اَحادیث طینَت به آفرینش مؤمنان از طینت عِلّیّین (مادهای خوشرایحه و خوشایند) و کافران از طینت سِجّین (مادهای بدبو و نا مطلوب) اشاره دارااست. این احادیث، طینت آدمها را در صورتدهی به ایمان و شرک یا این که طاعت و معصیت آدم مؤثر میداند. همینطور در احادیث ذکر شده بر تکلیف و آزمون در رتبه طینت نیز اشاره کرده و از اطاعت اصحاب یمین و عصیان اصحاب شمال در آزمون الهی حرف به در بین آمده مسجد قبا مشهد میباشد.
دارای شهرت علمای شیعه روایات طینیت را پشت سر هم دانسته و اصل آنها را پذیرفتهاند؛ ولی بعضی همانند سید مرتضی و علامه شعرانی روایات طینت را خبر واحد دانسته و قائل به ضعف آن ها شدند. تنافی ظواهر احادیث طینت با سپردن آدمی و عدل الهی سبب ساز گردیده تا این مسأله را از طاقت فرساترین مباحث حدیثشناسی محسوب نمایند. حدیثپژوهان شیعه نگرشهای زیادی درباره ی رد یا این که قبول و روش سازگار کردن این احادیث با بقیه آموزههای فقهی اتخاذ کردهاند کهاین بینشها را میاقتدار در سه گروه کلی بینشهای حذفی، طریقه بی صدا و بینشهای تأویلی تقسیمبندی آدرس مسجد قبا مشهد کرد.
مقام و التفات
روایات طینت تیم روایاتی میباشد که ماده نخستین آفرینش آدمها را یکسان نمیداند و به آفرینش بشرهای مؤمن از مادهای خوشعطر و خوشایند با تیتر طینت علیین و خلقت بشرهای کافر از مادهای بدبو و غیر مطلوب به اسم طینت سجین اشاره دارااست.[۱] این سلسله احادیث با معنی ها متفاوتی مانند خلقت از فروغ و تاریکی یا این که پردیس و دوزخ و جهنم در اکثری از کتاب ها حدیثی شیعه مثلا المحاسن،[۲] بصائر الدرجات،[۳] الکافی،[۴] علل الشرایع[۵] و بحارالانوار[۶] آمده میباشد. در بعضا از منابع اهل سنت نیز در موردها معدودی به نقل روایات طینت پرداخته گردیده رزرو مسجد قبا مشهد است.[۷]
معنای اول احادیث طینت، علامتدهنده سرنوشتی از پیش رقم خورده برای بشرها و خلاف با ظواهر آیه ها و احادیث دانسته گردیدهاست که سرانجام بشرها را ساخته دست خویش و سود جاری ساختن آن ها میداند؛[۸] چنانکه ظواهر احادیث ذکر شده را بیش تر از هر چیز در مغایرت با تفویض آدمی و عدل الهی دانستهاند.[۹] ناسازگاری نام برده سبب ساز گردیده تا این مسأله از مشقت بارترین مباحث حدیثشناسی محسوب خواهد شماره تلفن مسجد قبا مشهد شد.[۱۰]
بیشتر عالمانی که به احادیث طینت پرداختهاند، در صدر معنای طینت را ذکر کردهاند؛ آقا جمال خوانساری در کتاب گستردن روایات طینت، طینت را به معنای جوهری که نفس از آن کردار گردیده می داند.[۱۱] امام خمینی، طینت را ماده اساسی آفرینش آدم دانسته میباشد که در زمان حیاتش در انجام و اخلاق و رفتار وی تجلی می یابد.[۱۲]
محتوا
در احادیث متعدد طینت، تقسیمبندیهای متنوعی برای آدمها مذکور میباشد؛ به عنوان مثال آنکه بعضی از احادیث آدم را به مؤمن و کافر تقسیم کردهاند، احادیث دیگری مؤمنان و ناصبیان و مستضعفان را بر طبق طینت از هم متمایز ساختهاند و مجموعهای دیگر، حاکی از ترکیب شدن طینت مؤمنان و کافران میباشد.
مؤمن و کافر: بر طبق بعضا از احادیث طینت، بشرها به دو مجموعه مؤمن و کافر تقسیم میشوند که آفرینش مؤمنان از طینت پیامبران و ائمه(طینت علیین و پردیس) میباشد و کفار از طینت حریق یا این که سجین رفتار گردیدهاند.
مؤمن، ناصبی و مستضعف: در تقسیمبندی دیگری، طینتها به سه گروه مؤمن، ناصبی و مستضعف تقسیم گردیدهاند:
تیم نخستین طینت انبیاء و مؤمنان، با این تفاوت که طینت انبیا، طینت برگزیده و طینت مؤمنان فرع آن (طین لازب) میباشد.
گروه دوم طینت ناصب میباشد که از «حمإ مسنون» رفتار گردیده است.
گروه سوم طینت مستضعفان میباشد که از «تراب» آفریده گردیده است.
مطابق این احادیث به جهت یکیاز بودن طینت ائمه(ع) و شیعهها، قلوب آنها به ائمه(ع) رغبت دارااست و در مقابل قلوب کافران به معاندان اهل بیت(ع) متمایل میباشد.[۱۳]
ترکیب شدن طینت مؤمن و کافر: تیم دیگری از احادیث طینت، حاکی از ادغام شدن طینت مؤمن و کافر میباشد. بر پایه ی این احادیث، معبود بعد از آنکه طینت علیین و طینت سجین را خوی کرد، آن دو را با هم آمیخت و به همین عامل میباشد که مؤمن گاه مرتکب گناه میگردد و کافر نیز در مواردی شغل های نیک جاری ساختن می دهد و برهمین اساس در غایت کل جاری ساختن بد مؤمن به سنخ کافر ملحق میشود و مجموع ایفا نیک کافر نیز به سنخ مؤمن بازخواهدگشت.[۱۴]
اصحاب یمین و اصحاب شمال: احادیث دیگری نیز در موضوع طینت وجود داراست که به خروج اصحاب یمین و اصحاب شمال از طینت نخستین اشاره داراست. بر این شالوده خدا بعداز خلقت طینت انسان، اصحاب یمین و اصحاب شمال را به طور ذره از آن طینت بیرون کرد و به آنان امر کرد وارد حریق شوند که اصحاب یمین پذیرفته و خویش را به حریق افکندند، البته اصحاب شمال نافرمانی کردند.[۱۵]
دراین احادیث، طینت آدمها در صورتدهی به ایمان و بی دینی یا این که طاعت و معصیت بشر مؤثر دانسته گردیده و همینطور بر تکلیف و آزمون در سکو طینت نیز اشاره گردیده و از اطاعت اصحاب یمین و عصیان اصحاب شمال در آزمون الهی حرف به فی مابین آمده میباشد. از سایر مطالب مطرح دراین احادیث، دریافت کردن میثاق از مخلوقات بر ربوبیت پروردگار، نبوت فرستاده پروردگار(ص) و ولایت اهل بیت(ع) میباشد.[۱۶]
مدرک و اعتبار
نگرش دارای اسم و رسم درباره گواهی روایات طینت، تواتر و اعتبار آن میباشد، با این هم اکنون عالمانی به عنوان مثال سید مرتضی و ابوالحسن شعرانی، احادیث ذکر شده را ضعیف دانستهاند:
دارای اسم و رسم عالمان شیعه برای مثال روضه خوان حر عاملی، محدث جزایری، علامه شبر، آقا جمال خوانساری قائل به تواتر روایات طینت میباشند.[۱۷] روضه خوان حر عاملی فراوانی روایات طینت را سبب از حد تواتر گذشتن آن ها میداند.[۱۸] محدث جزایری نیز در جواب افرادی کهاین روایات را ضعیف میدانند گفته اصحاب ما این خبرها را با سندهای فراوان قصه کردهاند، پس مجالی برای رد و انکار آنان باقی نمیماند.[۱۹]
عالمانی مانند سید مرتضی و ابوالحسن شعرانی[۲۰] گواهی این تیم از احادیث را به جهت اینکه خبر واحد میباشند، ضعیف دانسته و معتقدند به جهت مخالفت احادیث نام برده با مباحث عقلی مسلم و آیه ها قرآن، بایستی آنهارا رد کرد.[۲۱]
اَحادیث طینَت به آفرینش مؤمنان از طینت عِلّیّین (مادهای خوشرایحه و خوشایند) و کافران از طینت سِجّین (مادهای بدبو و نا مطلوب) اشاره دارااست. این احادیث، طینت آدمها را در صورتدهی به ایمان و شرک یا این که طاعت و معصیت آدم مؤثر میداند. همینطور در احادیث ذکر شده بر تکلیف و آزمون در رتبه طینت نیز اشاره کرده و از اطاعت اصحاب یمین و عصیان اصحاب شمال در آزمون الهی حرف به در بین آمده مسجد قبا مشهد میباشد.
دارای شهرت علمای شیعه روایات طینیت را پشت سر هم دانسته و اصل آنها را پذیرفتهاند؛ ولی بعضی همانند سید مرتضی و علامه شعرانی روایات طینت را خبر واحد دانسته و قائل به ضعف آن ها شدند. تنافی ظواهر احادیث طینت با سپردن آدمی و عدل الهی سبب ساز گردیده تا این مسأله را از طاقت فرساترین مباحث حدیثشناسی محسوب نمایند. حدیثپژوهان شیعه نگرشهای زیادی درباره ی رد یا این که قبول و روش سازگار کردن این احادیث با بقیه آموزههای فقهی اتخاذ کردهاند کهاین بینشها را میاقتدار در سه گروه کلی بینشهای حذفی، طریقه بی صدا و بینشهای تأویلی تقسیمبندی آدرس مسجد قبا مشهد کرد.
مقام و التفات
روایات طینت تیم روایاتی میباشد که ماده نخستین آفرینش آدمها را یکسان نمیداند و به آفرینش بشرهای مؤمن از مادهای خوشعطر و خوشایند با تیتر طینت علیین و خلقت بشرهای کافر از مادهای بدبو و غیر مطلوب به اسم طینت سجین اشاره دارااست.[۱] این سلسله احادیث با معنی ها متفاوتی مانند خلقت از فروغ و تاریکی یا این که پردیس و دوزخ و جهنم در اکثری از کتاب ها حدیثی شیعه مثلا المحاسن،[۲] بصائر الدرجات،[۳] الکافی،[۴] علل الشرایع[۵] و بحارالانوار[۶] آمده میباشد. در بعضا از منابع اهل سنت نیز در موردها معدودی به نقل روایات طینت پرداخته گردیده رزرو مسجد قبا مشهد است.[۷]
معنای اول احادیث طینت، علامتدهنده سرنوشتی از پیش رقم خورده برای بشرها و خلاف با ظواهر آیه ها و احادیث دانسته گردیدهاست که سرانجام بشرها را ساخته دست خویش و سود جاری ساختن آن ها میداند؛[۸] چنانکه ظواهر احادیث ذکر شده را بیش تر از هر چیز در مغایرت با تفویض آدمی و عدل الهی دانستهاند.[۹] ناسازگاری نام برده سبب ساز گردیده تا این مسأله از مشقت بارترین مباحث حدیثشناسی محسوب خواهد شماره تلفن مسجد قبا مشهد شد.[۱۰]
بیشتر عالمانی که به احادیث طینت پرداختهاند، در صدر معنای طینت را ذکر کردهاند؛ آقا جمال خوانساری در کتاب گستردن روایات طینت، طینت را به معنای جوهری که نفس از آن کردار گردیده می داند.[۱۱] امام خمینی، طینت را ماده اساسی آفرینش آدم دانسته میباشد که در زمان حیاتش در انجام و اخلاق و رفتار وی تجلی می یابد.[۱۲]
محتوا
در احادیث متعدد طینت، تقسیمبندیهای متنوعی برای آدمها مذکور میباشد؛ به عنوان مثال آنکه بعضی از احادیث آدم را به مؤمن و کافر تقسیم کردهاند، احادیث دیگری مؤمنان و ناصبیان و مستضعفان را بر طبق طینت از هم متمایز ساختهاند و مجموعهای دیگر، حاکی از ترکیب شدن طینت مؤمنان و کافران میباشد.
مؤمن و کافر: بر طبق بعضا از احادیث طینت، بشرها به دو مجموعه مؤمن و کافر تقسیم میشوند که آفرینش مؤمنان از طینت پیامبران و ائمه(طینت علیین و پردیس) میباشد و کفار از طینت حریق یا این که سجین رفتار گردیدهاند.
مؤمن، ناصبی و مستضعف: در تقسیمبندی دیگری، طینتها به سه گروه مؤمن، ناصبی و مستضعف تقسیم گردیدهاند:
تیم نخستین طینت انبیاء و مؤمنان، با این تفاوت که طینت انبیا، طینت برگزیده و طینت مؤمنان فرع آن (طین لازب) میباشد.
گروه دوم طینت ناصب میباشد که از «حمإ مسنون» رفتار گردیده است.
گروه سوم طینت مستضعفان میباشد که از «تراب» آفریده گردیده است.
مطابق این احادیث به جهت یکیاز بودن طینت ائمه(ع) و شیعهها، قلوب آنها به ائمه(ع) رغبت دارااست و در مقابل قلوب کافران به معاندان اهل بیت(ع) متمایل میباشد.[۱۳]
ترکیب شدن طینت مؤمن و کافر: تیم دیگری از احادیث طینت، حاکی از ادغام شدن طینت مؤمن و کافر میباشد. بر پایه ی این احادیث، معبود بعد از آنکه طینت علیین و طینت سجین را خوی کرد، آن دو را با هم آمیخت و به همین عامل میباشد که مؤمن گاه مرتکب گناه میگردد و کافر نیز در مواردی شغل های نیک جاری ساختن می دهد و برهمین اساس در غایت کل جاری ساختن بد مؤمن به سنخ کافر ملحق میشود و مجموع ایفا نیک کافر نیز به سنخ مؤمن بازخواهدگشت.[۱۴]
اصحاب یمین و اصحاب شمال: احادیث دیگری نیز در موضوع طینت وجود داراست که به خروج اصحاب یمین و اصحاب شمال از طینت نخستین اشاره داراست. بر این شالوده خدا بعداز خلقت طینت انسان، اصحاب یمین و اصحاب شمال را به طور ذره از آن طینت بیرون کرد و به آنان امر کرد وارد حریق شوند که اصحاب یمین پذیرفته و خویش را به حریق افکندند، البته اصحاب شمال نافرمانی کردند.[۱۵]
دراین احادیث، طینت آدمها در صورتدهی به ایمان و بی دینی یا این که طاعت و معصیت بشر مؤثر دانسته گردیده و همینطور بر تکلیف و آزمون در سکو طینت نیز اشاره گردیده و از اطاعت اصحاب یمین و عصیان اصحاب شمال در آزمون الهی حرف به فی مابین آمده میباشد. از سایر مطالب مطرح دراین احادیث، دریافت کردن میثاق از مخلوقات بر ربوبیت پروردگار، نبوت فرستاده پروردگار(ص) و ولایت اهل بیت(ع) میباشد.[۱۶]
مدرک و اعتبار
نگرش دارای اسم و رسم درباره گواهی روایات طینت، تواتر و اعتبار آن میباشد، با این هم اکنون عالمانی به عنوان مثال سید مرتضی و ابوالحسن شعرانی، احادیث ذکر شده را ضعیف دانستهاند:
دارای اسم و رسم عالمان شیعه برای مثال روضه خوان حر عاملی، محدث جزایری، علامه شبر، آقا جمال خوانساری قائل به تواتر روایات طینت میباشند.[۱۷] روضه خوان حر عاملی فراوانی روایات طینت را سبب از حد تواتر گذشتن آن ها میداند.[۱۸] محدث جزایری نیز در جواب افرادی کهاین روایات را ضعیف میدانند گفته اصحاب ما این خبرها را با سندهای فراوان قصه کردهاند، پس مجالی برای رد و انکار آنان باقی نمیماند.[۱۹]
عالمانی مانند سید مرتضی و ابوالحسن شعرانی[۲۰] گواهی این تیم از احادیث را به جهت اینکه خبر واحد میباشند، ضعیف دانسته و معتقدند به جهت مخالفت احادیث نام برده با مباحث عقلی مسلم و آیه ها قرآن، بایستی آنهارا رد کرد.[۲۱]
چرا مسجد برای مراسم ترحیم انتخاب میشود؟