در تزئین و پیرایش بناهای اسلامی این خصیصه میباشد که بیننده را به جنب و جوش و شماره تلفن مسجد قبا مشهد شغل وا نمی دارااست بلکه بر عکس، در ذهن او قضیه ای را برای کشف و شهود و باطن بینی آماده می نماید. تزئینات بناهای اسلامی عموماً یا این که الوان میباشد یا این که بر روی آن ها کنده کاری های نادر عمق تولید میگردد و آدرس مسجد قبا مشهد در هر درحال حاضر تک تک قسمت های پوشش سازه را می پوشاند و کلیت و تمامیتی ذاتی بدان میبخشد که جدا از ساختمان خویش مسجد میباشد. از نگرش یک هنرمند مسلمان و یا این که پیش هوری که بر آن بود تا سطحی را تزئین نماید، پیچاپیچ هندسی کاشی ها، بیگمان اشاره بسیار آشکاری میباشد بر این فکر که یگانگی الهی یا این که وحدت الوهیت، موضوع و مسجد قبا مشهد محور گوناگونی های بیکران دنیا میباشد. صورت های پیچاپیچ اسلامی معمولاً از یک یا این که تعدادی صورت منتظم پرداخته میشوند که در انحناها و دوایر میافتند و به نقش ستارگان یک سری مالامال در میایند و این بدان معناست که تناسبات متعلق به یک نقش در سطح پهناور طرح تکراری میشود.
ارکان معماری مشترک مساجد
مساجد در تک تک جای هایی که ساخته میشوند، عنصرها معماری مشترکی داراهستند؛ صحن، حیاط، رواق، مناره، گنبد، شبستان و محراب که ولی بعضا مساجد همانند مسجد روضه خوان لطفالله اصفهان فاقد صحن و مناره میباشند. هیچ معبدی نیز نمیتواند محراب نداشته باشد تا جایی که برخی مساجد دارنده تعدادی محراب میباشند تحت عنوان مثال؛ مسجد جامع اصفهان را می بینیم که دارنده ٩ محراب می باشد، ولی بیشتر مساجد دارنده یک محراب در جنوب مسجد میباشند.
صحن و تراس مسجد
صحن و تراس مسجد یک کدام از موادتشکیل دهنده اصلی معماری مساجد اسلامی، صحن و ایوان میباشد که به جهت تقلید از طرح و نقشه اولین مسجد عالم(مسجدالنبی)، طرح مربع و یا این که مربع مستطیل داراست و فضایی آزاد و روضه خوان را برای واردین به مسجد تولید میکند. در واقع صورت و هیبت و عنصرها دکوری آغاز در همین صحن ها به اکران در میایند و شما هنگام ورود به مسجد اکثری از موادتشکیل دهنده معماری و تزئینات متعلق به معماری را یک جا مشاهده میکنید. در میانه صحن ایوان، آب مظهر پاکیزگی و نظافت، در آبگینه بزرگی که با فضاسازی سازه به طور دایره و یا این که مربع و مستطیل و یا این که هشت گوش متناسب میباشد، متجلی میشود.
معماران محل آبگینه را در جایی گزینش می کردند که لااقل تصویر اکثری از سازه به ویژه حیاط ها و طاق نماهای قشنگ که دارنده تزئینات و رنگ های الوان بودند، به طور کاملً در آبگینه منعکس خواهد شد که مثال آن را در مسجد امام خمینی اصفهان میبینیم. وقتی کهاین آیینه کاذب با موج کوچکی شکسته میگردد، بشر متفکر و عارف به دیده دل می بیند که هیچ چیز جز ذات اقدس آفریدگار استوار وجود ندارد. بدین ترتیب آبگینه علاوه برکارکردی که برای وضو ساختن داراست، نمادی دکوری نیز بهحساب میآید.
در بعضا بخش ها همانند مسجد عتیق شیراز، برروی آبگینه رتبه یا این که تخت گاهی ساخته اند که محور های آن در آبگینه میباشد. در بالای این رتبه که به آن خدای منزل گویند، مؤمنین به دور از عموم معمولی به قرائت قرآن مجید می پرداختند. رواق ها، فضاهای راز پوشیده ردیف دار گوشه و کنار صحن و ایوان مسجد میباشند که معمولاً در پشت آنان دیوارهای انتهای مسجد قرار دارا هستند. در بدوننور منزل دامغان شاهد این رواق ها هستیم. رواقها بیشتر در کشورهای اسلامی حوزه مدیترانه هند و پاکستان به شغل رفته اند.
ایوانهای مساجد کشورایران
تراس فارغ از شک و تردید زیباترین و خوب ترین تراس ها در مساجد و بناهای اسلامی کشورایران مشاهده میشود. تراس های مساجد کشورایران از حیث طول و تناسبات فنی و موادسازنده دکوری فی مابین بقیه بناها و مساجد اسلامی کشورهای عالم، مثال و منحصر می باشند. هر ایوانی زیبایی خاص گروه خویش را دارااست. حیاط های اهل ایران اکثر وقت ها بلند و متناسب با سازه تشکیلشده اند. به علاوه وجود طاق نماهای بسیار جذاب و متنوع در حوالی حیاط ها، آن ها را از کم آبی و تجرد بیرون کرده وحالت موزونی به آن ها داده میباشد.
سقف تراس ها که از لحاظ صورت و هیبت مانند نیم کره و نیم گنبد میباشد، با اشکال عنصرها تزیینی مانند مقرنس، آجرکاری، گچ بری، آیینه کاری و نگارگری مزین گردیده است و در هر بنایی به تناسب مداقه آن، این تزئینات بیشتر و جامع تر و زیباتر گردیده اند. حیاط های ورودی مسجد جامع یزد، مسجد روضه خوان لطف الله و مکتب چهار گلشن چنین اند. سقف حیاط هایی که عمیق میباشند، مانند تراس یا این که صفه درویش در مسجد جامع اصفهان به طور گهواره ای ناوی و یا این که طاق ترانه میباشد. در نزدیکی کلید ایوانها، طاق نماها به امداد حیاط ها آمده و زیبایی آن ها را بدون نقص کرده اند و آنان را از تجرید و تکبنایی که صورت قابل قبولی نبوده، خارج آورده اند. این طاقنماها به طور مربع مستطیلاند و به طور قالببندی در بیشتر تراس ها مکان گرفته اند.
مناره ها
مناره ها بناهایی در پوسته ساختمان بلند بلند و باریک میباشند که معمولاً در کنار مسجد و مقبره متبرکه برای بیان کردن اذان ساخته میشوند. در قبلی مناره ها نقش تمایل راهنما را در کنار جاده ها و اولِ شهرها و در کنار مساجد، کاروان سراها، مدرسه های و مهمان پذیرها انجام کرده اند. این بناها به جهت پرنور کردن لامپ و یا این که حریق بر فراز آنان برای موعظه مسافرانی که شب هنگام از رویکرد های بدور به طرف شهر می آمدند به مناره یا این که محل فروغ و روشنایی پر اسم و رسم شدند و برخی منابع به آن رغبت هم گفته اند. کلمه و واژه منار یا این که مناره به معنای مکان نور و روشنایی و حریق میباشد و در فرهنگ و تمدن های لغت نیز همین مضمون به فعالیت برده گردیده است.
در عصر اسلامی ایجاد کرد مناره ها در کنار مسجد یا این که مقابر متداول شد ولی اولی مناره را وابسته به قرن سوم هجری میدانند که در شهرستان قم واقع میباشد. مناره ها آغاز منفرد بودند و مصالح آنها از آجر بود. بعد ها با خشت هم پا با تزئینات آجری و کتیبه ساخته شد، مانند منار مسجد علی در اصفهان و منار بدون نور منزل دامغان. در همین فرصت نیز مناره های زوجی به ویژه در دو طرف حیاط های گنبد دار متداول شوید که دراینصورت به آن گلدسته نیز گفته میشود. مناره ها کلاً به دو گروه تقسیم میگردند:
رغبت یا این که مناره های راهنما
گرایش یا این که مناره های راهنما مناره ها یا این که گلدسته هایی که برای اعلام کردن اذان و خبررسانی کاربرد داشته و دارا هستند. از این رو در زمان اسلامی اسم «مأذنه» نیز به خویش گرفتند که پیش از وجود بلندگو، بالای آن ها اذان می گفته اند. هر گلدسته یا این که مأذنه مشتمل بر بخش های پایین میباشد: ١. مبنا ٢. بدنه یا این که ساقه ٣. محل بیان کردن اذان(مؤذنه) ٤. تاج یا این که کلاهک تا پیش از صفویه مصالح بیشتر گلدسته ها از خشت بود. اما از این زمان ساقه گلدسته ها یکدست از محصول کاشی فیروزهای بود که در متن آن حروف معقلی(حروف بنایی) و زرد به فعالیت برده میشد.
گنبدها
گنبدها نیز یکیاز علائم معماری اسلامی می باشند که متنوعترین آنها در جمهوری اسلامی ایران به شغل گرفته گردیده اند. این گنبدها از آجر نپخته با اندود کاه گل یا این که خشت و سنگ در سرتاسر جمهوری اسلامی ایران اسلامی خود نمایی می نمایند. گزینش رنگ آبیرنگ که رنگی میباشد آهسته نصیب و متعادل و روضه خوان، برای خویش مزیتی میباشد برای گنبدهای اهل ایران، وقتی که از بلندای شهر یا این که روستایی چشم انداز آن را مشاهده میک نیم. گنبدها همچون نگین فیروزهای میان بافته ای شهری و روستایی می درخشند. گنبدهای اهل ایران صرف حیث از نوع رشته و تکنیکی که در تشکیل داد آنها به فعالیت رفته میباشد به دو مجموعه رک و نار تقسیم میشوند. نار مثل گنبد مسجد امام خمینی و گنبد میرزا رفعیا در اصفهان. گنبدهای رک نیز به سه مجموعه تقسیم میشوند:
در تزئین و پیرایش بناهای اسلامی این خصیصه میباشد که بیننده را به جنب و جوش و شماره تلفن مسجد قبا مشهد شغل وا نمی دارااست بلکه بر عکس، در ذهن او قضیه ای را برای کشف و شهود و باطن بینی آماده می نماید. تزئینات بناهای اسلامی عموماً یا این که الوان میباشد یا این که بر روی آن ها کنده کاری های نادر عمق تولید میگردد و آدرس مسجد قبا مشهد در هر درحال حاضر تک تک قسمت های پوشش سازه را می پوشاند و کلیت و تمامیتی ذاتی بدان میبخشد که جدا از ساختمان خویش مسجد میباشد. از نگرش یک هنرمند مسلمان و یا این که پیش هوری که بر آن بود تا سطحی را تزئین نماید، پیچاپیچ هندسی کاشی ها، بیگمان اشاره بسیار آشکاری میباشد بر این فکر که یگانگی الهی یا این که وحدت الوهیت، موضوع و مسجد قبا مشهد محور گوناگونی های بیکران دنیا میباشد. صورت های پیچاپیچ اسلامی معمولاً از یک یا این که تعدادی صورت منتظم پرداخته میشوند که در انحناها و دوایر میافتند و به نقش ستارگان یک سری مالامال در میایند و این بدان معناست که تناسبات متعلق به یک نقش در سطح پهناور طرح تکراری میشود.
ارکان معماری مشترک مساجد
مساجد در تک تک جای هایی که ساخته میشوند، عنصرها معماری مشترکی داراهستند؛ صحن، حیاط، رواق، مناره، گنبد، شبستان و محراب که ولی بعضا مساجد همانند مسجد روضه خوان لطفالله اصفهان فاقد صحن و مناره میباشند. هیچ معبدی نیز نمیتواند محراب نداشته باشد تا جایی که برخی مساجد دارنده تعدادی محراب میباشند تحت عنوان مثال؛ مسجد جامع اصفهان را می بینیم که دارنده ٩ محراب می باشد، ولی بیشتر مساجد دارنده یک محراب در جنوب مسجد میباشند.
صحن و تراس مسجد
صحن و تراس مسجد یک کدام از موادتشکیل دهنده اصلی معماری مساجد اسلامی، صحن و ایوان میباشد که به جهت تقلید از طرح و نقشه اولین مسجد عالم(مسجدالنبی)، طرح مربع و یا این که مربع مستطیل داراست و فضایی آزاد و روضه خوان را برای واردین به مسجد تولید میکند. در واقع صورت و هیبت و عنصرها دکوری آغاز در همین صحن ها به اکران در میایند و شما هنگام ورود به مسجد اکثری از موادتشکیل دهنده معماری و تزئینات متعلق به معماری را یک جا مشاهده میکنید. در میانه صحن ایوان، آب مظهر پاکیزگی و نظافت، در آبگینه بزرگی که با فضاسازی سازه به طور دایره و یا این که مربع و مستطیل و یا این که هشت گوش متناسب میباشد، متجلی میشود.
معماران محل آبگینه را در جایی گزینش می کردند که لااقل تصویر اکثری از سازه به ویژه حیاط ها و طاق نماهای قشنگ که دارنده تزئینات و رنگ های الوان بودند، به طور کاملً در آبگینه منعکس خواهد شد که مثال آن را در مسجد امام خمینی اصفهان میبینیم. وقتی کهاین آیینه کاذب با موج کوچکی شکسته میگردد، بشر متفکر و عارف به دیده دل می بیند که هیچ چیز جز ذات اقدس آفریدگار استوار وجود ندارد. بدین ترتیب آبگینه علاوه برکارکردی که برای وضو ساختن داراست، نمادی دکوری نیز بهحساب میآید.
در بعضا بخش ها همانند مسجد عتیق شیراز، برروی آبگینه رتبه یا این که تخت گاهی ساخته اند که محور های آن در آبگینه میباشد. در بالای این رتبه که به آن خدای منزل گویند، مؤمنین به دور از عموم معمولی به قرائت قرآن مجید می پرداختند. رواق ها، فضاهای راز پوشیده ردیف دار گوشه و کنار صحن و ایوان مسجد میباشند که معمولاً در پشت آنان دیوارهای انتهای مسجد قرار دارا هستند. در بدوننور منزل دامغان شاهد این رواق ها هستیم. رواقها بیشتر در کشورهای اسلامی حوزه مدیترانه هند و پاکستان به شغل رفته اند.
ایوانهای مساجد کشورایران
تراس فارغ از شک و تردید زیباترین و خوب ترین تراس ها در مساجد و بناهای اسلامی کشورایران مشاهده میشود. تراس های مساجد کشورایران از حیث طول و تناسبات فنی و موادسازنده دکوری فی مابین بقیه بناها و مساجد اسلامی کشورهای عالم، مثال و منحصر می باشند. هر ایوانی زیبایی خاص گروه خویش را دارااست. حیاط های اهل ایران اکثر وقت ها بلند و متناسب با سازه تشکیلشده اند. به علاوه وجود طاق نماهای بسیار جذاب و متنوع در حوالی حیاط ها، آن ها را از کم آبی و تجرد بیرون کرده وحالت موزونی به آن ها داده میباشد.
سقف تراس ها که از لحاظ صورت و هیبت مانند نیم کره و نیم گنبد میباشد، با اشکال عنصرها تزیینی مانند مقرنس، آجرکاری، گچ بری، آیینه کاری و نگارگری مزین گردیده است و در هر بنایی به تناسب مداقه آن، این تزئینات بیشتر و جامع تر و زیباتر گردیده اند. حیاط های ورودی مسجد جامع یزد، مسجد روضه خوان لطف الله و مکتب چهار گلشن چنین اند. سقف حیاط هایی که عمیق میباشند، مانند تراس یا این که صفه درویش در مسجد جامع اصفهان به طور گهواره ای ناوی و یا این که طاق ترانه میباشد. در نزدیکی کلید ایوانها، طاق نماها به امداد حیاط ها آمده و زیبایی آن ها را بدون نقص کرده اند و آنان را از تجرید و تکبنایی که صورت قابل قبولی نبوده، خارج آورده اند. این طاقنماها به طور مربع مستطیلاند و به طور قالببندی در بیشتر تراس ها مکان گرفته اند.
مناره ها
مناره ها بناهایی در پوسته ساختمان بلند بلند و باریک میباشند که معمولاً در کنار مسجد و مقبره متبرکه برای بیان کردن اذان ساخته میشوند. در قبلی مناره ها نقش تمایل راهنما را در کنار جاده ها و اولِ شهرها و در کنار مساجد، کاروان سراها، مدرسه های و مهمان پذیرها انجام کرده اند. این بناها به جهت پرنور کردن لامپ و یا این که حریق بر فراز آنان برای موعظه مسافرانی که شب هنگام از رویکرد های بدور به طرف شهر می آمدند به مناره یا این که محل فروغ و روشنایی پر اسم و رسم شدند و برخی منابع به آن رغبت هم گفته اند. کلمه و واژه منار یا این که مناره به معنای مکان نور و روشنایی و حریق میباشد و در فرهنگ و تمدن های لغت نیز همین مضمون به فعالیت برده گردیده است.
در عصر اسلامی ایجاد کرد مناره ها در کنار مسجد یا این که مقابر متداول شد ولی اولی مناره را وابسته به قرن سوم هجری میدانند که در شهرستان قم واقع میباشد. مناره ها آغاز منفرد بودند و مصالح آنها از آجر بود. بعد ها با خشت هم پا با تزئینات آجری و کتیبه ساخته شد، مانند منار مسجد علی در اصفهان و منار بدون نور منزل دامغان. در همین فرصت نیز مناره های زوجی به ویژه در دو طرف حیاط های گنبد دار متداول شوید که دراینصورت به آن گلدسته نیز گفته میشود. مناره ها کلاً به دو گروه تقسیم میگردند:
رغبت یا این که مناره های راهنما
گرایش یا این که مناره های راهنما مناره ها یا این که گلدسته هایی که برای اعلام کردن اذان و خبررسانی کاربرد داشته و دارا هستند. از این رو در زمان اسلامی اسم «مأذنه» نیز به خویش گرفتند که پیش از وجود بلندگو، بالای آن ها اذان می گفته اند. هر گلدسته یا این که مأذنه مشتمل بر بخش های پایین میباشد: ١. مبنا ٢. بدنه یا این که ساقه ٣. محل بیان کردن اذان(مؤذنه) ٤. تاج یا این که کلاهک تا پیش از صفویه مصالح بیشتر گلدسته ها از خشت بود. اما از این زمان ساقه گلدسته ها یکدست از محصول کاشی فیروزهای بود که در متن آن حروف معقلی(حروف بنایی) و زرد به فعالیت برده میشد.
گنبدها
گنبدها نیز یکیاز علائم معماری اسلامی می باشند که متنوعترین آنها در جمهوری اسلامی ایران به شغل گرفته گردیده اند. این گنبدها از آجر نپخته با اندود کاه گل یا این که خشت و سنگ در سرتاسر جمهوری اسلامی ایران اسلامی خود نمایی می نمایند. گزینش رنگ آبیرنگ که رنگی میباشد آهسته نصیب و متعادل و روضه خوان، برای خویش مزیتی میباشد برای گنبدهای اهل ایران، وقتی که از بلندای شهر یا این که روستایی چشم انداز آن را مشاهده میک نیم. گنبدها همچون نگین فیروزهای میان بافته ای شهری و روستایی می درخشند. گنبدهای اهل ایران صرف حیث از نوع رشته و تکنیکی که در تشکیل داد آنها به فعالیت رفته میباشد به دو مجموعه رک و نار تقسیم میشوند. نار مثل گنبد مسجد امام خمینی و گنبد میرزا رفعیا در اصفهان. گنبدهای رک نیز به سه مجموعه تقسیم میشوند:
آدرس مسجد قبا مشهد و راهنمای مراجعه به این مسجد