?????? ???? ???? ??? ????

وانک دارای دو گنبد است که عبارتند از: یک گنبد کوچک بر روی محل استقرار عامه مردم و یک گنبد والا بر روی قسمت مقدم محراب کلیسا. با ورود به کلیسا متوجه دو ستون مسجد قبا مشهد مربع شکل می‌شوید که در فاصله ۶/۲۵ متری دیوار غربی آن قرار دارا هستند و هرکدام آدرس مسجد قبا مشهد از اضلاع آنها دو متر می باشد. در بخش غربی کلیسا با استعمال از بخشی از این ستون ها رزرو مسجد قبا مشهد و شالوده‌های دیوارهای جانبی، چهار طاق‌نمای بلند ساخته اند که ارتفاع هرمورد به ۱۰/۲۵ متر می رسد و گنبد کوچک و معدود شماره تلفن مسجد قبا مشهد ارتفاع کلیسا بر روی آنها جای‌دارد. گنبد دایره وار و بزرگ، مانند گنبدهای مساجد به حیث می رسد و از آنان الهام گرفته می باشد. نمای بیرونی گنبد با آجر پخته زینت یافته و نمای داخلی آن که به رنگ لاجوردی است، با تصاویر مذهبی و تزیینات گلبوته و طلاکاری تزیین شد‌ه‌است. دور تا به دور این گنبد، هشت پنجره وجود دارااست که در فاصله بین آنها تصاویری از آفرینش بشر و حوا، خوردن میوه ممنوعه، مرگ هابیل و ... مشاهده می شود. نمازخانه اساسی کلیسای وانک، پلانی به طور متوازی الاضلاع دارد و شامل دو قسمت چهارگوش است که قسمت نخستین شبستان بنا محسوب می شود و قسمت دوم که ذیل گنبدخانه هست به عنوان محل اجرای مراسم و سرودهای مذهبی آیتم استعمال قرار می‌گیرد. در ازاره های دیوارهای نمازخانه، کاشی های خشتی چند رنگ به فعالیت رفته و در قسمت های بالای آن نقاشی های بر آمده از کتب مقدس به چشم می خورند که همگی سطح فضای گنبد را نیز پوشانده است. دور تا بدور گنبد، ماجرا خلقت آدم و حوا توسط نقاشان ارمنی به تصویر کشیده شده و بر محراب بسیار زیبای کلیسا نیز تصاویری از جمله تصویر حضرت مسیح مشاهده می شود. هیچ گونه تزییناتی اعم از کاشیکاری در نمای خارجی گنبد کلیسا دیده نمی شود و سطح آن تنها با آجر بی آلایش پوشیده گردیده‌است.آنچه که بر حیرت بینندگان وانک می افزاید این می‌باشد که با قرار فراهم کردن در فضای کلیسا، در انبوهی از رنگ و نقش محصور میشوند، به دلیل آن که همگی دیوارها، طاق نماها، طوق گنبد، باطن گنبد و کلیه زوایای کلیسا با نقاشی رنگ روغن زینت یافته می باشد. بیشتر این نقاشی ها مضامینی از انجیل مقدس را به تصویر می کشند. در قسمتی از کلیسا تصاویری از بدو میلاد تا عروج عیسی مسیح بر آنان مشاهده می شود و بر روی بخشی از دیوارها، روز رستاخیز، داوری روز رستاخیز و پردیس و جهنم، نقش بسته می‌باشد. در محل سرود خوانان کلیسا، 4 تصویر یاور با گلبوته هایی در حوالی آن وجود دارد که در آن شکنجه مقدسان دیده میشود. تصاویر محل سرود خوانان مربوط به حضرت مسیح است که در اتاقک اشیای منحصربه‌فرد با تصاویری از بشارت دادن فرشته به حضرت مریم آغاز شده و سراسر کلیسا را بدور می زند. تصاویر میانی شامل تولد حضرت مسیح، سجده سه پاد شاه به عیسی، آزمون مسیح بوسیله ابلیس، آخرین شام عیسی، مصلوب شدن و دفن عیسی، معراج عیسی و ... می‌باشند. بر دیوار شمالی درون کلیسا، تصاویر رستاخیز به چشم می‌خورد که در بالای آن فردوس، محل ورود رستگاران و در نصیب تحت دوزخِ مهیب با زبانه های آتش، اژدهای یک سری سر و دیوهای رَم کرده، فرشتگانی که از بالا گناهکاران را به حفره در می آویزند و ... نقاشی شده است. هزینه همه تزئینات و نقاشی‌ها و تذهیب‌های کلیسا را شخصی به نام خواجه آودیک استپانوس نگهبانی کرده و استادان ارمنی از جمله هوانس مرکوز و کشیش استپانوس و مدرس میناس بر روی آنها شغل کرده اند. کلیسای وانک از لحاظ طلاکاری و تذهیب نمونه ای اختصاصی در میان کلیساهای ارمنیان محسوب می‌شود و آن چنان که در کتیبه دیوار شمالی درون کلیسا آمده، خواجه اودیک در تزیین و نقاشی دیوارها سهم بسزایی داشته هست. متن کتیبه چنین مضمونی دارد: در تاریخ پنجم فوریه ۱۶۶۹ میلادی، خواجه اودیک که نقاشی‌های این کلیسا را به یادبود خود و در گذشتگان خانواده اش به یادگار گذاشته، رحلت کرد و به مسیح پیوست.

وانک دارای دو گنبد است که عبارتند از: یک گنبد کوچک بر روی محل استقرار عامه مردم و یک گنبد والا بر روی قسمت مقدم محراب کلیسا. با ورود به کلیسا متوجه دو ستون مسجد قبا مشهد مربع شکل می‌شوید که در فاصله ۶/۲۵ متری دیوار غربی آن قرار دارا هستند و هرکدام آدرس مسجد قبا مشهد از اضلاع آنها دو متر می باشد. در بخش غربی کلیسا با استعمال از بخشی از این ستون ها رزرو مسجد قبا مشهد و شالوده‌های دیوارهای جانبی، چهار طاق‌نمای بلند ساخته اند که ارتفاع هرمورد به ۱۰/۲۵ متر می رسد و گنبد کوچک و معدود شماره تلفن مسجد قبا مشهد ارتفاع کلیسا بر روی آنها جای‌دارد. گنبد دایره وار و بزرگ، مانند گنبدهای مساجد به حیث می رسد و از آنان الهام گرفته می باشد. نمای بیرونی گنبد با آجر پخته زینت یافته و نمای داخلی آن که به رنگ لاجوردی است، با تصاویر مذهبی و تزیینات گلبوته و طلاکاری تزیین شد‌ه‌است. دور تا به دور این گنبد، هشت پنجره وجود دارااست که در فاصله بین آنها تصاویری از آفرینش بشر و حوا، خوردن میوه ممنوعه، مرگ هابیل و ... مشاهده می شود. نمازخانه اساسی کلیسای وانک، پلانی به طور متوازی الاضلاع دارد و شامل دو قسمت چهارگوش است که قسمت نخستین شبستان بنا محسوب می شود و قسمت دوم که ذیل گنبدخانه هست به عنوان محل اجرای مراسم و سرودهای مذهبی آیتم استعمال قرار می‌گیرد. در ازاره های دیوارهای نمازخانه، کاشی های خشتی چند رنگ به فعالیت رفته و در قسمت های بالای آن نقاشی های بر آمده از کتب مقدس به چشم می خورند که همگی سطح فضای گنبد را نیز پوشانده است. دور تا بدور گنبد، ماجرا خلقت آدم و حوا توسط نقاشان ارمنی به تصویر کشیده شده و بر محراب بسیار زیبای کلیسا نیز تصاویری از جمله تصویر حضرت مسیح مشاهده می شود. هیچ گونه تزییناتی اعم از کاشیکاری در نمای خارجی گنبد کلیسا دیده نمی شود و سطح آن تنها با آجر بی آلایش پوشیده گردیده‌است.آنچه که بر حیرت بینندگان وانک می افزاید این می‌باشد که با قرار فراهم کردن در فضای کلیسا، در انبوهی از رنگ و نقش محصور میشوند، به دلیل آن که همگی دیوارها، طاق نماها، طوق گنبد، باطن گنبد و کلیه زوایای کلیسا با نقاشی رنگ روغن زینت یافته می باشد. بیشتر این نقاشی ها مضامینی از انجیل مقدس را به تصویر می کشند. در قسمتی از کلیسا تصاویری از بدو میلاد تا عروج عیسی مسیح بر آنان مشاهده می شود و بر روی بخشی از دیوارها، روز رستاخیز، داوری روز رستاخیز و پردیس و جهنم، نقش بسته می‌باشد. در محل سرود خوانان کلیسا، 4 تصویر یاور با گلبوته هایی در حوالی آن وجود دارد که در آن شکنجه مقدسان دیده میشود. تصاویر محل سرود خوانان مربوط به حضرت مسیح است که در اتاقک اشیای منحصربه‌فرد با تصاویری از بشارت دادن فرشته به حضرت مریم آغاز شده و سراسر کلیسا را بدور می زند. تصاویر میانی شامل تولد حضرت مسیح، سجده سه پاد شاه به عیسی، آزمون مسیح بوسیله ابلیس، آخرین شام عیسی، مصلوب شدن و دفن عیسی، معراج عیسی و ... می‌باشند. بر دیوار شمالی درون کلیسا، تصاویر رستاخیز به چشم می‌خورد که در بالای آن فردوس، محل ورود رستگاران و در نصیب تحت دوزخِ مهیب با زبانه های آتش، اژدهای یک سری سر و دیوهای رَم کرده، فرشتگانی که از بالا گناهکاران را به حفره در می آویزند و ... نقاشی شده است. هزینه همه تزئینات و نقاشی‌ها و تذهیب‌های کلیسا را شخصی به نام خواجه آودیک استپانوس نگهبانی کرده و استادان ارمنی از جمله هوانس مرکوز و کشیش استپانوس و مدرس میناس بر روی آنها شغل کرده اند. کلیسای وانک از لحاظ طلاکاری و تذهیب نمونه ای اختصاصی در میان کلیساهای ارمنیان محسوب می‌شود و آن چنان که در کتیبه دیوار شمالی درون کلیسا آمده، خواجه اودیک در تزیین و نقاشی دیوارها سهم بسزایی داشته هست. متن کتیبه چنین مضمونی دارد: در تاریخ پنجم فوریه ۱۶۶۹ میلادی، خواجه اودیک که نقاشی‌های این کلیسا را به یادبود خود و در گذشتگان خانواده اش به یادگار گذاشته، رحلت کرد و به مسیح پیوست.