?????? ???? ???? ??? ????

احمد بن اِسحاق اَشعَری قمی
(درگذشت حدود سال‌های ۲۶۰ تا ۲۶۳ق) از راویان شیعه قرن سوم که محضر چهار امام را فهم و شعور کرد. وی از اصحاب امام جواد(ع) و امام هادی(ع) و همینطور نماینده قانونی امام عسکری(ع) در قم بود و از عده ای میباشد که امام مجال(عج) را در کودکی چشم میباشد. بعضی گزارش‌ها از کار وی در عصر غایب بودن صغرا تحت عنوان دستیار نایب اولیه عثمان بن سعید حکایت دارااست. وی دارنده تألیفاتی همانند علل الصوم و مسائل الرجال مسجد قبا مشهد میباشد.

مسجد امام حسن عسکری در قم به وسیله وی و به امر امام عسکری(ع) ایجاد شده است. حرم وی در سرپل‌ذهاب در استان کرمانشاه آدرس مسجد قبا مشهد جای‌دارد.

تبارنامه
نسب وی اینگونه میباشد: احمد بن اسحاق بن عبدالله بن سعد بن صاحب الأحوص الاشعری. رزرو مسجد قبا مشهد لقب او‌را ابوعلی گفته‌اند.[۱]

اجداد وی از طایفه اشعری بودند که در کوفه سکونت داشتند. جدّ چهارم وی، احوص بن سائل اشعری در قیام زید بن علی کمپانی کرد و فرماندهی سپاه او‌را بر ذمه گرفت و پس از شهیدشدن زید، بازداشت شد. پس از چهار سال حبس در زندان حجاج، با شفاعت برادرش عبداللّه آزاد شد و یار وی به قم مهاجرت کردند و طایفه اشعریان قم را تشکیل شماره تلفن مسجد قبا مشهد دادند.[۲]

پدرش اسحاق بن عبدالله بن سعد از راویان آیتم اتکا قم بود و از امام درستگو(ع) و امام کاظم(ع) داستان نموده است.[۳]

صحابی سه امام
از منابع رجال شیعه برمی‌آید که احمد بن اسحاق از اصحاب امام جواد(ع) و امام هادی(ع) و از یاران مجاورت امام عسکری(ع) بوده و از آنها ماجرا نموده است. برای وی کتاب‌هایی برشمرده گردیده برای مثال «علل الصوم»(کتابی تعالی بوده میباشد) و «مسائل الرجال» درباره سؤالات اصحاب امام هادی عليه‌السلام از حضرت»‌.[۴] اين رسايل حاوى گروه اى از «مسائل» میباشد كه «رجال» متعدد از يكى از ائمه معصوم عليه السلام پرسيده اند و اين كتاب ها با مباحث رجالى به معناى آشنایی راويان ارتباطى ندارد.[۵] روحانی طوسی در فهرست کتاب علل الصلاة که کتاب بزرگی بوده را از کتاب‌های احمدبن اسحاق دانسته میباشد. [۶]

وکالت
در بعضا منابع از او تحت عنوان نماینده قانونی امام عسکری(ع) در موقوفات قم حافظه گردیده‌است.[۷] بعضا با توکل بر پاره‌ای قرائن اورا نماینده قانونی امام هادی(ع) نیز دانسته‌اند.[۸]

درخواست دست‌خط از امام عسکری
در بعضا منابع به‌این مساله اشاره گردیده‌است که وی از روش اخذ توقیعات نیز با امام حسن عسکری(ع) در مورد بوده که به عنوان مثال آنها قصه پایین میباشد:

احمد بن اسحاق میگوید: روزی در یکی‌از ملاقات‌ها سرویس امام عسکری(ع) رسیدم و درخواست کردم چیزی بنویسد تا اینجانب خطّش را ببینم تا هر‌گاه توقیعی بر اینجانب وارد شد، آن را بشناسم. امام فرمود:

ای احمد! خط، با خودکار درشت و ریز در نظرت گوناگون می‌کند. مبادا به شک وتردید افتی! (سیاق خط را ببین، خیر ریز و درشتی آن را)
بعد از آن دوات طلبید و خط نوشت. زمانی می‌نوشت، با خویش گفتم: از وی تقاضا کنم قلمی را که با آن می‌نویسد، به اینجانب ببخشد. زیرا از تایپ کردن خارج از شد استارت به کلام زدن با اینجانب کرد و خودکار را با دستمالش منزه می کرد. آن گاه فرمود: بگیر،‌ای احمد! و مداد را به اینجانب بخشید.[۹]

دیدن حضرت مهدی(عج)
در تاثیر فشار سیاسی حکمرانان عباسی، زمینه جانشینی امام عسکری(ع) نهفته داشته میشد و غیر از دوستان آیتم پشت گرمی و مجاورت امام، کسی از آن مطلع خلا. شیعه‌ها قم در‌این‌باره از احمد بن اسحاق سؤالاتی کردند و وی برای اینکه داده ها بیشتری دستیابی نماید و جانشین حضرت را با دیده خویش ببیند، به سامرا رفت و به محضر وی رسید. پیش از اینکه وی سخنی بگوید، امام فرمود:

«احمد بن اسحاق! معبود متعال از ویّل خلقت انسان تا امروز زمین را خالی از حجت قرار نداده میباشد و تا قیامت هم خالی نخواهد گذاشت...»
احمد پرسید: حجت خداوند بعداز شما که می باشد؟ حضرت به باطن منزل رفت و لحظه‌ای بعد از آن درحالی که کودکی سه ساله را در آغوش گرفته بود، خارج آمد و فرمود:

«در صورتی نزد معبود و حجت‌های وی مقامی والانداشتی، فرزندم را به تو آرم نمی‌دادم. این نوباوه هم‌اسم و هم‌لقب نبی پروردگار(ص) میباشد و همین نوپا میباشد که زمین را آن گاه‌که از ظلم مالامال گردیده، آکنده‌از عدل خواهد کرد.»[۱۰]
قبلا دیدار، امام عسکری(ع) در طومار‌ای به احمد بن اسحاق، به دنیا آمدن حضرت مهدی(عج) را به وی خبر داده بود.[۱۱]

احمد بن اِسحاق اَشعَری قمی
(درگذشت حدود سال‌های ۲۶۰ تا ۲۶۳ق) از راویان شیعه قرن سوم که محضر چهار امام را فهم و شعور کرد. وی از اصحاب امام جواد(ع) و امام هادی(ع) و همینطور نماینده قانونی امام عسکری(ع) در قم بود و از عده ای میباشد که امام مجال(عج) را در کودکی چشم میباشد. بعضی گزارش‌ها از کار وی در عصر غایب بودن صغرا تحت عنوان دستیار نایب اولیه عثمان بن سعید حکایت دارااست. وی دارنده تألیفاتی همانند علل الصوم و مسائل الرجال مسجد قبا مشهد میباشد.

مسجد امام حسن عسکری در قم به وسیله وی و به امر امام عسکری(ع) ایجاد شده است. حرم وی در سرپل‌ذهاب در استان کرمانشاه آدرس مسجد قبا مشهد جای‌دارد.

تبارنامه
نسب وی اینگونه میباشد: احمد بن اسحاق بن عبدالله بن سعد بن صاحب الأحوص الاشعری. رزرو مسجد قبا مشهد لقب او‌را ابوعلی گفته‌اند.[۱]

اجداد وی از طایفه اشعری بودند که در کوفه سکونت داشتند. جدّ چهارم وی، احوص بن سائل اشعری در قیام زید بن علی کمپانی کرد و فرماندهی سپاه او‌را بر ذمه گرفت و پس از شهیدشدن زید، بازداشت شد. پس از چهار سال حبس در زندان حجاج، با شفاعت برادرش عبداللّه آزاد شد و یار وی به قم مهاجرت کردند و طایفه اشعریان قم را تشکیل شماره تلفن مسجد قبا مشهد دادند.[۲]

پدرش اسحاق بن عبدالله بن سعد از راویان آیتم اتکا قم بود و از امام درستگو(ع) و امام کاظم(ع) داستان نموده است.[۳]

صحابی سه امام
از منابع رجال شیعه برمی‌آید که احمد بن اسحاق از اصحاب امام جواد(ع) و امام هادی(ع) و از یاران مجاورت امام عسکری(ع) بوده و از آنها ماجرا نموده است. برای وی کتاب‌هایی برشمرده گردیده برای مثال «علل الصوم»(کتابی تعالی بوده میباشد) و «مسائل الرجال» درباره سؤالات اصحاب امام هادی عليه‌السلام از حضرت»‌.[۴] اين رسايل حاوى گروه اى از «مسائل» میباشد كه «رجال» متعدد از يكى از ائمه معصوم عليه السلام پرسيده اند و اين كتاب ها با مباحث رجالى به معناى آشنایی راويان ارتباطى ندارد.[۵] روحانی طوسی در فهرست کتاب علل الصلاة که کتاب بزرگی بوده را از کتاب‌های احمدبن اسحاق دانسته میباشد. [۶]

وکالت
در بعضا منابع از او تحت عنوان نماینده قانونی امام عسکری(ع) در موقوفات قم حافظه گردیده‌است.[۷] بعضا با توکل بر پاره‌ای قرائن اورا نماینده قانونی امام هادی(ع) نیز دانسته‌اند.[۸]

درخواست دست‌خط از امام عسکری
در بعضا منابع به‌این مساله اشاره گردیده‌است که وی از روش اخذ توقیعات نیز با امام حسن عسکری(ع) در مورد بوده که به عنوان مثال آنها قصه پایین میباشد:

احمد بن اسحاق میگوید: روزی در یکی‌از ملاقات‌ها سرویس امام عسکری(ع) رسیدم و درخواست کردم چیزی بنویسد تا اینجانب خطّش را ببینم تا هر‌گاه توقیعی بر اینجانب وارد شد، آن را بشناسم. امام فرمود:

ای احمد! خط، با خودکار درشت و ریز در نظرت گوناگون می‌کند. مبادا به شک وتردید افتی! (سیاق خط را ببین، خیر ریز و درشتی آن را)
بعد از آن دوات طلبید و خط نوشت. زمانی می‌نوشت، با خویش گفتم: از وی تقاضا کنم قلمی را که با آن می‌نویسد، به اینجانب ببخشد. زیرا از تایپ کردن خارج از شد استارت به کلام زدن با اینجانب کرد و خودکار را با دستمالش منزه می کرد. آن گاه فرمود: بگیر،‌ای احمد! و مداد را به اینجانب بخشید.[۹]

دیدن حضرت مهدی(عج)
در تاثیر فشار سیاسی حکمرانان عباسی، زمینه جانشینی امام عسکری(ع) نهفته داشته میشد و غیر از دوستان آیتم پشت گرمی و مجاورت امام، کسی از آن مطلع خلا. شیعه‌ها قم در‌این‌باره از احمد بن اسحاق سؤالاتی کردند و وی برای اینکه داده ها بیشتری دستیابی نماید و جانشین حضرت را با دیده خویش ببیند، به سامرا رفت و به محضر وی رسید. پیش از اینکه وی سخنی بگوید، امام فرمود:

«احمد بن اسحاق! معبود متعال از ویّل خلقت انسان تا امروز زمین را خالی از حجت قرار نداده میباشد و تا قیامت هم خالی نخواهد گذاشت...»
احمد پرسید: حجت خداوند بعداز شما که می باشد؟ حضرت به باطن منزل رفت و لحظه‌ای بعد از آن درحالی که کودکی سه ساله را در آغوش گرفته بود، خارج آمد و فرمود:

«در صورتی نزد معبود و حجت‌های وی مقامی والانداشتی، فرزندم را به تو آرم نمی‌دادم. این نوباوه هم‌اسم و هم‌لقب نبی پروردگار(ص) میباشد و همین نوپا میباشد که زمین را آن گاه‌که از ظلم مالامال گردیده، آکنده‌از عدل خواهد کرد.»[۱۰]
قبلا دیدار، امام عسکری(ع) در طومار‌ای به احمد بن اسحاق، به دنیا آمدن حضرت مهدی(عج) را به وی خبر داده بود.[۱۱]