?????? ???? ???? ??? ????

اسیران کربلا جا ماندگان رخداد کربلا همانند امام سجاد(ع)، امام چهارم شیعه‌ها و حضرت زینب(س) که به اسارت لشکر قدمت بن سعد درآمدند. اسرا به فرمان قدمت بن سعد، شب یازدهم محرم در کربلا نگه داشته شدند و عصر روز یازدهم، به کوفه نزد عبیدالله بن زیاد برده شدند. ابن زیاد، اسیران را بر روی محمل‌هایی فارغ از پرده و پوشش و با ملازمت و همراهی گروهی برای مثال شمر و طارق بن مُحَفِّز به دربار یزید بن معاویه در شام ارسال کرد. وی دست و پای بعضا همانند امام سجاد(ع) را غل و زنجیر مسجد قبا مشهد کرد.

امام سجاد(ع) و حضرت زینب(س) با سخنان خویش در هنگام اسارت، باعث دگرگونی روحی و پشیمانی برخی از عموم و سازه بر نقلی پشیمانی یزید (هر چندین به طور ظاهری) از جنایات واقداماتش آدرس مسجد قبا مشهد شدند.

علمایی همانند روضه خوان موءثر، روحانی طوسی و محدث نوری بر این نظریه‌اند که اسیران کربلا پس از آزادی، به مدینه بازگشته‌اند، خیر کربلا؛ البته بنابر نقل سید بن طاووس در لهوف، کاروان اسیران به کربلا رزرو مسجد قبا مشهد بازگشتند.

استارت اسارت
بعداز حادثه عاشورا، جا ماندگان لشکر قدمت بن سعد، کشته‌های خویش را روز ۱۱ محرم، دفن کردند و اهل بیت امام حسین(ع) و باقیماندگان شهدای کربلا را به سوی کوفه شماره تلفن مسجد قبا مشهد بردند.[۱]

سخنان حضرت زینب (س) هنگام عبور از کنار تن امام حسین(ع)
«یا این که محمداه، یا این که محمداه! صلی علیک ملائکة السماء، هذا الحسین بالعراء، مرمل بالدماء، مدت الأعضاء، یا این که محمداه! و بناتک سبایا، و ذریتک مقتله، تسفی علیها الصبا قال: فابکت والله تمام عدو و صدیق»
یامحمد، یامحمد، ملائکه اسمان بر تو صلوات گویند، این حسین میباشد در دشت افتاده، آغشته به خون،اعضاء بریده! یا این که محمد، دخترانت اسیرند، ذریه‌ات مورد قتل واقع شده‌اند که باد بر آن‌ها می‌وزد. راوی می گوید والله دوست و معاند را به شیون واداشت.[۲]

تاریخ آرشیو

مأموران قدمت بن سعد، زنان اهل بیت را از کنار اجساد شهدا عبور دادند. [یادداشت ۱]زنان خانواده امام حسین(ع) در آن حالا گریه کرده و بر شکل‌هایشان می‌زدند. چنانکه از قرة بن قیس گفته شده، حضرت زینب(س)، زمانی از کنار تن برادرش امام حسین(ع) می‌سپری شد، از شدت اندوه سخنانی اظهار کرد که دوست و معاند را به فغان انداخت.[۴]

تعداد و اسم اسیران
همینطور مشاهده کنید: رخداد عاشورا (از لحاظ داده های عددی)
گزارش‌های مورخان درباره تعداد و اسامی اسرای کربلا[یادداشت ۲] و جا ماندگان اصحاب امام حسین(ع) متفاوت میباشد. تعداد اسیران مرد، چهار، پنج، ده و دوازده نفر گزارش گردیده است. شمار اسیران زن نیز چهار، شش و بیست نفر نقل گردیده است.[۶] بعضی تعداد اسرا را تا ۲۵ نفر بیان کرده‌اند.[۷] بنابراین اورده شده درباره تعداد اسیران کربلا نظرها قطعی ممکن وجود ندارد.[۸]

روزشمار حادثه ها بعداز عاشورا
سال ۶۰ قمری
۱۰ محرم حادثه عاشورا و شهید شدن امام حسین(ع)، اهل بیت(ع) و یارانش
۱۱ محرم محرم تکان اسرا به سوی کوفه
۱۱ محرم دفن شهدا به وسیله بنی اسد (از اهل غاضریه)
۱۲ محرم دفن شهدا بنابر نقلی دیگر
۱۲ محرم ورود کاروان اسرای کربلا به کوفه
۱۹ محرم جنبش کاروان اسیران از کوفه به شام
۱ صفر ورود اهل بیت(ع) و راز مطهّر امام حسین(ع) به شام
۲۰ صفر اربعین حسینی
۲۰ صفر ورود اهل بیت امام(ع) به کربلا
۲۰ صفر رجوع اهل بیت امام(ع) از شام به مدینه سازه بر بعضی اقوال
نبو
اسم بعضا از اسیران مرد که در منابع مذکور، عبارت میباشد از: امام سجاد(ع)، امام باقر(ع)، محمد و قدمت دو پسر امام حسین(ع)، زید پسر و محمد نوه امام حسن(ع)،[۹] حسن مثنی که بر تاثیر جراحات در نبرد بیهوش گردیده بود،[۱۰] قاسم بن عبدالله بن جعفر، قاسم بن محمد بن جعفر، محمد بن عقیل.[۱۱] در کتاب تاریخ قیام و مقتل جامع سیدالشهداء اسم هفده نفر مرد تحت عنوان اسیران و باقیماندگان کربلا نام برده میباشد.[۱۲]

اسم اسیران زن در کربلا نیز عبارتند از: حضرت زینب(س)، فاطمه و ام کلثوم[۱۳] و رقیه[۱۴] از دختران امام علی(ع)، رباب همسر امام حسین(ع)[۱۵] و فاطمه دختر امام حسن(ع)،[۱۶] چهار دختر امام حسین(ع) به اسم‌های سکینه، فاطمه، رقیه و زینب.[۱۷]

اسم باقیماندگان از غیربنی‌هاشم در کربلا نیز از این قرار میباشد: مُرَقّع بن ثُمامة اسدی، سَوّار بن عُمَیْر جابری، عمرو بن عبدالله جُندَعی، عُقْبة بن سَمعان غلام رباب، ضَحّاک بن عبدالله مشرقی،[یادداشت ۳] مسلم بن رباح و غلام عبدالرحمن بن بنده ربّه انصاری.[۱۸] از دربین جا ماندگان غیربنی‌هاشم، سوّار بن عمیر، عقبه،‌ مسلم بن رِباح و غلام عبدالرحمن بن عبد و بنده ربِّه جزو اسرای کربلا به شمار میروند.[۱۹]

اسیران کربلا جا ماندگان رخداد کربلا همانند امام سجاد(ع)، امام چهارم شیعه‌ها و حضرت زینب(س) که به اسارت لشکر قدمت بن سعد درآمدند. اسرا به فرمان قدمت بن سعد، شب یازدهم محرم در کربلا نگه داشته شدند و عصر روز یازدهم، به کوفه نزد عبیدالله بن زیاد برده شدند. ابن زیاد، اسیران را بر روی محمل‌هایی فارغ از پرده و پوشش و با ملازمت و همراهی گروهی برای مثال شمر و طارق بن مُحَفِّز به دربار یزید بن معاویه در شام ارسال کرد. وی دست و پای بعضا همانند امام سجاد(ع) را غل و زنجیر مسجد قبا مشهد کرد.

امام سجاد(ع) و حضرت زینب(س) با سخنان خویش در هنگام اسارت، باعث دگرگونی روحی و پشیمانی برخی از عموم و سازه بر نقلی پشیمانی یزید (هر چندین به طور ظاهری) از جنایات واقداماتش آدرس مسجد قبا مشهد شدند.

علمایی همانند روضه خوان موءثر، روحانی طوسی و محدث نوری بر این نظریه‌اند که اسیران کربلا پس از آزادی، به مدینه بازگشته‌اند، خیر کربلا؛ البته بنابر نقل سید بن طاووس در لهوف، کاروان اسیران به کربلا رزرو مسجد قبا مشهد بازگشتند.

استارت اسارت
بعداز حادثه عاشورا، جا ماندگان لشکر قدمت بن سعد، کشته‌های خویش را روز ۱۱ محرم، دفن کردند و اهل بیت امام حسین(ع) و باقیماندگان شهدای کربلا را به سوی کوفه شماره تلفن مسجد قبا مشهد بردند.[۱]

سخنان حضرت زینب (س) هنگام عبور از کنار تن امام حسین(ع)
«یا این که محمداه، یا این که محمداه! صلی علیک ملائکة السماء، هذا الحسین بالعراء، مرمل بالدماء، مدت الأعضاء، یا این که محمداه! و بناتک سبایا، و ذریتک مقتله، تسفی علیها الصبا قال: فابکت والله تمام عدو و صدیق»
یامحمد، یامحمد، ملائکه اسمان بر تو صلوات گویند، این حسین میباشد در دشت افتاده، آغشته به خون،اعضاء بریده! یا این که محمد، دخترانت اسیرند، ذریه‌ات مورد قتل واقع شده‌اند که باد بر آن‌ها می‌وزد. راوی می گوید والله دوست و معاند را به شیون واداشت.[۲]

تاریخ آرشیو

مأموران قدمت بن سعد، زنان اهل بیت را از کنار اجساد شهدا عبور دادند. [یادداشت ۱]زنان خانواده امام حسین(ع) در آن حالا گریه کرده و بر شکل‌هایشان می‌زدند. چنانکه از قرة بن قیس گفته شده، حضرت زینب(س)، زمانی از کنار تن برادرش امام حسین(ع) می‌سپری شد، از شدت اندوه سخنانی اظهار کرد که دوست و معاند را به فغان انداخت.[۴]

تعداد و اسم اسیران
همینطور مشاهده کنید: رخداد عاشورا (از لحاظ داده های عددی)
گزارش‌های مورخان درباره تعداد و اسامی اسرای کربلا[یادداشت ۲] و جا ماندگان اصحاب امام حسین(ع) متفاوت میباشد. تعداد اسیران مرد، چهار، پنج، ده و دوازده نفر گزارش گردیده است. شمار اسیران زن نیز چهار، شش و بیست نفر نقل گردیده است.[۶] بعضی تعداد اسرا را تا ۲۵ نفر بیان کرده‌اند.[۷] بنابراین اورده شده درباره تعداد اسیران کربلا نظرها قطعی ممکن وجود ندارد.[۸]

روزشمار حادثه ها بعداز عاشورا
سال ۶۰ قمری
۱۰ محرم حادثه عاشورا و شهید شدن امام حسین(ع)، اهل بیت(ع) و یارانش
۱۱ محرم محرم تکان اسرا به سوی کوفه
۱۱ محرم دفن شهدا به وسیله بنی اسد (از اهل غاضریه)
۱۲ محرم دفن شهدا بنابر نقلی دیگر
۱۲ محرم ورود کاروان اسرای کربلا به کوفه
۱۹ محرم جنبش کاروان اسیران از کوفه به شام
۱ صفر ورود اهل بیت(ع) و راز مطهّر امام حسین(ع) به شام
۲۰ صفر اربعین حسینی
۲۰ صفر ورود اهل بیت امام(ع) به کربلا
۲۰ صفر رجوع اهل بیت امام(ع) از شام به مدینه سازه بر بعضی اقوال
نبو
اسم بعضا از اسیران مرد که در منابع مذکور، عبارت میباشد از: امام سجاد(ع)، امام باقر(ع)، محمد و قدمت دو پسر امام حسین(ع)، زید پسر و محمد نوه امام حسن(ع)،[۹] حسن مثنی که بر تاثیر جراحات در نبرد بیهوش گردیده بود،[۱۰] قاسم بن عبدالله بن جعفر، قاسم بن محمد بن جعفر، محمد بن عقیل.[۱۱] در کتاب تاریخ قیام و مقتل جامع سیدالشهداء اسم هفده نفر مرد تحت عنوان اسیران و باقیماندگان کربلا نام برده میباشد.[۱۲]

اسم اسیران زن در کربلا نیز عبارتند از: حضرت زینب(س)، فاطمه و ام کلثوم[۱۳] و رقیه[۱۴] از دختران امام علی(ع)، رباب همسر امام حسین(ع)[۱۵] و فاطمه دختر امام حسن(ع)،[۱۶] چهار دختر امام حسین(ع) به اسم‌های سکینه، فاطمه، رقیه و زینب.[۱۷]

اسم باقیماندگان از غیربنی‌هاشم در کربلا نیز از این قرار میباشد: مُرَقّع بن ثُمامة اسدی، سَوّار بن عُمَیْر جابری، عمرو بن عبدالله جُندَعی، عُقْبة بن سَمعان غلام رباب، ضَحّاک بن عبدالله مشرقی،[یادداشت ۳] مسلم بن رباح و غلام عبدالرحمن بن بنده ربّه انصاری.[۱۸] از دربین جا ماندگان غیربنی‌هاشم، سوّار بن عمیر، عقبه،‌ مسلم بن رِباح و غلام عبدالرحمن بن عبد و بنده ربِّه جزو اسرای کربلا به شمار میروند.[۱۹]