احادیث اهل بیت(ع)
از تیم آنچه از رسول اکرم(ص)و خاندانش آورده شده برمیآید که ابوطالب، مؤمن بوده و بر شریعت اسلام درگذشته میباشد. در حدیث قدسی آمده که جبرئیل بر فرستاده(ص) فرود آمد و فرمود: ای محمد! پروردگارت بر تو درود رساند و فرمود: اینجانب حریق را بر صُلبی که تورا به عالم آورد و شکمی که تورا حمل کرد و آغوشی که تورا در بر گرفت حرام کردم. فرستاده فرمود: جبرئیل! برایم آن را توضیح بده. عرضه داشت: منظور از صُلب، صُلب پدرت عبدالله بن عبدالمطلب میباشد. خواسته از بَطن، آمنه بنت وهب میباشد و خواسته از آغوش، کفالت ابوطالب مسجد قبا مشهد میباشد.[۲۲]
در ذکر پیامبر اکرم(ص)
از اینجهت که محمد(ص) در روزگار مشقت بار صدر اسلام، نگهبانی ابوطالب را داشت، هرگاه کلام از او میشد اورا با خیر و خوبی و بزرگی خاطر میکرد. در روایتی آمده که فرستاده خداوند(ص) به جابر بن عبدالله انصاری فرمود: «در هجرت معراج چهار نوروفروغ را دیدم. از جانب آفریدگار خطاب شد: این عبدالمطلب، این عمویت ابوطالب، این پدرت عبدالله و این مادرت آمنه میباشد.»[۲۳] و در روایتی دیگر آمده میباشد: «ابوطالب در روز قیامت در زمره پادشاهان و به سیمای پیامبران محشور میگردد.»[۲۴] همینطور در بیانی دیگر گفته شده: «معبود در روز قیامت به اینجانب وعده شفاعت چهار نفر را داده که یک کدام از آنها ابوطالب آدرس مسجد قبا مشهد میباشد.»[۲۵]
در ذکر امام علی(ع)
روایاتی از خویش امام علی(ع)اورده شده که میقدرت آنهارا قرینهای بر ایمان ابوطالب دانست مثلا: «نور و روشنایی ابوطالب، روز قیامت بر تمامی انوار جز پنج نوروروشنایی غالب میگردد. نوروفروغ ابوطالب از نوروروشنایی ماست و پروردگار آن را ۲۰۰۰ سال قبل از خلقت انسان آفریده میباشد.»[۲۶] او در روایتی دیگر میفرماید: «زیرا پدرم به احتضار زمین خورد، فرستاده بر بالین او حاضر شد و درباره وی بشارتی به اینجانب اعطا کرد که از تمامی جهان و آن چه در آن میباشد دوستداشتنیخیس رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.»[۲۷]
در ذکر ائمه معصومین(ع)
بنابر بعضی منابع، روزی از امام سجاد(ع) درباره ایمان ابوطالب سؤال کردند. پاسخ اعطا کرد: «خدای متعال پیامبرش را نهی کرد از این که زن مسلمانی در نکاح شخص کافری بماند در حالی که فاطمه بنت اسد از سبقتجویان در اسلام میباشد و تا نقطه پايان قدمت خود در نکاح با ابوطالب شماره تلفن مسجد قبا مشهد ماند.»[۲۸]
امام باقر(ع) بر ایمان ابوطالب تصریح کرده که در حالتیکه ایمان ابوطالب را در کفه ترازویی قرار دهند و ایمان این عموم را در کفه دیگر؛ ایمان ابوطالب هنگفت خیس میباشد.[۲۹]
امام درستگو(ع) نیز در روایتی ابوطالب را بسان اصحاب کهف شمرده که ایمان خویش را پنهان داشتند و اظهار کفر کردند و معبود به آنها دو محرک بخشید.[۳۰] و در روایتی دیگر منکران ایمان ابوطالب را دروغگو شمرده و اورا از همنشینان انبیا، صدیقان و شهیدان و صالحان خوانده میباشد.[۳۱]
در حدیثی دیگر آمده میباشد که شخصی برای امام رضا(ع) طومارای نوشت و بیان کرد که اینجانب در ایمان ابوطالب شک وتردید کردم. امام(ع) در پاسخ او به آیه ۱۱۵ سوره نساء اشاره نمود و به وی هشدار بخشید که کافر فهمیدن ابوطالب به نظر عقوبت اخروی، آخر و عاقبت بدی دارااست.[۳۲]
در روایتی از امام عسکری(ع) آمده میباشد: «پروردگار به پیامبرش وحی کرد که اینجانب تورا با دو تیم از پیروانت کمک نمودم؛ گروهی که تورا در نهان کمک داده و گروهی که آشکارا کمکات رساندند. از فی مابین تیم ویّل، سید و افضل آنها عمویت، ابوطالب میباشد و از فی مابین مجموعه دوّم فرزند وی، علی(ع) میباشد. آنگاه فرمود: ابوطالب همانند مؤمن آل فرعون بود که ایمانش را کتمان می کرد.»[۳۳]
در سخن بزرگان و عالمان آئین
کتاب الحجة علی الذاهب
کتاب ایمان ابی طالب تاثیر روحانی موءثر
روضه خوان طوسی درین که ابوطالب مسلمان بود، ادعای اجماع امامیه مینماید (سوای هیچ اختلافی) و این نظر را دارد که آن ها دلایل باورآور دارا هستند که موجب دانش به ایمان ابوطالب میباشد.[۳۴]
روحانی طبرسی تصریح به اجماع اهل بیت(ع) بر ایمان ابوطالب مینماید و اجماع آنهارا بدین عامل حجّت میداند که اهلبیت(ع) یکیاز دو ثقلی می باشند که رسول(ص) امر داده که به آن ها تمسک گردد.[یادداشت ۳][۳۵]
فتّال نیشابوری در روضة الواعظین، اینسیرتکامل مینویسد که طایفه بر حقّ شیعه، اجماع کردهاند بر اینکه ابوطالب، عبدالله بن عبدالمطلب و آمنه دختر وهب، کلیه مؤمن بودند و اجماع آن ها حجّت میباشد.[۳۶]
ابن معد قائل میباشد که در ایمان ابوطالب، اجماع اهل بیت فرستاده آفریدگار(ص) و حادثه عالمان شیعه برای ما کافی میباشد و میاقتدار بر آن اتکا نمود.[۳۷]
سید بن طاووس می گوید علمای عترت فرستاده(ص) همه بر ایمان ابوطالب واقعه نمودهاند. وی همینطور مینویسد که شکی وجود ندارد درین که عترت، به داخل ابوطالب، مطلعخیس از بیگانگاناند و نیز شیعه اهل بیت(ع) بر این فرمان اجماع داراهستند و کتابهایی هم در این باره تصنیف کردهاند.[۳۸]
علامه مجلسی هم بر اجماع شیعه بر اسلام ابوطالب اعتقاد دارد و این که وی در اولِ رسالت نبی(ص) به وی ایمان آورد و هیچوقت بتی را نپرستید، بلکه او از اوصیای ابراهیم(ع) بود و این دستور به حدّی نزد شیعه دارای شهرت میباشد که حتّی معارضان آن ها، این قضیه را به شیعه نسبت می دهند. به گفته مجلسی، خبرها پشت سر هم از شیوه های خاصه و عامه، بر ایمان وی رسیده میباشد و اکثری از علما و محدثان شیعه درباره این مسئله، کتاب جدا تألیف کردهاند تا بر کسی نهفته نماند.[۳۹]
کتابشناسی
نوشتهی علمیٔ اساسی: فهرست کتابهای درباره ابوطالب
کتابهای فراوانی در ثابت ایمان ابوطالب نگاشته شدهاست.[۴۰] آقا گران قدر تهرانی ۹ کتاب را با تیتر «ایمان ابی طالب» بیان مینماید.[۴۱] بعضی کتابهای دیگر نیز بهاین تفصیل میباشد:
ایمان ابی طالب تألیف روضه خوان اثرگذار، (متوفای ۴۱۳ق)
الحجة علی الذاهب الی تکفیر ابیطالب تألیف سید فخار بن معد (متوفای ۶۳۰ق)
منیة الطالب فی إیمان ابیطالب تألیف سید حسین طباطبایی یزدی حائری (متوفای ۱۳۰۶ق)
بغیة الطالب فی ایمان ابیطالب تألیف سید محمّد عباس تستری هندی (متوفای ۱۳۰۶ق)
مقصد الطالب فی إیمان آباء النبی و عمّه أبیطالب تألیف میرزا حسین گرگانی
القول الواجب فی ایمان أبیطالب تألیف روحانی محمدعلی فصیح هندی
أسنی المطالب فی نجاة أبیطالب تألیف احمد زینی دحلان مفتی شافعی در مکه مکرمه
منیة الراغب فی ایمان ابیطالب تألیف محمدرضا طبسی نجفی
مواهب الواهب فی فضائل أبی طالب(ع) تألیف روحانی جعفر نقدی
ایمان أبیطالب پشتیبان النبی و معاضده فی الشدة و الرخاء تألیف روحانی جعفر سبحانی.
احادیث اهل بیت(ع)
از تیم آنچه از رسول اکرم(ص)و خاندانش آورده شده برمیآید که ابوطالب، مؤمن بوده و بر شریعت اسلام درگذشته میباشد. در حدیث قدسی آمده که جبرئیل بر فرستاده(ص) فرود آمد و فرمود: ای محمد! پروردگارت بر تو درود رساند و فرمود: اینجانب حریق را بر صُلبی که تورا به عالم آورد و شکمی که تورا حمل کرد و آغوشی که تورا در بر گرفت حرام کردم. فرستاده فرمود: جبرئیل! برایم آن را توضیح بده. عرضه داشت: منظور از صُلب، صُلب پدرت عبدالله بن عبدالمطلب میباشد. خواسته از بَطن، آمنه بنت وهب میباشد و خواسته از آغوش، کفالت ابوطالب مسجد قبا مشهد میباشد.[۲۲]
در ذکر پیامبر اکرم(ص)
از اینجهت که محمد(ص) در روزگار مشقت بار صدر اسلام، نگهبانی ابوطالب را داشت، هرگاه کلام از او میشد اورا با خیر و خوبی و بزرگی خاطر میکرد. در روایتی آمده که فرستاده خداوند(ص) به جابر بن عبدالله انصاری فرمود: «در هجرت معراج چهار نوروفروغ را دیدم. از جانب آفریدگار خطاب شد: این عبدالمطلب، این عمویت ابوطالب، این پدرت عبدالله و این مادرت آمنه میباشد.»[۲۳] و در روایتی دیگر آمده میباشد: «ابوطالب در روز قیامت در زمره پادشاهان و به سیمای پیامبران محشور میگردد.»[۲۴] همینطور در بیانی دیگر گفته شده: «معبود در روز قیامت به اینجانب وعده شفاعت چهار نفر را داده که یک کدام از آنها ابوطالب آدرس مسجد قبا مشهد میباشد.»[۲۵]
در ذکر امام علی(ع)
روایاتی از خویش امام علی(ع)اورده شده که میقدرت آنهارا قرینهای بر ایمان ابوطالب دانست مثلا: «نور و روشنایی ابوطالب، روز قیامت بر تمامی انوار جز پنج نوروروشنایی غالب میگردد. نوروفروغ ابوطالب از نوروروشنایی ماست و پروردگار آن را ۲۰۰۰ سال قبل از خلقت انسان آفریده میباشد.»[۲۶] او در روایتی دیگر میفرماید: «زیرا پدرم به احتضار زمین خورد، فرستاده بر بالین او حاضر شد و درباره وی بشارتی به اینجانب اعطا کرد که از تمامی جهان و آن چه در آن میباشد دوستداشتنیخیس رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.»[۲۷]
در ذکر ائمه معصومین(ع)
بنابر بعضی منابع، روزی از امام سجاد(ع) درباره ایمان ابوطالب سؤال کردند. پاسخ اعطا کرد: «خدای متعال پیامبرش را نهی کرد از این که زن مسلمانی در نکاح شخص کافری بماند در حالی که فاطمه بنت اسد از سبقتجویان در اسلام میباشد و تا نقطه پايان قدمت خود در نکاح با ابوطالب شماره تلفن مسجد قبا مشهد ماند.»[۲۸]
امام باقر(ع) بر ایمان ابوطالب تصریح کرده که در حالتیکه ایمان ابوطالب را در کفه ترازویی قرار دهند و ایمان این عموم را در کفه دیگر؛ ایمان ابوطالب هنگفت خیس میباشد.[۲۹]
امام درستگو(ع) نیز در روایتی ابوطالب را بسان اصحاب کهف شمرده که ایمان خویش را پنهان داشتند و اظهار کفر کردند و معبود به آنها دو محرک بخشید.[۳۰] و در روایتی دیگر منکران ایمان ابوطالب را دروغگو شمرده و اورا از همنشینان انبیا، صدیقان و شهیدان و صالحان خوانده میباشد.[۳۱]
در حدیثی دیگر آمده میباشد که شخصی برای امام رضا(ع) طومارای نوشت و بیان کرد که اینجانب در ایمان ابوطالب شک وتردید کردم. امام(ع) در پاسخ او به آیه ۱۱۵ سوره نساء اشاره نمود و به وی هشدار بخشید که کافر فهمیدن ابوطالب به نظر عقوبت اخروی، آخر و عاقبت بدی دارااست.[۳۲]
در روایتی از امام عسکری(ع) آمده میباشد: «پروردگار به پیامبرش وحی کرد که اینجانب تورا با دو تیم از پیروانت کمک نمودم؛ گروهی که تورا در نهان کمک داده و گروهی که آشکارا کمکات رساندند. از فی مابین تیم ویّل، سید و افضل آنها عمویت، ابوطالب میباشد و از فی مابین مجموعه دوّم فرزند وی، علی(ع) میباشد. آنگاه فرمود: ابوطالب همانند مؤمن آل فرعون بود که ایمانش را کتمان می کرد.»[۳۳]
در سخن بزرگان و عالمان آئین
کتاب الحجة علی الذاهب
کتاب ایمان ابی طالب تاثیر روحانی موءثر
روضه خوان طوسی درین که ابوطالب مسلمان بود، ادعای اجماع امامیه مینماید (سوای هیچ اختلافی) و این نظر را دارد که آن ها دلایل باورآور دارا هستند که موجب دانش به ایمان ابوطالب میباشد.[۳۴]
روحانی طبرسی تصریح به اجماع اهل بیت(ع) بر ایمان ابوطالب مینماید و اجماع آنهارا بدین عامل حجّت میداند که اهلبیت(ع) یکیاز دو ثقلی می باشند که رسول(ص) امر داده که به آن ها تمسک گردد.[یادداشت ۳][۳۵]
فتّال نیشابوری در روضة الواعظین، اینسیرتکامل مینویسد که طایفه بر حقّ شیعه، اجماع کردهاند بر اینکه ابوطالب، عبدالله بن عبدالمطلب و آمنه دختر وهب، کلیه مؤمن بودند و اجماع آن ها حجّت میباشد.[۳۶]
ابن معد قائل میباشد که در ایمان ابوطالب، اجماع اهل بیت فرستاده آفریدگار(ص) و حادثه عالمان شیعه برای ما کافی میباشد و میاقتدار بر آن اتکا نمود.[۳۷]
سید بن طاووس می گوید علمای عترت فرستاده(ص) همه بر ایمان ابوطالب واقعه نمودهاند. وی همینطور مینویسد که شکی وجود ندارد درین که عترت، به داخل ابوطالب، مطلعخیس از بیگانگاناند و نیز شیعه اهل بیت(ع) بر این فرمان اجماع داراهستند و کتابهایی هم در این باره تصنیف کردهاند.[۳۸]
علامه مجلسی هم بر اجماع شیعه بر اسلام ابوطالب اعتقاد دارد و این که وی در اولِ رسالت نبی(ص) به وی ایمان آورد و هیچوقت بتی را نپرستید، بلکه او از اوصیای ابراهیم(ع) بود و این دستور به حدّی نزد شیعه دارای شهرت میباشد که حتّی معارضان آن ها، این قضیه را به شیعه نسبت می دهند. به گفته مجلسی، خبرها پشت سر هم از شیوه های خاصه و عامه، بر ایمان وی رسیده میباشد و اکثری از علما و محدثان شیعه درباره این مسئله، کتاب جدا تألیف کردهاند تا بر کسی نهفته نماند.[۳۹]
کتابشناسی
نوشتهی علمیٔ اساسی: فهرست کتابهای درباره ابوطالب
کتابهای فراوانی در ثابت ایمان ابوطالب نگاشته شدهاست.[۴۰] آقا گران قدر تهرانی ۹ کتاب را با تیتر «ایمان ابی طالب» بیان مینماید.[۴۱] بعضی کتابهای دیگر نیز بهاین تفصیل میباشد:
ایمان ابی طالب تألیف روضه خوان اثرگذار، (متوفای ۴۱۳ق)
الحجة علی الذاهب الی تکفیر ابیطالب تألیف سید فخار بن معد (متوفای ۶۳۰ق)
منیة الطالب فی إیمان ابیطالب تألیف سید حسین طباطبایی یزدی حائری (متوفای ۱۳۰۶ق)
بغیة الطالب فی ایمان ابیطالب تألیف سید محمّد عباس تستری هندی (متوفای ۱۳۰۶ق)
مقصد الطالب فی إیمان آباء النبی و عمّه أبیطالب تألیف میرزا حسین گرگانی
القول الواجب فی ایمان أبیطالب تألیف روحانی محمدعلی فصیح هندی
أسنی المطالب فی نجاة أبیطالب تألیف احمد زینی دحلان مفتی شافعی در مکه مکرمه
منیة الراغب فی ایمان ابیطالب تألیف محمدرضا طبسی نجفی
مواهب الواهب فی فضائل أبی طالب(ع) تألیف روحانی جعفر نقدی
ایمان أبیطالب پشتیبان النبی و معاضده فی الشدة و الرخاء تألیف روحانی جعفر سبحانی.
سوالات مهم قبل از رزرو مسجد قبا مشهد؛ راهنمای کامل برای انتخاب و هماهنگی مراسم