?????? ???? ???? ??? ????

اذن اجتهاد

اذن اجتهاد آخوند خراسانی به آیت الله بروجردی

اذن اجتهاد، مدرک بر توانگری شرعی در استباط احکام دینی از متن ها فقهی در منطقههای علمیه میباشد. مدرک یا این که اذن اجتهاد را معمولا اساتید پررنگ حوزه که خویش از مجتهدان شناخته گردیده‌اند، به شاگردان دارنده اقتدار اجتهاد اعطا می‌نمایند. این مدرک ممکن میباشد مکتوب یا این که شفاهی باشد؛ ممکن میباشد سند بر اجتهاد مطلق باشد یا این که بر مسجد قبا مشهد اجتهاد تَجَزّی.

نامگذاری و منزلت
در سده‌های اخیر مرسوم بوده میباشد که هنگام وصال طالب فقه به منزلت لایق‌ای از دانش، از سوی معلم یا این که استادان او، تصدیقی غالباً به طور کتبی و احیاناً به صورت شفاهی صادر میگردد که وصال اورا به رتبه اجتهاد سند می دهد. این تصدیق را اصطلاحاً «اذن اجتهاد» می‌نامند.[۱] به گفته پیامبر جعفریان، تاریخ‌پژوه شیعه، اشاعه اذن اجتهاد مرتبط با قرن سیزدهم چهاردهم قمری میباشد که مضمون‌ اجتهاد به طور دورازشوخی‌خیس مطرح شد. به گفته او اذن اجتهاد برای تأیید و مقبولیت مجتهدانی که از نجف و کربلا به شهرهای دیگر اعزام می‌شدند، آدرس مسجد قبا مشهد صادر میشد.[۲]

در حوزه علمیه شیعه صدور اینگونه اجازاتی رایج بوده و داشتن یک‌سری اذن اجتهاد، به‌خصوص از بزرگان، نشان قوّت عملی اذن گیرنده بوده میباشد. برای مثال، در احوالات آیت‌الله بروجردی آمده میباشد: «در مقطع اقامت وی در اصفهان و در ۲۸ سالگی، از سوى سه بدن از اساتید حوزه، برایشان اذن اجتهاد صادر شد.»[۳]

بعضی از مجتهدان در صدور اذن اجتهاد بسیار طاقت فرسا‌گیر بوده‌اند؛ برای مثال نقل کرده‌اند که روحانی انصاری به کسی اذن اجتهاد نمی‌داده میباشد.[۴]و روحانی حسین حلی، تنها به سید علی سیستانی اذن اجتهاد مطلق رزرو مسجد قبا مشهد داده میباشد.[۵]

اجتهاد و اقسام آن
نوشته‌ی علمیٔ اساسی: اجتهاد
اجتهاد، اصطلاحی در فقه اسلامی به معنای استنباط احکام دینی با شروطی خاص از منابع فقه یا این که «استنباط احكام و وظايف عملى فقاهتی از دلیل و اصول» میباشد. کسی را که به توان اجتهاد رسیده میباشد، مجتهد گویند. اجتهاد مستلزم یاددادن شاخه‌های مختلفی از علم ها فقاهتی و ادبی میباشد و طُلاب علم ها فقهی چهت نیل به اجتهاد سال‌هابه شکل فراگیری های همگانی وتخصصی(دروس بیرون) در یاددادن ادبیات عرب، اصول فقه، منطق، آیه‌ها الاحکام، رجال و درایه،فقه و عقیده‌های فقهای متقدم، تعبیروتفسیر قرآن و دیگر علم ها مرتبط سعی می‌نمایند. مجتهدی که در تمامی ابواب فقه مالک رأی و لحاظ میباشد و قادر است از عامل اربعه (قرآن، سنت، عقل و اجماع) در همگی این ابواب، حکم الهی را کسب نماید، دارنده اجتهاد مطلق میباشد و به وی مجتهد جامع الشرائط گفته می گردد.[۶] در مقابل به مجتهدی که تنها در بعضا از ابواب فقه قادر است احکام الهی را دستیابی نماید، مجتهد متجزی شماره تلفن مسجد قبا مشهد می گویند.[۷]

پانویس
عده ای از مؤلفان، دائرة المعارف گران قدر اسلامی، ۱۳۷۳ش، ج۶، ص۶۱۰.
جعفریان، «یک اذن‌طومار با امضای سه مرجع پیروی»، ص۲۲.
بروجردی، منابع فقه شیعه، ۱۴۲۹ق، ج۲۴، ص۴۱.
جناتی، ادوار فقه شیعه و چگونگی ذکر آن، ۱۳۵۷ش، ص۳۲۹.

اذن اجتهاد

اذن اجتهاد آخوند خراسانی به آیت الله بروجردی

اذن اجتهاد، مدرک بر توانگری شرعی در استباط احکام دینی از متن ها فقهی در منطقههای علمیه میباشد. مدرک یا این که اذن اجتهاد را معمولا اساتید پررنگ حوزه که خویش از مجتهدان شناخته گردیده‌اند، به شاگردان دارنده اقتدار اجتهاد اعطا می‌نمایند. این مدرک ممکن میباشد مکتوب یا این که شفاهی باشد؛ ممکن میباشد سند بر اجتهاد مطلق باشد یا این که بر مسجد قبا مشهد اجتهاد تَجَزّی.

نامگذاری و منزلت
در سده‌های اخیر مرسوم بوده میباشد که هنگام وصال طالب فقه به منزلت لایق‌ای از دانش، از سوی معلم یا این که استادان او، تصدیقی غالباً به طور کتبی و احیاناً به صورت شفاهی صادر میگردد که وصال اورا به رتبه اجتهاد سند می دهد. این تصدیق را اصطلاحاً «اذن اجتهاد» می‌نامند.[۱] به گفته پیامبر جعفریان، تاریخ‌پژوه شیعه، اشاعه اذن اجتهاد مرتبط با قرن سیزدهم چهاردهم قمری میباشد که مضمون‌ اجتهاد به طور دورازشوخی‌خیس مطرح شد. به گفته او اذن اجتهاد برای تأیید و مقبولیت مجتهدانی که از نجف و کربلا به شهرهای دیگر اعزام می‌شدند، آدرس مسجد قبا مشهد صادر میشد.[۲]

در حوزه علمیه شیعه صدور اینگونه اجازاتی رایج بوده و داشتن یک‌سری اذن اجتهاد، به‌خصوص از بزرگان، نشان قوّت عملی اذن گیرنده بوده میباشد. برای مثال، در احوالات آیت‌الله بروجردی آمده میباشد: «در مقطع اقامت وی در اصفهان و در ۲۸ سالگی، از سوى سه بدن از اساتید حوزه، برایشان اذن اجتهاد صادر شد.»[۳]

بعضی از مجتهدان در صدور اذن اجتهاد بسیار طاقت فرسا‌گیر بوده‌اند؛ برای مثال نقل کرده‌اند که روحانی انصاری به کسی اذن اجتهاد نمی‌داده میباشد.[۴]و روحانی حسین حلی، تنها به سید علی سیستانی اذن اجتهاد مطلق رزرو مسجد قبا مشهد داده میباشد.[۵]

اجتهاد و اقسام آن
نوشته‌ی علمیٔ اساسی: اجتهاد
اجتهاد، اصطلاحی در فقه اسلامی به معنای استنباط احکام دینی با شروطی خاص از منابع فقه یا این که «استنباط احكام و وظايف عملى فقاهتی از دلیل و اصول» میباشد. کسی را که به توان اجتهاد رسیده میباشد، مجتهد گویند. اجتهاد مستلزم یاددادن شاخه‌های مختلفی از علم ها فقاهتی و ادبی میباشد و طُلاب علم ها فقهی چهت نیل به اجتهاد سال‌هابه شکل فراگیری های همگانی وتخصصی(دروس بیرون) در یاددادن ادبیات عرب، اصول فقه، منطق، آیه‌ها الاحکام، رجال و درایه،فقه و عقیده‌های فقهای متقدم، تعبیروتفسیر قرآن و دیگر علم ها مرتبط سعی می‌نمایند. مجتهدی که در تمامی ابواب فقه مالک رأی و لحاظ میباشد و قادر است از عامل اربعه (قرآن، سنت، عقل و اجماع) در همگی این ابواب، حکم الهی را کسب نماید، دارنده اجتهاد مطلق میباشد و به وی مجتهد جامع الشرائط گفته می گردد.[۶] در مقابل به مجتهدی که تنها در بعضا از ابواب فقه قادر است احکام الهی را دستیابی نماید، مجتهد متجزی شماره تلفن مسجد قبا مشهد می گویند.[۷]

پانویس
عده ای از مؤلفان، دائرة المعارف گران قدر اسلامی، ۱۳۷۳ش، ج۶، ص۶۱۰.
جعفریان، «یک اذن‌طومار با امضای سه مرجع پیروی»، ص۲۲.
بروجردی، منابع فقه شیعه، ۱۴۲۹ق، ج۲۴، ص۴۱.
جناتی، ادوار فقه شیعه و چگونگی ذکر آن، ۱۳۵۷ش، ص۳۲۹.