امام رضا در هجرت به مرو
نقشهٔ مسیرِ هجرتِ علی بن موسی الرّضا از مدینه به مرو
در سال ۲۰۰ ه. ق، مأمون برای علی بن موسی الرّضا دعوتنامهای جهت وارد شدن به مرو نوشت و رَجاءِ بنِ اَبیضَحّاک، خالو فضل و ادب بن سهل و آسان و غلامی بهاسم فِرناس یا این که یاسر را ارسال کرد تا همدم وی دراین مسافرت باشند.[۷۰] از سوی دیگر، روضه خوان صدوق، محدث شیعه، اینگونه گزارش مینماید که مأمون در طومارنگاریهای مختلف، از علی بن موسی درخواستِ عزیمت به مرو را میکرد و علی بن موسی این درخواست را با عذرها و دلایل متعدد رد مینمود. این امتناع منجر شد تا مأمون بهتحمیل علی بن موسی را به مرو مسجد قبا مشهد بیاورد.
[۷۱] ادعایی که از سوی ابوالفرج اصفهانی و روضه خوان اثر گذار، محدثان شیعه، مبتنی بر ملازمتِ علی بن موسی تا مرو از سوی عیسی جَلّودی مطرح گردیده، مردود و غلط میباشد. چراکه در به عبارتی سال عیسی جلّودی، قیام محمّد بن جعفر را در مکه سرکوب کرد و اورا با خویش به عراق بُرد و به رجاء بن ابیضحاک تحویل اعطا کرد. رجاء نیز هر دو را به خراسان بُرد.[۷۲] این هجرت از ۱۵ مُحَرَّم استارت شد و تا ۲۹ جِدنیویُالثّانی بهارتفاع آدرس مسجد قبا مشهد انجامید.[۷۳]
علی بن موسی الرّضا قبل از هجرت به مرو، ضمن اعلام حزن خود از این مهاجرت با وداعِ هم پا با زاری در نوحهٔ نَبَاو، دستوری خطاب به شیعهها و اقوامش برای اقامهٔ سوگواری و مجلس تعزیه بهخیال او و سفرش صادر کردهمیباشد.[۷۴] بهگفتهٔ ناجی و باغستانی بر پایه ی احادیث منقول از روحانی صدوق، محدث شیعه، علی بن موسی الرّضا پیشگویی کرد که در دوری خواهد مرد و در کنار هارون دفن شود و هیچ وقت نزد خانوادهاش رزرو مسجد قبا مشهد بازنخواهد گشت.
وی هیچیک از اقوام، حتی فرزند خردسالش جواد را نیز با خویش به مهاجرت شماره تلفن مسجد قبا مشهد جنگ.[۷۵]
بهحیث می رسد علی بن موسی در همین سال، سفری به مکه داشت که دراین هجرت، پسر پنج سالهاش، محمّد نیز اورا ملازمت و همراهی میکردهمیباشد. هجرت وی به مرو در اوایل سال ۲۰۱ ه.ق موازی با اواخر فصل تابستان ۸۱۶ م استارت شد. مسیر مهاجرت بر پایه ی گزارش بیشتر منابع از بصره، اهواز و عجم بود؛ چراکه بغداد و کوفه در آن مجال در اختیار شورشیان بود؛ بدین ترتیب، گفتهٔ یعقوبی که رجاء به بغداد و نَهاوَند مسافرت کرده، مردود میباشد. ولی اینکه علی بن موسی از مسیر قم نگذشته، قطعی میباشد. وی از مسیر نیشابور عبور کرده که تودهای از مُحَدِّثان پررنگٔ اهل سنت مانند اِبنِ روشْوَیْهْ، یَحْیَی بنِ یَحْییٰ، محمّد بن رافِع و احمد بن حَرْب به استقبالش آمدند تا با وی دیدار نمایند و او زمان کوتاهی دراین شهر ماند.[۷۶] بهگفتهٔ میلانی، پر رنگترین حادثه در زمان مهاجرت علی بن موسی الرّضا، در همین حوزه و در استماع و استنساخ حدیثِ سِلسِلَةُالذَّهَب صورت دادهمیباشد.[۷۷] مشهورترین عهد دربارهٔ مسیر تکان علی بن موسی «مدینه، نقره، قریتین، هوسجه، نباج، حفر ابوموسی، بصره، اهواز، بهبهان، اصطخر، ابرقوه، ده شیر (فراشاه)، یزد، خرانق، رباط پشت بام، نیشابور، ده سرخ، طوس، سرخس، مرو» گزارش شده است.[۷۸] بلاغی در تاریخ نائین، مسیر دیگری را برای این مهاجرت، نقل کرده که عبارت میباشد از «مدینه، بصره، اَرْجان، عجم، اصفهان، نیشابور، دِه سُفیس، سناباد، سرخس و مرو»
امام رضا در هجرت به مرو
نقشهٔ مسیرِ هجرتِ علی بن موسی الرّضا از مدینه به مرو
در سال ۲۰۰ ه. ق، مأمون برای علی بن موسی الرّضا دعوتنامهای جهت وارد شدن به مرو نوشت و رَجاءِ بنِ اَبیضَحّاک، خالو فضل و ادب بن سهل و آسان و غلامی بهاسم فِرناس یا این که یاسر را ارسال کرد تا همدم وی دراین مسافرت باشند.[۷۰] از سوی دیگر، روضه خوان صدوق، محدث شیعه، اینگونه گزارش مینماید که مأمون در طومارنگاریهای مختلف، از علی بن موسی درخواستِ عزیمت به مرو را میکرد و علی بن موسی این درخواست را با عذرها و دلایل متعدد رد مینمود. این امتناع منجر شد تا مأمون بهتحمیل علی بن موسی را به مرو مسجد قبا مشهد بیاورد.
[۷۱] ادعایی که از سوی ابوالفرج اصفهانی و روضه خوان اثر گذار، محدثان شیعه، مبتنی بر ملازمتِ علی بن موسی تا مرو از سوی عیسی جَلّودی مطرح گردیده، مردود و غلط میباشد. چراکه در به عبارتی سال عیسی جلّودی، قیام محمّد بن جعفر را در مکه سرکوب کرد و اورا با خویش به عراق بُرد و به رجاء بن ابیضحاک تحویل اعطا کرد. رجاء نیز هر دو را به خراسان بُرد.[۷۲] این هجرت از ۱۵ مُحَرَّم استارت شد و تا ۲۹ جِدنیویُالثّانی بهارتفاع آدرس مسجد قبا مشهد انجامید.[۷۳]
علی بن موسی الرّضا قبل از هجرت به مرو، ضمن اعلام حزن خود از این مهاجرت با وداعِ هم پا با زاری در نوحهٔ نَبَاو، دستوری خطاب به شیعهها و اقوامش برای اقامهٔ سوگواری و مجلس تعزیه بهخیال او و سفرش صادر کردهمیباشد.[۷۴] بهگفتهٔ ناجی و باغستانی بر پایه ی احادیث منقول از روحانی صدوق، محدث شیعه، علی بن موسی الرّضا پیشگویی کرد که در دوری خواهد مرد و در کنار هارون دفن شود و هیچ وقت نزد خانوادهاش رزرو مسجد قبا مشهد بازنخواهد گشت.
وی هیچیک از اقوام، حتی فرزند خردسالش جواد را نیز با خویش به مهاجرت شماره تلفن مسجد قبا مشهد جنگ.[۷۵]
بهحیث می رسد علی بن موسی در همین سال، سفری به مکه داشت که دراین هجرت، پسر پنج سالهاش، محمّد نیز اورا ملازمت و همراهی میکردهمیباشد. هجرت وی به مرو در اوایل سال ۲۰۱ ه.ق موازی با اواخر فصل تابستان ۸۱۶ م استارت شد. مسیر مهاجرت بر پایه ی گزارش بیشتر منابع از بصره، اهواز و عجم بود؛ چراکه بغداد و کوفه در آن مجال در اختیار شورشیان بود؛ بدین ترتیب، گفتهٔ یعقوبی که رجاء به بغداد و نَهاوَند مسافرت کرده، مردود میباشد. ولی اینکه علی بن موسی از مسیر قم نگذشته، قطعی میباشد. وی از مسیر نیشابور عبور کرده که تودهای از مُحَدِّثان پررنگٔ اهل سنت مانند اِبنِ روشْوَیْهْ، یَحْیَی بنِ یَحْییٰ، محمّد بن رافِع و احمد بن حَرْب به استقبالش آمدند تا با وی دیدار نمایند و او زمان کوتاهی دراین شهر ماند.[۷۶] بهگفتهٔ میلانی، پر رنگترین حادثه در زمان مهاجرت علی بن موسی الرّضا، در همین حوزه و در استماع و استنساخ حدیثِ سِلسِلَةُالذَّهَب صورت دادهمیباشد.[۷۷] مشهورترین عهد دربارهٔ مسیر تکان علی بن موسی «مدینه، نقره، قریتین، هوسجه، نباج، حفر ابوموسی، بصره، اهواز، بهبهان، اصطخر، ابرقوه، ده شیر (فراشاه)، یزد، خرانق، رباط پشت بام، نیشابور، ده سرخ، طوس، سرخس، مرو» گزارش شده است.[۷۸] بلاغی در تاریخ نائین، مسیر دیگری را برای این مهاجرت، نقل کرده که عبارت میباشد از «مدینه، بصره، اَرْجان، عجم، اصفهان، نیشابور، دِه سُفیس، سناباد، سرخس و مرو»
سوالات مهم قبل از رزرو مسجد قبا مشهد؛ راهنمای کامل برای انتخاب و هماهنگی مراسم