?????? ???? ???? ??? ????

موعودباوری در ادیان ابراهیمی
زرتشت
برخلاف دیگر ادیان، که معمولاً چشم به راه یک موعود نجات‌قسمت‌اند، زرتشتیان معطل سه موعود می باشند که هرمورد از آنان به مسافت هزار سال از دیگری ظهور مسجد قبا مشهد خواهد کرد.[۱۵]

به موجب احادیث زرتشتی و سازه به یشت نوزدهم، در آخرالزمان از زرتشت سه پسر متولد می‌گردد که با اسم همگانی سوشیانس خوانده می گردند. این اسم به خصوص برای انتخاب واپسین موعود اختصاص یافته و وی واپسین عبد و بنده اهورا مزدا خواهد بود. واژه سوشیانس که از ریشه سو Sav,Su در معنای بهره و سودمند میباشد، در اوستا سئوشیانت Saoshyant آمده و در پهلوی به انواع گوناگونی زیرا: سوشیانت، سوشیانس، سوشانس، سوسیوش، سیوسوش آدرس مسجد قبا مشهد آمده میباشد.[۱۶]

این سه پسر آتی زرتشت موعودهای نجات‌نصیب‌اند که در هزاره انتها قدمت دنیا به مسافت هزار سال از همدیگر ظهور خواهند کرد. این سه بدن عبارتند از:[۱۷] ۱. اوخشْیت اِرتَه (Ukhsyat ereta)، یعنی پروراننده ضابطه مقدس (نیرو دهنده و جایز کننده ضابطهِ آئین و بخشیدِ زرتشت).[۱۸] امروزه این اسم را اوشیدر یا این که هوشیدر گویند، و در کتاب ها پهلوی به طور خورشیتدر یا این که اوشیتر آمده میباشد. گاه کلمه و واژه بامی را به آن افزوده، هوشیدر بامی می گویند که در معنای هوشیدر براق رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.

۲. اوخْشْیت نِمَه (Ukhsyat nemah)، یا این که اوخشیت نِمَنگه، یعنی پروراننده نماز و نیایش. امروزه آن را اوشیدر ماه یا این که هوشیدر ماه میگویند، البته در کتاب ها پهلوی به طور خورشیتماه و اوشیتر ماه ضبط گردیده است. ۳. اَستْوَتْ اِرِتَه (Astvat ereta)، یعنی هر که مظهر و پیکر ضابطه مقدس میباشد. این استوَت اِرته به عبارتی سوشیانس، یعنی سو‌مین و واپسین موعود در آئین مزدیسناست. این سه اخوی از پشت و نطفه زرتشتْ می باشند. بنابر سنت زرتشتی نطفه زرتشت را ایزد نریوسنگ برگرفت و به فرشته آب (ناهید) سپرد، که آن را در دریاچه کیانسیه (هامون) شماره تلفن مسجد قبا مشهد مراقبت کرد.

در نقطه پايان هزاره دوازدهم، از خویشاوندان بهروز، دختر خانم‌ای در آب هامون شست و شو می‌نماید و بارور می شود و از وی سوشیانس، واپسین آفریده اهورا مزدا، متولد میشود. در سی سالگی، مزدیسنا ودیعت رسالت را به او واگذار می‌نماید. به واسطه علامت متوقف شدن خورشید در اواسط عرش، به عالمیان ظهور سوشیانس و جدید کننده دنیا بشارت داده گردد. بعداز ظهور او، اهریمن و دیوِ لاف وجود ندارد و نابود میشود. یاران آن موعود که از جاودانان می‌باشند، قیام می‌نمایند و همپا او خواهند بود تا مردگان برخیزند و دنیا معنوی روی دهد.[۱۹]

یهودیت
در کتاب مقدس یهودیان(پیمان عتیق) اشارات دسیسهّری به نجات قسمت پایان فرصت گردیده‌است.[۲۰] فردی که می آید تا دنیا مطلوبی که همگی خواهان آنند و سودایش را در راز می‌پرورانند را از جدید بسازد. جهانی پر‌نور و عاری از زشتی‌ها که در آن آدمی به همگی خواسته ها و امیال تمیز انسانی رسد و کامیاب گردد.

به طور تقریبً در همگی نصیب‌های مزامیر، اشاره به ظهور منجی آخرالزمان، نوید موفقیت صالحان بر شریران، تشکیل حکومت واحد جهانی و بالاخره تبدیل ادیان و مذهب ها متعدد به فقهی واحد و دنیا‌شمول جانور میباشد:

«و وی خاندان تو‌را به عدل و داد داوری خواهد نمود و مساکین تو‌را به انصاف. بعد کوه‌ها برای قوم و قبیله، سالمی را به توشه خواهند آورد، وتل‌ها نیز در عدل و داد، مساکین بستگان را دادرسی خواهد کرد و فرزندان حاجتمند را نجات خواهد اعطا کرد و ظالمان را زبون خواهد تشکیل داد.... در حین وی، صالحان خواهند شکفت و وفور تندستی خواهد بود، مادامی که ماه وجود ندارد نگردد. و وی حکمرانی خواهد کرد از دریا تا دریا، و از نهر تا اقصای دنیا. به حضور او، صحرانشینان گردن خواهند بنیان و معاندانِ وی خاک را خواهند لیسید... جمیع سلاطین اورا تعظیم خواهند کرد و جمیع امّت‌ها او‌را بندگی خواهند نمود... بر مسکین و بینوا کرَم خواهد فرمود و جان‌های مساکین را نجات خواهد داد... اسم وی تا ابد الآباد باقی خواهد ماند؛ نام وی پیش آفتاب دوام خواهد کرد؛ آدمیان در وی برای یکدیگر برکت خواهند خواست، و جمیع امّت‌های زمین اورا شادمان خواهند خواند.»[۲۱]
یهودیان معتقدند نجات دهنده آخرالزمان، مسیح (=ماشیح) به معنای مسح گردیده پروردگار میباشد که دنیاِ مناسب و براق آتی را می‌سازد. اکثر اندیشمندان یهود بر این باورند که ظهور مسیح و عمل وی برای بهبود اوضاع دنیا و برقراری صلح و وقار در بین تمامی اقوام و تأمین خواست‌ها و نیازهای بشری، بخشی از نقشه‌های پروردگار ابتدا آفرینش بوده میباشد. براساس همین نظریه، ضرورت وجود نجات قسمت که کسی جز مسیح وجود ندارد، قبل از آفرینش کاینات به ذهن خدا خطور نموده است.[۲۲]

به اعتقادوباور تمامی یهودیان، نجات دهنده (مسیح) انسانی میباشد همچون دیگرافراد؛ امّا منتفع از جلوه و جبروت خدایی. وی دنیا را با فروغ خود که جلوه‌ای از فروغ و روشنایی خداست پر‌نور خواهد کرد. بعضا ماشیح را به عبارتی داوود می دانند.[۲۳] بعضا دیگر، او‌را از خانوادة داوود می‌شمارند.[۲۴] گروهی نیز میگویند که خدا در نقطه پایان دنیا، داوود دیگری را برای نجات عموم می‌فرستد.[۲۵]

موعودباوری در ادیان ابراهیمی
زرتشت
برخلاف دیگر ادیان، که معمولاً چشم به راه یک موعود نجات‌قسمت‌اند، زرتشتیان معطل سه موعود می باشند که هرمورد از آنان به مسافت هزار سال از دیگری ظهور مسجد قبا مشهد خواهد کرد.[۱۵]

به موجب احادیث زرتشتی و سازه به یشت نوزدهم، در آخرالزمان از زرتشت سه پسر متولد می‌گردد که با اسم همگانی سوشیانس خوانده می گردند. این اسم به خصوص برای انتخاب واپسین موعود اختصاص یافته و وی واپسین عبد و بنده اهورا مزدا خواهد بود. واژه سوشیانس که از ریشه سو Sav,Su در معنای بهره و سودمند میباشد، در اوستا سئوشیانت Saoshyant آمده و در پهلوی به انواع گوناگونی زیرا: سوشیانت، سوشیانس، سوشانس، سوسیوش، سیوسوش آدرس مسجد قبا مشهد آمده میباشد.[۱۶]

این سه پسر آتی زرتشت موعودهای نجات‌نصیب‌اند که در هزاره انتها قدمت دنیا به مسافت هزار سال از همدیگر ظهور خواهند کرد. این سه بدن عبارتند از:[۱۷] ۱. اوخشْیت اِرتَه (Ukhsyat ereta)، یعنی پروراننده ضابطه مقدس (نیرو دهنده و جایز کننده ضابطهِ آئین و بخشیدِ زرتشت).[۱۸] امروزه این اسم را اوشیدر یا این که هوشیدر گویند، و در کتاب ها پهلوی به طور خورشیتدر یا این که اوشیتر آمده میباشد. گاه کلمه و واژه بامی را به آن افزوده، هوشیدر بامی می گویند که در معنای هوشیدر براق رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.

۲. اوخْشْیت نِمَه (Ukhsyat nemah)، یا این که اوخشیت نِمَنگه، یعنی پروراننده نماز و نیایش. امروزه آن را اوشیدر ماه یا این که هوشیدر ماه میگویند، البته در کتاب ها پهلوی به طور خورشیتماه و اوشیتر ماه ضبط گردیده است. ۳. اَستْوَتْ اِرِتَه (Astvat ereta)، یعنی هر که مظهر و پیکر ضابطه مقدس میباشد. این استوَت اِرته به عبارتی سوشیانس، یعنی سو‌مین و واپسین موعود در آئین مزدیسناست. این سه اخوی از پشت و نطفه زرتشتْ می باشند. بنابر سنت زرتشتی نطفه زرتشت را ایزد نریوسنگ برگرفت و به فرشته آب (ناهید) سپرد، که آن را در دریاچه کیانسیه (هامون) شماره تلفن مسجد قبا مشهد مراقبت کرد.

در نقطه پايان هزاره دوازدهم، از خویشاوندان بهروز، دختر خانم‌ای در آب هامون شست و شو می‌نماید و بارور می شود و از وی سوشیانس، واپسین آفریده اهورا مزدا، متولد میشود. در سی سالگی، مزدیسنا ودیعت رسالت را به او واگذار می‌نماید. به واسطه علامت متوقف شدن خورشید در اواسط عرش، به عالمیان ظهور سوشیانس و جدید کننده دنیا بشارت داده گردد. بعداز ظهور او، اهریمن و دیوِ لاف وجود ندارد و نابود میشود. یاران آن موعود که از جاودانان می‌باشند، قیام می‌نمایند و همپا او خواهند بود تا مردگان برخیزند و دنیا معنوی روی دهد.[۱۹]

یهودیت
در کتاب مقدس یهودیان(پیمان عتیق) اشارات دسیسهّری به نجات قسمت پایان فرصت گردیده‌است.[۲۰] فردی که می آید تا دنیا مطلوبی که همگی خواهان آنند و سودایش را در راز می‌پرورانند را از جدید بسازد. جهانی پر‌نور و عاری از زشتی‌ها که در آن آدمی به همگی خواسته ها و امیال تمیز انسانی رسد و کامیاب گردد.

به طور تقریبً در همگی نصیب‌های مزامیر، اشاره به ظهور منجی آخرالزمان، نوید موفقیت صالحان بر شریران، تشکیل حکومت واحد جهانی و بالاخره تبدیل ادیان و مذهب ها متعدد به فقهی واحد و دنیا‌شمول جانور میباشد:

«و وی خاندان تو‌را به عدل و داد داوری خواهد نمود و مساکین تو‌را به انصاف. بعد کوه‌ها برای قوم و قبیله، سالمی را به توشه خواهند آورد، وتل‌ها نیز در عدل و داد، مساکین بستگان را دادرسی خواهد کرد و فرزندان حاجتمند را نجات خواهد اعطا کرد و ظالمان را زبون خواهد تشکیل داد.... در حین وی، صالحان خواهند شکفت و وفور تندستی خواهد بود، مادامی که ماه وجود ندارد نگردد. و وی حکمرانی خواهد کرد از دریا تا دریا، و از نهر تا اقصای دنیا. به حضور او، صحرانشینان گردن خواهند بنیان و معاندانِ وی خاک را خواهند لیسید... جمیع سلاطین اورا تعظیم خواهند کرد و جمیع امّت‌ها او‌را بندگی خواهند نمود... بر مسکین و بینوا کرَم خواهد فرمود و جان‌های مساکین را نجات خواهد داد... اسم وی تا ابد الآباد باقی خواهد ماند؛ نام وی پیش آفتاب دوام خواهد کرد؛ آدمیان در وی برای یکدیگر برکت خواهند خواست، و جمیع امّت‌های زمین اورا شادمان خواهند خواند.»[۲۱]
یهودیان معتقدند نجات دهنده آخرالزمان، مسیح (=ماشیح) به معنای مسح گردیده پروردگار میباشد که دنیاِ مناسب و براق آتی را می‌سازد. اکثر اندیشمندان یهود بر این باورند که ظهور مسیح و عمل وی برای بهبود اوضاع دنیا و برقراری صلح و وقار در بین تمامی اقوام و تأمین خواست‌ها و نیازهای بشری، بخشی از نقشه‌های پروردگار ابتدا آفرینش بوده میباشد. براساس همین نظریه، ضرورت وجود نجات قسمت که کسی جز مسیح وجود ندارد، قبل از آفرینش کاینات به ذهن خدا خطور نموده است.[۲۲]

به اعتقادوباور تمامی یهودیان، نجات دهنده (مسیح) انسانی میباشد همچون دیگرافراد؛ امّا منتفع از جلوه و جبروت خدایی. وی دنیا را با فروغ خود که جلوه‌ای از فروغ و روشنایی خداست پر‌نور خواهد کرد. بعضا ماشیح را به عبارتی داوود می دانند.[۲۳] بعضا دیگر، او‌را از خانوادة داوود می‌شمارند.[۲۴] گروهی نیز میگویند که خدا در نقطه پایان دنیا، داوود دیگری را برای نجات عموم می‌فرستد.[۲۵]