلاذری درپی نقل مینماید که پیش از ظهور اسلام فقط هفده نفره از قریش به قرائت و تایپ کردن مسلط بودند[۱]
فراگیری در اسلام
البته با داخل شدن اسلام پروسه یادگیری به واسطه رابطه با بقیه دولتها، تأسیس دیوانهای متعدد و به وجود وارد شدن کارهای اداری سرعت بیشتری به خویش گرفت و نبی اسلام عموم را بهاین اساسی تشویق میکرد و به آن التفات میاعطا کرد؛ در نبردها مانند پیکار بدر افرادی را که میتوانستند قرائت و تایپ کردن بیاموزند در قبال یاد دادن به بقیه افراد آنهارا آزاد می کرد و این فدیه آزادی نامسلمانان بود[۲]
از طرفی دیگر نبی به هنگام هجرت از مکه به مدینه سنگ بنایی مسجد قبا را گذاشت که اولیه مسجد در اسلام بود، رینگهای دانش درین مسجد برگزار میشد، و رسول (ص) نیز در مسجد خود در مدینه میگردهمایی و به یارانش آیین و آئین خاطر میاعطا کرد[۳] این قضیه عنایت مساجد را در یادگرفتن آشکار مینماید، بنابرین مساجد خلال نقش مذهبی نقش بسزایی در مسئله آموزشی اعمال مینمایند و بیعامل نیس که ایجاد کرد مساجد در هر ناحیه اسلامی مایحتاج و ضروری بود و جز حق تقدمها قرار داشت.
در کتاب تاریخ یادگرفتن در اسلام به گزارش مقریزی تیتر میکندکه قدمت بن خطاب به استانداران خویش در بصره (ابوموسی)، کوفه (سعد ابن ابی وقاص) و سوریه و مصر (عمرو عاص) امر طومارای ارسال کرد تا هریک مسجد کاملی بسازند تا عموم آن شهر برای برگزاری نماز جمعه در آنجا گرد آیند[۳]
از مشهورترین مساجد در حوزه اسلام که فراگیری در آنها منزلت والایی دارااست مسجد جامع الازهر در مصر بود، این جامع در میانه قرن چهارم هجری به طور همزمان با شهر قاهره بوسیله دولت اسماعیلی مذهب فاطمیان تأسیس شد و قران و فقه در آن درس دادن می شد و از اقصی نقاط جهان مانند ترکستان و هندوستان به سوی این مسجد به دلیل درس دادن روی میآوردند و در جوار آن معاش میکردند که به مجاورین پر اسم و رسم شدن و و هر رواقی داشتند، که به رواق شامیان، رواق ایرانیان، رواق مغربیان و … مشهور بودند؛ دانشجوها الازهر را در اوایل قرن نهم هجری به ۷۵۰ بدن از ممالک متفاوت اسلامی بیان کردهاند[۴]
اول استاد در اسلام نبی اکرم بود که یاد دادن او بر اساس تعالیم اسلامی بود و شماره تلفن مسجد قبا مشهد اول درسهای آن تلاوت قرآن بود، از این جهت اول مدرسه ها مسلمانها مساجد آن ها بود با دقت به اینکه یاددادن و فراگیری خاص مساجد خلا و بخش اعظمی از محققان در منزلها، مریضخانهها، رباطها و جاهای متفاوت که حضور آدرس مسجد قبا مشهد مییافتند رینگهای درس دادن را به وجود میآوردند؛ سال ۴۵۹ هجری (۱۶۰۶–۱۶۰۷ م) در تاریخ یادگرفتن عصری پر رنگ بهشمار می آید، در همین سال اول مکتب از حرفه مکتبهای خواجه نظام الملک وزیر والا سلجوقیان مسجد قبا مشهد ساخته شد و با اعتنا به عدم متمرکز بودن پیشینه فراگیری و عدم برپای رینگهای آموزشی در یک جا، این مبادرت خواجه سبب نضج و به ثمر وصال شغل یاددادن در جهات متفاوت فرهنگ اسلامی شد؛ و از طرفی تحت عنوان یکیاز والاترین مقرهایی مذهبی و تبلیغاتی شرق اسلام در مقابل جامع الازهر قاهره راس خلفای فاطمی که با تبلیغات شدید مذهب اهل سنت را انذار میکرد به نزاع برخیزد.
فراگیری قبل از اسلام
مدرسه تلاوت و تایپ کردن مشتمل بر عصرٔ اسلامی نمی شود بهاین خواسته که پیش از ظهور اسلام هم شاهدمکتب تلاوت و تایپ کردن هستیم، در فتوح البلدان بدین مورد اشاره شده است که انسان بن صاحب و مالک اخوی اکیدر بن عبدالملک بن عبدالجن کندی سکونی فرمانروایی دومة الجندل که نصرانی بود به حیره آمد و مدتی در آنجا سکونت میگزید او خط عربی را از اهل حیره بیاموخت و آنگاه برای کاری به مکه آمد، سفیان بن ابی امیة بن عبدالشمس و ابوقیس بن عبدمناف بن زهرة بن کلاب اورا بدیدند که خط مینویسد و از او خواستند که آنها را خط بیاموزد. انسان وی را حروف هجا بیاموخت و به آن ها خظ آرم بخشید و چندان که آن دو توانستند بنویسند و این فرآیند یادگیری قرائت و تایپ کردن به سایر منتقل شد و سعی بر یادگیری آن برآمدند، هر یک سری عمومیت نداشت و بلاذری درپی نقل مینماید که پیش از ظهور اسلام فقط هفده نفره از قریش به قرائت و تایپ کردن مسلط بودند[۱]
فراگیری در اسلام
البته با داخل شدن اسلام پروسه یادگیری به واسطه رابطه با بقیه دولتها، تأسیس دیوانهای متعدد و به وجود وارد شدن کارهای اداری سرعت بیشتری به خویش گرفت و نبی اسلام عموم را بهاین اساسی تشویق میکرد و به آن التفات میاعطا کرد؛ در نبردها مانند پیکار بدر افرادی را که میتوانستند قرائت و تایپ کردن بیاموزند در قبال یاد دادن به بقیه افراد آنهارا آزاد می کرد و این فدیه آزادی نامسلمانان بود[۲]
از طرفی دیگر نبی به هنگام هجرت از مکه به مدینه سنگ بنایی مسجد قبا را گذاشت که اولیه مسجد در اسلام بود، رینگهای دانش درین مسجد برگزار میشد، و رسول (ص) نیز در مسجد خود در مدینه میگردهمایی و به یارانش آیین و آئین خاطر میاعطا کرد[۳] این قضیه عنایت مساجد را در یادگرفتن آشکار مینماید، بنابرین مساجد خلال نقش مذهبی نقش بسزایی در مسئله آموزشی اعمال مینمایند و بیعامل نیس که ایجاد کرد مساجد در هر ناحیه اسلامی مایحتاج و ضروری بود و جز حق تقدمها قرار داشت.
در کتاب تاریخ یادگرفتن در اسلام به گزارش مقریزی تیتر میکندکه قدمت بن خطاب به استانداران خویش در بصره (ابوموسی)، کوفه (سعد ابن ابی وقاص) و سوریه و مصر (عمرو عاص) امر طومارای ارسال کرد تا هریک مسجد کاملی بسازند تا عموم آن شهر برای برگزاری نماز جمعه در آنجا گرد آیند[۳]
از مشهورترین مساجد در حوزه اسلام که فراگیری در آنها منزلت والایی دارااست مسجد جامع الازهر در مصر بود، این جامع در میانه قرن چهارم هجری به طور همزمان با شهر قاهره بوسیله دولت اسماعیلی مذهب فاطمیان تأسیس شد و قران و فقه در آن درس دادن می شد و از اقصی نقاط جهان مانند ترکستان و هندوستان به سوی این مسجد به دلیل درس دادن روی میآوردند و در جوار آن معاش میکردند که به مجاورین پر اسم و رسم شدن و و هر رواقی داشتند، که به رواق شامیان، رواق ایرانیان، رواق مغربیان و … مشهور بودند؛ دانشجوها الازهر را در اوایل قرن نهم هجری به ۷۵۰ بدن از ممالک متفاوت اسلامی بیان کردهاند[۴]
سوالات مهم قبل از رزرو مسجد قبا مشهد؛ راهنمای کامل برای انتخاب و هماهنگی مراسم