?????? ???? ???? ??? ????

موعودباوری در ادیان ابراهیمی
زرتشت
برخلاف دیگر ادیان، که معمولاً چشم به راه یک موعود نجات‌نصیب‌اند، زرتشتیان معطل سه موعود می‌باشند که هرکدام از آن ها به مسافت هزار سال از دیگری ظهور مسجد قبا مشهد خواهد کرد.[۱۵]

به موجب احادیث زرتشتی و سازه به یشت نوزدهم، در آخرالزمان از زرتشت سه پسر متولد می شود که با اسم همگانی سوشیانس خوانده می گردند. این اسم به خصوص برای گزینش واپسین موعود اختصاص یافته و وی واپسین عبد و بنده اهورا مزدا خواهد بود. واژه سوشیانس که از ریشه سو Sav,Su در معنای بهره و سودمند میباشد، در اوستا سئوشیانت Saoshyant آمده و در پهلوی به گونه های گوناگونی زیرا: سوشیانت، سوشیانس، سوشانس، سوسیوش، سیوسوش آدرس مسجد قبا مشهد آمده میباشد.[۱۶]

این سه پسر آتی زرتشت موعودهای نجات‌قسمت‌اند که در هزاره پایان قدمت دنیا به مسافت هزار سال از همدیگر ظهور خواهند کرد. این سه بدن عبارتند از:[۱۷] ۱. اوخشْیت اِرتَه (Ukhsyat ereta)، یعنی پروراننده ضابطه مقدس (نیرو دهنده و جایز کننده ضابطهِ آئین و بخشیدِ زرتشت).[۱۸] امروزه این اسم را اوشیدر یا این که هوشیدر گویند، و در کتاب ها پهلوی به طور خورشیتدر یا این که اوشیتر رزرو مسجد قبا مشهد آمده میباشد.

گاه کلمه و واژه بامی را به آن افزوده، هوشیدر بامی میگویند که در معنای هوشیدر براق میباشد. ۲. اوخْشْیت نِمَه (Ukhsyat nemah)، یا این که اوخشیت نِمَنگه، یعنی پروراننده نماز و نیایش. امروزه آن را اوشیدر ماه یا این که هوشیدر ماه می گویند، البته در کتاب ها پهلوی به طور خورشیتماه و اوشیتر ماه ضبط گردیده است. ۳. اَستْوَتْ اِرِتَه (Astvat ereta)، یعنی هر که مظهر و پیکر ضابطه مقدس میباشد. این استوَت اِرته به عبارتی سوشیانس، یعنی سومی و واپسین موعود در دین مزدیسناست. این سه اخوی از پشت و نطفه زرتشتْ میباشند. بنابر سنت زرتشتی نطفه زرتشت را ایزد نریوسنگ برگرفت و به فرشته آب (ناهید) سپرد، که آن را در دریاچه کیانسیه (هامون) شماره تلفن مسجد قبا مشهد نگهداری کرد.

در نقطه پايان هزاره دوازدهم، از خویشان بهروز، دختر خانوم‌ای در آب هامون شست و شو می‌نماید و بارور میشود و از وی سوشیانس، واپسین آفریده اهورا مزدا، متولد می گردد. در سی سالگی، مزدیسنا سپرده رسالت را به او واگذار می‌نماید. به واسطه نشان متوقف شدن خورشید در میانه افق، به عالمیان ظهور سوشیانس و تازه کننده عالم بشارت داده گردد. بعداز ظهور او، اهریمن و دیوِ لاف وجود ندارد و نابود می شود. یاران آن موعود که از جاودانان میباشند، قیام می‌نمایند و همپا او خواهند بود تا مردگان برخیزند و دنیا معنوی روی دهد.[۱۹]

یهودیت
در کتاب مقدس یهودیان(قول عتیق) اشارات دسیسهّری به نجات نصیب پایان مجال گردیده‌است.[۲۰] فردی که می آید تا عالم مطلوبی که همگی خواهان آنند و سودایش را در راز می‌پرورانند را از تازه بسازد. جهانی پر‌نور و عاری از زشتی‌ها که در آن آدمی به تمامی آمال و امیال منزه انسانی رسد و کامیاب گردد.

نسبتاًً در همگی قسمت‌های مزامیر، اشاره به ظهور منجی آخرالزمان، نوید برد صالحان بر شریران، تشکیل حکومت واحد جهانی و بالاخره تبدیل ادیان و مذهب ها متفاوت به فقهی واحد و دنیا‌شمول مو جود میباشد:

«و وی خاندان تو‌را به عدل و داد داوری خواهد نمود و مساکین تو‌را به انصاف. بعد از آن کوه‌ها برای خویشاوندان، تن درستی را به توشه خواهند آورد، وتل‌ها نیز در عدل و داد، مساکین فامیل را دادرسی خواهد کرد و فرزندان حاجتمند را نجات خواهد اعطا کرد و ظالمان را زبون خواهد تشکیل داد.... در حین وی، صالحان خواهند شکفت و وفور سالمی خواهد بود، مادامی که ماه وجود ندارد نگردد. و وی حکمرانی خواهد کرد از دریا تا دریا، و از نهر تا اقصای عالم. به حضور او، صحرانشینان گردن خواهند بنیان و معاندانِ وی خاک را خواهند لیسید... جمیع سلاطین او‌را تعظیم خواهند کرد و جمیع امّت‌ها اورا بندگی خواهند نمود... بر مسکین و حاجتمند کرَم خواهد فرمود و جان‌های مساکین را نجات خواهد اعطا کرد... اسم وی تا ابد الآباد باقی خواهد ماند؛ نام وی پیش آفتاب دوام خواهد کرد؛ آدمیان در وی برای یکدیگر برکت خواهند خواست، و جمیع امّت‌های زمین او‌را شادمان خواهند خواند.»[۲۱]
یهودیان معتقدند نجات دهنده آخرالزمان، مسیح (=ماشیح) به معنای مسح گردیده معبود میباشد که دنیاِ مناسب و براق بعدی را می‌سازد. اکثر اندیشمندان یهود بر این باورند که ظهور مسیح و عمل وی برای بهبود اوضاع و احوال عالم و برقراری صلح و وقار بین تمامی اقوام و تأمین خواست‌ها و نیازهای بشری، بخشی از نقشه‌های پروردگار نخست آفرینش بوده میباشد. براساس همین نظریه، بایستگی وجود نجات نصیب که کسی جز مسیح وجود ندارد، قبل از آفرینش کاینات به ذهن پروردگار خطور نموده است.[۲۲]

به اعتقاد و باور کلیه یهودیان، نجات دهنده (مسیح) انسانی میباشد همچون دیگر افراد؛ امّا بهره مند از جلوه و جبروت خدایی. وی دنیا را با نوروفروغ خود که جلوه‌ای از نوروروشنایی خداست پر‌نور خواهد کرد. برخی ماشیح را به عبارتی داوود میدانند.[۲۳] برخی دیگر، اورا از خانوادة داوود می‌شمارند.[۲۴] گروهی نیز میگویند که خدا در نقطه پایان دنیا، داوود دیگری را برای نجات عموم می‌فرستد.[۲۵]

موعودباوری در ادیان ابراهیمی
زرتشت
برخلاف دیگر ادیان، که معمولاً چشم به راه یک موعود نجات‌نصیب‌اند، زرتشتیان معطل سه موعود می‌باشند که هرکدام از آن ها به مسافت هزار سال از دیگری ظهور مسجد قبا مشهد خواهد کرد.[۱۵]

به موجب احادیث زرتشتی و سازه به یشت نوزدهم، در آخرالزمان از زرتشت سه پسر متولد می شود که با اسم همگانی سوشیانس خوانده می گردند. این اسم به خصوص برای گزینش واپسین موعود اختصاص یافته و وی واپسین عبد و بنده اهورا مزدا خواهد بود. واژه سوشیانس که از ریشه سو Sav,Su در معنای بهره و سودمند میباشد، در اوستا سئوشیانت Saoshyant آمده و در پهلوی به گونه های گوناگونی زیرا: سوشیانت، سوشیانس، سوشانس، سوسیوش، سیوسوش آدرس مسجد قبا مشهد آمده میباشد.[۱۶]

این سه پسر آتی زرتشت موعودهای نجات‌قسمت‌اند که در هزاره پایان قدمت دنیا به مسافت هزار سال از همدیگر ظهور خواهند کرد. این سه بدن عبارتند از:[۱۷] ۱. اوخشْیت اِرتَه (Ukhsyat ereta)، یعنی پروراننده ضابطه مقدس (نیرو دهنده و جایز کننده ضابطهِ آئین و بخشیدِ زرتشت).[۱۸] امروزه این اسم را اوشیدر یا این که هوشیدر گویند، و در کتاب ها پهلوی به طور خورشیتدر یا این که اوشیتر رزرو مسجد قبا مشهد آمده میباشد.

گاه کلمه و واژه بامی را به آن افزوده، هوشیدر بامی میگویند که در معنای هوشیدر براق میباشد. ۲. اوخْشْیت نِمَه (Ukhsyat nemah)، یا این که اوخشیت نِمَنگه، یعنی پروراننده نماز و نیایش. امروزه آن را اوشیدر ماه یا این که هوشیدر ماه می گویند، البته در کتاب ها پهلوی به طور خورشیتماه و اوشیتر ماه ضبط گردیده است. ۳. اَستْوَتْ اِرِتَه (Astvat ereta)، یعنی هر که مظهر و پیکر ضابطه مقدس میباشد. این استوَت اِرته به عبارتی سوشیانس، یعنی سومی و واپسین موعود در دین مزدیسناست. این سه اخوی از پشت و نطفه زرتشتْ میباشند. بنابر سنت زرتشتی نطفه زرتشت را ایزد نریوسنگ برگرفت و به فرشته آب (ناهید) سپرد، که آن را در دریاچه کیانسیه (هامون) شماره تلفن مسجد قبا مشهد نگهداری کرد.

در نقطه پايان هزاره دوازدهم، از خویشان بهروز، دختر خانوم‌ای در آب هامون شست و شو می‌نماید و بارور میشود و از وی سوشیانس، واپسین آفریده اهورا مزدا، متولد می گردد. در سی سالگی، مزدیسنا سپرده رسالت را به او واگذار می‌نماید. به واسطه نشان متوقف شدن خورشید در میانه افق، به عالمیان ظهور سوشیانس و تازه کننده عالم بشارت داده گردد. بعداز ظهور او، اهریمن و دیوِ لاف وجود ندارد و نابود می شود. یاران آن موعود که از جاودانان میباشند، قیام می‌نمایند و همپا او خواهند بود تا مردگان برخیزند و دنیا معنوی روی دهد.[۱۹]

یهودیت
در کتاب مقدس یهودیان(قول عتیق) اشارات دسیسهّری به نجات نصیب پایان مجال گردیده‌است.[۲۰] فردی که می آید تا عالم مطلوبی که همگی خواهان آنند و سودایش را در راز می‌پرورانند را از تازه بسازد. جهانی پر‌نور و عاری از زشتی‌ها که در آن آدمی به تمامی آمال و امیال منزه انسانی رسد و کامیاب گردد.

نسبتاًً در همگی قسمت‌های مزامیر، اشاره به ظهور منجی آخرالزمان، نوید برد صالحان بر شریران، تشکیل حکومت واحد جهانی و بالاخره تبدیل ادیان و مذهب ها متفاوت به فقهی واحد و دنیا‌شمول مو جود میباشد:

«و وی خاندان تو‌را به عدل و داد داوری خواهد نمود و مساکین تو‌را به انصاف. بعد از آن کوه‌ها برای خویشاوندان، تن درستی را به توشه خواهند آورد، وتل‌ها نیز در عدل و داد، مساکین فامیل را دادرسی خواهد کرد و فرزندان حاجتمند را نجات خواهد اعطا کرد و ظالمان را زبون خواهد تشکیل داد.... در حین وی، صالحان خواهند شکفت و وفور سالمی خواهد بود، مادامی که ماه وجود ندارد نگردد. و وی حکمرانی خواهد کرد از دریا تا دریا، و از نهر تا اقصای عالم. به حضور او، صحرانشینان گردن خواهند بنیان و معاندانِ وی خاک را خواهند لیسید... جمیع سلاطین او‌را تعظیم خواهند کرد و جمیع امّت‌ها اورا بندگی خواهند نمود... بر مسکین و حاجتمند کرَم خواهد فرمود و جان‌های مساکین را نجات خواهد اعطا کرد... اسم وی تا ابد الآباد باقی خواهد ماند؛ نام وی پیش آفتاب دوام خواهد کرد؛ آدمیان در وی برای یکدیگر برکت خواهند خواست، و جمیع امّت‌های زمین او‌را شادمان خواهند خواند.»[۲۱]
یهودیان معتقدند نجات دهنده آخرالزمان، مسیح (=ماشیح) به معنای مسح گردیده معبود میباشد که دنیاِ مناسب و براق بعدی را می‌سازد. اکثر اندیشمندان یهود بر این باورند که ظهور مسیح و عمل وی برای بهبود اوضاع و احوال عالم و برقراری صلح و وقار بین تمامی اقوام و تأمین خواست‌ها و نیازهای بشری، بخشی از نقشه‌های پروردگار نخست آفرینش بوده میباشد. براساس همین نظریه، بایستگی وجود نجات نصیب که کسی جز مسیح وجود ندارد، قبل از آفرینش کاینات به ذهن پروردگار خطور نموده است.[۲۲]

به اعتقاد و باور کلیه یهودیان، نجات دهنده (مسیح) انسانی میباشد همچون دیگر افراد؛ امّا بهره مند از جلوه و جبروت خدایی. وی دنیا را با نوروفروغ خود که جلوه‌ای از نوروروشنایی خداست پر‌نور خواهد کرد. برخی ماشیح را به عبارتی داوود میدانند.[۲۳] برخی دیگر، اورا از خانوادة داوود می‌شمارند.[۲۴] گروهی نیز میگویند که خدا در نقطه پایان دنیا، داوود دیگری را برای نجات عموم می‌فرستد.[۲۵]