?????? ???? ???? ??? ????

بنای مسجد جامع کاشان فضایی مربع صورت به بعد ها ۶۰ در ۶0 متر را مسجد قبا مشهد در برگرفته میباشد.
ایوان، حدود ۳/۶ متر فراتر از معبر مهم اهالی و قرار دارد.
ورود به مسجد از سه مسیر، گذر میدان کهنه (ضلع جنوب و جنوب شرقی)، کوچه پشت مسجد (ضلع شمال غربی) و ورودی دیگری که اخیراً ایجادشده (در کنار معبر اصلی و مجاورت مناره) میسر می باشد.
اجزاء مسجد کاشان مشمول ایوان، دو تراس شمال شرقی و جنوب غربی، گنبدخانه، فضاهای خدماتی، دو فروشگاه و مناره میباشد که گرداگرد تراس مکان گرفته اند. الگوی معماری اسلامی کنونی سازه، یک مسجد دو ایوانه است.
کاشان دو محراب دارااست که قبله یکی‌از کج و دیگری راست است.
مسجدجامع کاشان دارنده شبستان و گنبد و حوضخانه می‌باشد و چندبار بازسازی شده است که تاریخ آن ها معلوم وجود ندارد.
مسجد کاشان مشتمل بر سردر ورودی، حیاط و آبگینه، گنبد آجری با مقصوره آدرس مسجد قبا مشهد و ایوان مرتفع ذیل گنبد، صحن پهناور، دو شبستان تبارک و یک شبستان تحتانی در ضلع شمالی میباشد.
مناره تنها عنصر سابق تاریخ دار مسجد است و اساس آن در باطن فضای دکانها قرار گرفته است
مسجدجامع کاشان دارنده دو ورودی در سمت چپ و راست مناره میباشد. مناره آجری در زاویه جنوب شرقی مسجد جای دارد.
در نصیب پائین منـاره کتیبـه سـه سطری به خط کوفی با خشت پررنگ به تاریخ ۴۶۶ هجری قمری دارااست. این منار بعداز منارهای مسجد میدان ساوه به تاریخ ۴۵۳ ه.ق و مسجد زواره به تاریخ ۴۶۱ ه.ق ، سو‌مین منار تاریخ دار دیرین ایران و یگانه بنای تاریخ دار فرصت سلجوقی در کاشان به‌حساب می‌آید.
مناره تا طول ۲۴ ٫ ۵ متر و در حدود تیزه گنبد ادامه دارااست. با رزرو مسجد قبا مشهد تعداد ۷۰ پله می شود به ماذنه آن شیوه یافت . مسجد موقتی بسیار کم رونق میباشد و در‌حد یک مسجد محلی فعالیت می کند.
گنبدخانه امتداد حیاط اساسی و عمود بر شبستان اساسی مسجد جامع قرار دارد.
درون گنبد مسجد کاشان هشت ضلعی است که با گوشـه سـازی روی فضای مربع صورت میانی به دایره رسیده میباشد.

تزئینات گنبدخانه شامل: محراب با کتیبه های گچبری مورد اخرایی، نقوش هندسی با آجرهای لعاب دار، کتیبه هـای گچبری قضیه آبی که گرداگرد هشت ضلعی گنبدخانه چرخیده، لچکیهای نگارگری گردیده (گل و برگ)، مقرنس های گچبری بـا نقـوش آبی‌رنگ و اخرایی و خیشخانها (نورگیر و تهویه هوا) میباشد.
با تمرکز به کتیبه موجود در محراب مسجد کاشان، این تزئینات مرتبط با بعداز زمین‌لرزه سال ۱۱۹۲ ه.ق کاشان یعنی سال ۱۲۰۷ ه.ق (مجال زندیه) و حکومت عبدالرزاق خان حکم کننده وقت کاشان است.
محراب زندیه دارنده کتیبه های گچبری زمینه آبی رنگ و گچبریهای نادر برجسته با نقوش گل و برگ در نزدیکی کتیبه میانی و کاشی های شش ضلعی آبی رنگ سیاه در زیر محراب میباشد.
کل کتیبه های محراب مسجد جامع کاشان به خط ثلث راجع‌به آبی رنگ اجرا شده است.
شبستان کهن مسجد کاشان (شبستان شمال غرب اولیه) در یک طبقه و از ۲۸ ردیف تشکیل‌شده میباشد و مساحتی حدود ۸۱۳ مترمربع و دو محراب داراست.
محراب سلجوقی در دهانه دوم شبستان قراردارد و در سقف شماره تلفن مسجد قبا مشهد شبستان فرورفته میباشد که در طول ای آن را تغییر تحول جهت داده و محراب دیگری با زاویه گوناگون، روی آن بناکرده اند و محراب دوم، در دهانه ششم شبستان و در نیم هشتی دارنده مقرنس بندی، همجواری صحن مسجد قرار دارد و محراب با گچ پرشده است.
شبستان شمال غرب دوم (فصل تابستان نشین و فصل‌زمستان نشین) با راهرویی از شبستان دیرین جداگانه گردیده و با ۲۴ ردیف و مساحت ۵۰۰ مترمربع، در دوطبقه بناشده می باشد.
محراب شبستان فصل‌تابستان نشین، در دهانه اولیه شبستان واقع گردیده است البته این محراب بسیار خرد میباشد و تنهاً به جهت ماهیت شبستان و اقامه نماز می قدرت آن را تحت عنوان محراب شبستان معرفی کرد.
در شبستان فصل زمستان نشین محرابی با فرورفتگی و مقرنس بندی وجوددارد که در دهانه دوم شبستان فصل‌زمستان نشین است
مسجد جامع کاشان دارنده سه شبستان، دو شبستان در ضلع شمال غربی که یکی از آنها دو طبقه میباشد و یک شبستان خرد در ضلع جنوبی میباشد.
مسجد کاشان دارنده چند شبستان می باشد که شبستان اساسی در جوار گنبدخانه و ضلع شمال مسجد با

بنای مسجد جامع کاشان فضایی مربع صورت به بعد ها ۶۰ در ۶0 متر را مسجد قبا مشهد در برگرفته میباشد.
ایوان، حدود ۳/۶ متر فراتر از معبر مهم اهالی و قرار دارد.
ورود به مسجد از سه مسیر، گذر میدان کهنه (ضلع جنوب و جنوب شرقی)، کوچه پشت مسجد (ضلع شمال غربی) و ورودی دیگری که اخیراً ایجادشده (در کنار معبر اصلی و مجاورت مناره) میسر می باشد.
اجزاء مسجد کاشان مشمول ایوان، دو تراس شمال شرقی و جنوب غربی، گنبدخانه، فضاهای خدماتی، دو فروشگاه و مناره میباشد که گرداگرد تراس مکان گرفته اند. الگوی معماری اسلامی کنونی سازه، یک مسجد دو ایوانه است.
کاشان دو محراب دارااست که قبله یکی‌از کج و دیگری راست است.
مسجدجامع کاشان دارنده شبستان و گنبد و حوضخانه می‌باشد و چندبار بازسازی شده است که تاریخ آن ها معلوم وجود ندارد.
مسجد کاشان مشتمل بر سردر ورودی، حیاط و آبگینه، گنبد آجری با مقصوره آدرس مسجد قبا مشهد و ایوان مرتفع ذیل گنبد، صحن پهناور، دو شبستان تبارک و یک شبستان تحتانی در ضلع شمالی میباشد.
مناره تنها عنصر سابق تاریخ دار مسجد است و اساس آن در باطن فضای دکانها قرار گرفته است
مسجدجامع کاشان دارنده دو ورودی در سمت چپ و راست مناره میباشد. مناره آجری در زاویه جنوب شرقی مسجد جای دارد.
در نصیب پائین منـاره کتیبـه سـه سطری به خط کوفی با خشت پررنگ به تاریخ ۴۶۶ هجری قمری دارااست. این منار بعداز منارهای مسجد میدان ساوه به تاریخ ۴۵۳ ه.ق و مسجد زواره به تاریخ ۴۶۱ ه.ق ، سو‌مین منار تاریخ دار دیرین ایران و یگانه بنای تاریخ دار فرصت سلجوقی در کاشان به‌حساب می‌آید.
مناره تا طول ۲۴ ٫ ۵ متر و در حدود تیزه گنبد ادامه دارااست. با رزرو مسجد قبا مشهد تعداد ۷۰ پله می شود به ماذنه آن شیوه یافت . مسجد موقتی بسیار کم رونق میباشد و در‌حد یک مسجد محلی فعالیت می کند.
گنبدخانه امتداد حیاط اساسی و عمود بر شبستان اساسی مسجد جامع قرار دارد.
درون گنبد مسجد کاشان هشت ضلعی است که با گوشـه سـازی روی فضای مربع صورت میانی به دایره رسیده میباشد.

تزئینات گنبدخانه شامل: محراب با کتیبه های گچبری مورد اخرایی، نقوش هندسی با آجرهای لعاب دار، کتیبه هـای گچبری قضیه آبی که گرداگرد هشت ضلعی گنبدخانه چرخیده، لچکیهای نگارگری گردیده (گل و برگ)، مقرنس های گچبری بـا نقـوش آبی‌رنگ و اخرایی و خیشخانها (نورگیر و تهویه هوا) میباشد.
با تمرکز به کتیبه موجود در محراب مسجد کاشان، این تزئینات مرتبط با بعداز زمین‌لرزه سال ۱۱۹۲ ه.ق کاشان یعنی سال ۱۲۰۷ ه.ق (مجال زندیه) و حکومت عبدالرزاق خان حکم کننده وقت کاشان است.
محراب زندیه دارنده کتیبه های گچبری زمینه آبی رنگ و گچبریهای نادر برجسته با نقوش گل و برگ در نزدیکی کتیبه میانی و کاشی های شش ضلعی آبی رنگ سیاه در زیر محراب میباشد.
کل کتیبه های محراب مسجد جامع کاشان به خط ثلث راجع‌به آبی رنگ اجرا شده است.
شبستان کهن مسجد کاشان (شبستان شمال غرب اولیه) در یک طبقه و از ۲۸ ردیف تشکیل‌شده میباشد و مساحتی حدود ۸۱۳ مترمربع و دو محراب داراست.
محراب سلجوقی در دهانه دوم شبستان قراردارد و در سقف شماره تلفن مسجد قبا مشهد شبستان فرورفته میباشد که در طول ای آن را تغییر تحول جهت داده و محراب دیگری با زاویه گوناگون، روی آن بناکرده اند و محراب دوم، در دهانه ششم شبستان و در نیم هشتی دارنده مقرنس بندی، همجواری صحن مسجد قرار دارد و محراب با گچ پرشده است.
شبستان شمال غرب دوم (فصل تابستان نشین و فصل‌زمستان نشین) با راهرویی از شبستان دیرین جداگانه گردیده و با ۲۴ ردیف و مساحت ۵۰۰ مترمربع، در دوطبقه بناشده می باشد.
محراب شبستان فصل‌تابستان نشین، در دهانه اولیه شبستان واقع گردیده است البته این محراب بسیار خرد میباشد و تنهاً به جهت ماهیت شبستان و اقامه نماز می قدرت آن را تحت عنوان محراب شبستان معرفی کرد.
در شبستان فصل زمستان نشین محرابی با فرورفتگی و مقرنس بندی وجوددارد که در دهانه دوم شبستان فصل‌زمستان نشین است
مسجد جامع کاشان دارنده سه شبستان، دو شبستان در ضلع شمال غربی که یکی از آنها دو طبقه میباشد و یک شبستان خرد در ضلع جنوبی میباشد.
مسجد کاشان دارنده چند شبستان می باشد که شبستان اساسی در جوار گنبدخانه و ضلع شمال مسجد با