واقِفیه، واقِفه یا این که مَمْطوره، گروهی از شیعهها که بر امامت امام موسی کاظم(ع) توقف کردند، از اعتراف به امامت امام رضا(ع) سرباز زدند و معتقد بودند که امام کاظم(ع)، مهدی موعود میباشد که در غایب بودن به رمز میبرد و رجعت خواهد کرد. همینطور به گروهی از شیعه ها که بر امامت امام حسن عسکری(ع) توقف کردند و او را مهدی موعود دانستند نیز واقفه گفته میگردد. علی بن اسماعیل میثمی، اولی کسی بود که بر آنها اسم ممطوره مسجد قبا مشهد را گذاشت.
خبر ها و نصوص زیادی وجود دارا هستند که تأکید مینمایند انگیزه توقف این مجموعه در امامت موسی بن جعفر(ع)، فریفته شدن به اموال و گنجهای فراوانی بود که نزد آنها انباشته شده بود. همینطور شبهههای اعتقادی که گاه در تاثیر القاء پندارهای نوپدید و گاه به باعث برداشتهای غلط از برخی مبانی و مصادر عقیدتی پدید میآمدند در صورتگیری و موضوعسازی تکان واقفیه مؤثر آدرس مسجد قبا مشهد بودند.
اولی اشخاصی کهاین اعتقاد و باور را آشکار ساختند علی بن ابی حمزه بطائنی، زیاد بن مروان قندی و عثمان بن عیسی رواسی رزرو مسجد قبا مشهد بودند.
معناشناسی
تیتر واقفیه در کتابهای رجال، تاریخ و نیز در تفصیل درحال حاضر افرادی با اینگونه میلهای مذهبی و یا این که در بیان مذهب ها و فرق شیعه بارها تکرار گردیده و به افرادی آورده شده میباشد که در عصرهای گوناگون بر امامت امامان شیعه توقف کرده بودند، مثلا بعضی از رهروان سبائیه، کیسانیه و ناووسیه. از جمله روضه خوان صدوق در کتاب کمال الدین و کل النعمة به هنگام نقل مناظره در میان ابن قبه رازی و ابی زید علوی، عنا وین «الواقفة علی امیرالمؤمنین» و «الواقفه علی موسی(ع)» و «الواقفه علی ابی عبداللَّه»(امام درستگو) را به عمل شماره تلفن مسجد قبا مشهد برده میباشد.
[۱] و گشوده در مکان دیگر همین کتاب از «الواقفه علی الحسن بن علی بن محمّد» حافظه مینماید که نظریه داشتند امام حسن عسکری(ع) غایب گردیده و وی به عبارتی مهدی قائم میباشد.[۲] نوبختی علاوه بر اشاره به وجود توقفکنندگانی - واقفیانی - برای هریک از امامان، تأکید مینماید که واقفیه به صورت مطلق تیتر خاصّ عده ای میباشد که بر امامت امام موسی بن جعفر(ع) توقف کردهاند. وی میگوید: «هریک از وی ـ امامان ـ که درگذشت، واقفیهایی داشت که بر امامت وی توقف کردند، البته این کنیه، خاصّ اصحاب موسی بن جعفر(ع) میباشد ».[۳]
سیرتکاملهای توقف
دانشمندان و نویسندگان متأخر، عمدتاً معتقدند توقف در امامت به دو سیرتکامل بوده میباشد:
توقف به معنای عام یعنی توقف گروهی از عموم بر امامت یکی امامان[۴]
توقف به معنای خاص یعنی توقف بر امامت موسی بن جعفر(ع)[۵]
وحید بهبهانی، اعتقاد دارد که گرچه تیتر واقفیه بر عده ای که بر امامت تمامی امامان توقف کردهاند اطلاق می گردد، ولی هر گاه به صورت مطلق و فارغ از اشاره به امامی خاص ذکر گردد، خواسته از آن، توقفکنندگان بر امامت موسی بن جعفر (ع) میباشد.[۶]
واقفیگری
اولیه فکر توقف در اسلام به مجال وفات نبی پروردگار(ص) بازمیخواهد شد. هنگامی که نبی(ص) درگذشت، قدمت بن خطاب که بر راز لاشه حضرتش حاضر گردیده بود بانگ زد: «به خداوند محمد نمرده میباشد بلکه همانند موسی از در بین قومش غائب شده و به زودی گشوده خواهد گشت» و پیوسته این حرف را تکرار می کرد چنان که عموم گمان کردند عقلش را از دست داده میباشد.[۷]هم اینگونه قدمت ترساندن به جدا دست و پا و شکنجه برای اشخاصی کرد که به اعتقادوباور این که رسول مرده بخواهند مبادرت به بیعت با دیگری کنند. او آنچنان با شدت و حرارت این مورد را پی درپی تکرار کرد، که طبق گزارشات رسیده دهانش به کف گردهمایی. [۸]
واقِفیه، واقِفه یا این که مَمْطوره، گروهی از شیعهها که بر امامت امام موسی کاظم(ع) توقف کردند، از اعتراف به امامت امام رضا(ع) سرباز زدند و معتقد بودند که امام کاظم(ع)، مهدی موعود میباشد که در غایب بودن به رمز میبرد و رجعت خواهد کرد. همینطور به گروهی از شیعه ها که بر امامت امام حسن عسکری(ع) توقف کردند و او را مهدی موعود دانستند نیز واقفه گفته میگردد. علی بن اسماعیل میثمی، اولی کسی بود که بر آنها اسم ممطوره مسجد قبا مشهد را گذاشت.
خبر ها و نصوص زیادی وجود دارا هستند که تأکید مینمایند انگیزه توقف این مجموعه در امامت موسی بن جعفر(ع)، فریفته شدن به اموال و گنجهای فراوانی بود که نزد آنها انباشته شده بود. همینطور شبهههای اعتقادی که گاه در تاثیر القاء پندارهای نوپدید و گاه به باعث برداشتهای غلط از برخی مبانی و مصادر عقیدتی پدید میآمدند در صورتگیری و موضوعسازی تکان واقفیه مؤثر آدرس مسجد قبا مشهد بودند.
اولی اشخاصی کهاین اعتقاد و باور را آشکار ساختند علی بن ابی حمزه بطائنی، زیاد بن مروان قندی و عثمان بن عیسی رواسی رزرو مسجد قبا مشهد بودند.
معناشناسی
تیتر واقفیه در کتابهای رجال، تاریخ و نیز در تفصیل درحال حاضر افرادی با اینگونه میلهای مذهبی و یا این که در بیان مذهب ها و فرق شیعه بارها تکرار گردیده و به افرادی آورده شده میباشد که در عصرهای گوناگون بر امامت امامان شیعه توقف کرده بودند، مثلا بعضی از رهروان سبائیه، کیسانیه و ناووسیه. از جمله روضه خوان صدوق در کتاب کمال الدین و کل النعمة به هنگام نقل مناظره در میان ابن قبه رازی و ابی زید علوی، عنا وین «الواقفة علی امیرالمؤمنین» و «الواقفه علی موسی(ع)» و «الواقفه علی ابی عبداللَّه»(امام درستگو) را به عمل شماره تلفن مسجد قبا مشهد برده میباشد.
[۱] و گشوده در مکان دیگر همین کتاب از «الواقفه علی الحسن بن علی بن محمّد» حافظه مینماید که نظریه داشتند امام حسن عسکری(ع) غایب گردیده و وی به عبارتی مهدی قائم میباشد.[۲] نوبختی علاوه بر اشاره به وجود توقفکنندگانی - واقفیانی - برای هریک از امامان، تأکید مینماید که واقفیه به صورت مطلق تیتر خاصّ عده ای میباشد که بر امامت امام موسی بن جعفر(ع) توقف کردهاند. وی میگوید: «هریک از وی ـ امامان ـ که درگذشت، واقفیهایی داشت که بر امامت وی توقف کردند، البته این کنیه، خاصّ اصحاب موسی بن جعفر(ع) میباشد ».[۳]
سیرتکاملهای توقف
دانشمندان و نویسندگان متأخر، عمدتاً معتقدند توقف در امامت به دو سیرتکامل بوده میباشد:
توقف به معنای عام یعنی توقف گروهی از عموم بر امامت یکی امامان[۴]
توقف به معنای خاص یعنی توقف بر امامت موسی بن جعفر(ع)[۵]
وحید بهبهانی، اعتقاد دارد که گرچه تیتر واقفیه بر عده ای که بر امامت تمامی امامان توقف کردهاند اطلاق می گردد، ولی هر گاه به صورت مطلق و فارغ از اشاره به امامی خاص ذکر گردد، خواسته از آن، توقفکنندگان بر امامت موسی بن جعفر (ع) میباشد.[۶]
واقفیگری
اولیه فکر توقف در اسلام به مجال وفات نبی پروردگار(ص) بازمیخواهد شد. هنگامی که نبی(ص) درگذشت، قدمت بن خطاب که بر راز لاشه حضرتش حاضر گردیده بود بانگ زد: «به خداوند محمد نمرده میباشد بلکه همانند موسی از در بین قومش غائب شده و به زودی گشوده خواهد گشت» و پیوسته این حرف را تکرار می کرد چنان که عموم گمان کردند عقلش را از دست داده میباشد.[۷]هم اینگونه قدمت ترساندن به جدا دست و پا و شکنجه برای اشخاصی کرد که به اعتقادوباور این که رسول مرده بخواهند مبادرت به بیعت با دیگری کنند. او آنچنان با شدت و حرارت این مورد را پی درپی تکرار کرد، که طبق گزارشات رسیده دهانش به کف گردهمایی. [۸]
سوالات مهم قبل از رزرو مسجد قبا مشهد؛ راهنمای کامل برای انتخاب و هماهنگی مراسم