?????? ???? ???? ??? ????

شروع خلافت

نقشه قلمروی شرقی و شمالی بنی عباس در بعدازظهر اول حکومت
خلافت عباسی بعد از بیعت با ابوالعباس عبدالله سفاح در ربیع الاول یا ربیع الثانی ۱۳۲ق/۷۴۹م در مسجد کوفه آغاز شد. آن‌ها بعد از آن مروان و بقایای امویان را تار و مار کردند.[۹] منصور، دو‌مین خلیفه این بستگان، تلاش بسیاری برای تحکیم حکومت نمود. آغاز عبدالله بن علی، عموی منصور در شام شورش کرد. ابومسلم این شورش را سرکوب کرد. منصور در شعبان ۱۳۷ق ابومسلم را بخاطر بی‌اعتمادی و بیم از قدرت او به قتل رساند و با عفو‎‌های فراوان یاران اورا به بی سر و صدا مسجد قبا مشهد واداشت.[۱۰]

امامان و بنی‌عباس
بنی‌عباس از هنگام صلح و کناره‌گیری امام حسن (ع) از خلافت، از علویان فاصله گرفتند. عبیدالله، برادر ابن عباس، فرماندهی سپاه امام حسن (ع) را رها کرد و به معاویه پیوست.[۱۱] ابن عباس در تکان امام حسین (ع) به کوفه در مکه ماند.[۱۲] او و فرزندانش بعداز شهید شدن امام حسین(علیه السلام) صرفا با محمد حنفیه و فرزندش ابوهاشم ارتباط نزدیک آدرس مسجد قبا مشهد داشتند.[۱۳]

امامت حضرت درست گو(ع)، امام ششم شیعیان و امامان آتی با زمان حکومت بنی‌عباس هم زمان بود. سیاست کلی این امامان شامل تقیه و عدم مخالفت صریح با بنی‌عباس در اجتماع، عدم شرکت در قیام‌های علویان و انتقادهای صریح و شجاعانه در دیدارهای رودررو با خلفاء رزرو مسجد قبا مشهد بود.[۱۴]

امام صادق(ع)
در برخی منابع، از ارسال دو نامه برای امام درستگو(ع) به وسیله ابومسلم در حین دعوت بنی‌عباس و دو نامه از سوی ابوسَلمه خلَاّل، وزیر سفاح روایت گردیده‌است. مسعودی نوشته که امام به دو نامه ابومسلم جوابی نداده هست.[۱۵] البته فخر رازی آورده، جعفر بن محمد پاسخ بخشید: نه تو از یاران من هستی و نه این مجال، مجال من هست.[۱۶] اسد حیدر، علت واکنش امام درستگو به نامه‌های ابومسلم را در عدم صداقت و عدم وفاداری ابومسلم دانسته است.[۱۷] حضرت راستگو به آورنده نامه ابوسلمه اعلام‌کرد: من‌را کاری با ابوسلمه نیست! او شیعه سایر افراد شماره تلفن مسجد قبا مشهد می‌باشد.[۱۸]

منصور برای اطلاع از تمایل یا عدم گرایش و فعالیت‌های امام جعفر درستگو(ع) علیه خود، او را زیرنظر داشت و گاه افراد و نامه‌های جعلی برای او می‌فرستاد. در این بعد از ظهر روایاتی از امام راست گو(ع) نقل شده است که بر تقیه تأکید می‌کرد.[۱۹] برخی نیز با انگیزه‌های متفاوت، نزد منصور از امام راست گو بدگویی می‌کردند. عیسی بن موسی، پسرعموی منصور بعد از سرکوب قیام نفس زکیه، بخشی از اموال امام ششم را مصادره کرد. منصور در پاسخ به شکایت امام، قصد قتل او‌را کرد ولی با صحبت‌ها و تعهد امام، از این عمل منصرف شد.[۲۰] منصور یک‌سری بار حضرت درستگو را از مدینه به عراق خواند و او را وادار به مناظره با ابوحنیفه کرد ولی نتوانست او را مغلوب کند.[۲۱] امام در ۱۴۸ق، سه سال پس از قیام نفس زکیه به شهادت رسید. تعدادی از علمای شیعه علت شهادت او را مسمومیت توسط منصور می دانند.[۲۲] حضرت درستگو به خاطر مشقت بار‌گیری‌های عباسیان و به منظور نگهداری جان امام کاظم (ع)، پنج نفر،[یادداشت ۱] به عنوان مثال منصور را وصی خود معرفی کرد.[۲۳]

امام کاظم(ع)
دوران ۳۵ ساله امامت حضرت کاظم(ع)(۱۸۳-۱۴۸ق) به طور همزمان با ۱۰ سال خلافت منصور(حکومت ۱۳۶-۱۵۸ق)، ۱۱ سال خلافت مهدی (حکومت ۱۵۸-۱۶۹ق)، 1سال خلافت هادی (حکومت۱۶۹-۱۷۰ق) و ۱۳ سال خلافت هارون (حکومت۱۷۰-۱۹۳ق) بود.[۲۴] دوران زندگانی موسی بن جعفر(ع) با مجال اقتدار به چنگ آوردن عباسیان، و قیام‌های گوناگون از سوی علویان علیه آنان همزمان بود. قیام شهید فخ در سال ۱۶۹ق در بعدازظهر امامت موسی بن جعفر و خلافت هادی عباسی به وقوع پیوست.[۲۵] امام کاظم(ع) برای ارتباط با شیعیان و تقویت اقتدار اقتصادی آن ها، سازمان وکالت را که در زمان امام درست گو(ع) محور‌گذاری شده بود، گسترش داد.[۲۶] هنگامی‌که مهدی عباسی از او خواست تا حدود فدک را معلوم کند، امام مرزهایی را انتخاب کرد که با قلمرو حکومت عباسیان برابری می کرد.[۲۷] امام هفتم شیعه‌ها اصحاب خود را به عدم همکاری با عباسیان سفارش میکرد، برای مثال صفوان جمال را از کرایه دادن شتران خود به هارون منع کرد.[۲۸][یادداشت ۲] در عین حالا از علی بن یقطین که در حکومت هارون الرشید، عهده ‌دار وزارت بود، خواست تا در دربار بماند و به شیعیان خدمت کند. [۲۹][یادداشت ۳] امام کاظم(ع) در طی فرصت امامتش تعدادی بار از سوی خلفای عباسی احضار و زندانی شد. اولیه‌بار در حین خلافت مهدی عباسی، امام را از مدینه به بغداد منتقل کردند.[۳۰] هارون نیز دو بار امام را زندانی کرد.[۳۱] امام کاظم(ع) سال‌های پایانی عمر خود را در زندان‌های متانت بن یحیی و سندی بن شاهک درنوردید. بدگویی یحیی برمکی[۳۲]، بیم هارون از حالت امام میان مردم و افزایش شیعیان او[۳۳] و عدم رعایت تقیه از سوی بعضا یاران امام[۳۴] برای مثال دلایل زندانی شدن او اورده شده هست.

شروع خلافت

نقشه قلمروی شرقی و شمالی بنی عباس در بعدازظهر اول حکومت
خلافت عباسی بعد از بیعت با ابوالعباس عبدالله سفاح در ربیع الاول یا ربیع الثانی ۱۳۲ق/۷۴۹م در مسجد کوفه آغاز شد. آن‌ها بعد از آن مروان و بقایای امویان را تار و مار کردند.[۹] منصور، دو‌مین خلیفه این بستگان، تلاش بسیاری برای تحکیم حکومت نمود. آغاز عبدالله بن علی، عموی منصور در شام شورش کرد. ابومسلم این شورش را سرکوب کرد. منصور در شعبان ۱۳۷ق ابومسلم را بخاطر بی‌اعتمادی و بیم از قدرت او به قتل رساند و با عفو‎‌های فراوان یاران اورا به بی سر و صدا مسجد قبا مشهد واداشت.[۱۰]

امامان و بنی‌عباس
بنی‌عباس از هنگام صلح و کناره‌گیری امام حسن (ع) از خلافت، از علویان فاصله گرفتند. عبیدالله، برادر ابن عباس، فرماندهی سپاه امام حسن (ع) را رها کرد و به معاویه پیوست.[۱۱] ابن عباس در تکان امام حسین (ع) به کوفه در مکه ماند.[۱۲] او و فرزندانش بعداز شهید شدن امام حسین(علیه السلام) صرفا با محمد حنفیه و فرزندش ابوهاشم ارتباط نزدیک آدرس مسجد قبا مشهد داشتند.[۱۳]

امامت حضرت درست گو(ع)، امام ششم شیعیان و امامان آتی با زمان حکومت بنی‌عباس هم زمان بود. سیاست کلی این امامان شامل تقیه و عدم مخالفت صریح با بنی‌عباس در اجتماع، عدم شرکت در قیام‌های علویان و انتقادهای صریح و شجاعانه در دیدارهای رودررو با خلفاء رزرو مسجد قبا مشهد بود.[۱۴]

امام صادق(ع)
در برخی منابع، از ارسال دو نامه برای امام درستگو(ع) به وسیله ابومسلم در حین دعوت بنی‌عباس و دو نامه از سوی ابوسَلمه خلَاّل، وزیر سفاح روایت گردیده‌است. مسعودی نوشته که امام به دو نامه ابومسلم جوابی نداده هست.[۱۵] البته فخر رازی آورده، جعفر بن محمد پاسخ بخشید: نه تو از یاران من هستی و نه این مجال، مجال من هست.[۱۶] اسد حیدر، علت واکنش امام درستگو به نامه‌های ابومسلم را در عدم صداقت و عدم وفاداری ابومسلم دانسته است.[۱۷] حضرت راستگو به آورنده نامه ابوسلمه اعلام‌کرد: من‌را کاری با ابوسلمه نیست! او شیعه سایر افراد شماره تلفن مسجد قبا مشهد می‌باشد.[۱۸]

منصور برای اطلاع از تمایل یا عدم گرایش و فعالیت‌های امام جعفر درستگو(ع) علیه خود، او را زیرنظر داشت و گاه افراد و نامه‌های جعلی برای او می‌فرستاد. در این بعد از ظهر روایاتی از امام راست گو(ع) نقل شده است که بر تقیه تأکید می‌کرد.[۱۹] برخی نیز با انگیزه‌های متفاوت، نزد منصور از امام راست گو بدگویی می‌کردند. عیسی بن موسی، پسرعموی منصور بعد از سرکوب قیام نفس زکیه، بخشی از اموال امام ششم را مصادره کرد. منصور در پاسخ به شکایت امام، قصد قتل او‌را کرد ولی با صحبت‌ها و تعهد امام، از این عمل منصرف شد.[۲۰] منصور یک‌سری بار حضرت درستگو را از مدینه به عراق خواند و او را وادار به مناظره با ابوحنیفه کرد ولی نتوانست او را مغلوب کند.[۲۱] امام در ۱۴۸ق، سه سال پس از قیام نفس زکیه به شهادت رسید. تعدادی از علمای شیعه علت شهادت او را مسمومیت توسط منصور می دانند.[۲۲] حضرت درستگو به خاطر مشقت بار‌گیری‌های عباسیان و به منظور نگهداری جان امام کاظم (ع)، پنج نفر،[یادداشت ۱] به عنوان مثال منصور را وصی خود معرفی کرد.[۲۳]

امام کاظم(ع)
دوران ۳۵ ساله امامت حضرت کاظم(ع)(۱۸۳-۱۴۸ق) به طور همزمان با ۱۰ سال خلافت منصور(حکومت ۱۳۶-۱۵۸ق)، ۱۱ سال خلافت مهدی (حکومت ۱۵۸-۱۶۹ق)، 1سال خلافت هادی (حکومت۱۶۹-۱۷۰ق) و ۱۳ سال خلافت هارون (حکومت۱۷۰-۱۹۳ق) بود.[۲۴] دوران زندگانی موسی بن جعفر(ع) با مجال اقتدار به چنگ آوردن عباسیان، و قیام‌های گوناگون از سوی علویان علیه آنان همزمان بود. قیام شهید فخ در سال ۱۶۹ق در بعدازظهر امامت موسی بن جعفر و خلافت هادی عباسی به وقوع پیوست.[۲۵] امام کاظم(ع) برای ارتباط با شیعیان و تقویت اقتدار اقتصادی آن ها، سازمان وکالت را که در زمان امام درست گو(ع) محور‌گذاری شده بود، گسترش داد.[۲۶] هنگامی‌که مهدی عباسی از او خواست تا حدود فدک را معلوم کند، امام مرزهایی را انتخاب کرد که با قلمرو حکومت عباسیان برابری می کرد.[۲۷] امام هفتم شیعه‌ها اصحاب خود را به عدم همکاری با عباسیان سفارش میکرد، برای مثال صفوان جمال را از کرایه دادن شتران خود به هارون منع کرد.[۲۸][یادداشت ۲] در عین حالا از علی بن یقطین که در حکومت هارون الرشید، عهده ‌دار وزارت بود، خواست تا در دربار بماند و به شیعیان خدمت کند. [۲۹][یادداشت ۳] امام کاظم(ع) در طی فرصت امامتش تعدادی بار از سوی خلفای عباسی احضار و زندانی شد. اولیه‌بار در حین خلافت مهدی عباسی، امام را از مدینه به بغداد منتقل کردند.[۳۰] هارون نیز دو بار امام را زندانی کرد.[۳۱] امام کاظم(ع) سال‌های پایانی عمر خود را در زندان‌های متانت بن یحیی و سندی بن شاهک درنوردید. بدگویی یحیی برمکی[۳۲]، بیم هارون از حالت امام میان مردم و افزایش شیعیان او[۳۳] و عدم رعایت تقیه از سوی بعضا یاران امام[۳۴] برای مثال دلایل زندانی شدن او اورده شده هست.