?????? ???? ???? ??? ????

هشام بن عبدالملک (۷۲-۱۲۵ق) د‌همین خلیفه اموی و از فامیل قریش که بعد از مرگ یزید بن عبدالملک در سال ۱۰۵ق به خلافت رسید. بیان شده که او فرمان قتل امام محمدباقر(ع) را در سال ۱۲۴ق صادر نمود. هشام ۱۹ سال خلافت کرد و آورده شده که در‌این بازه زمانی کوشش کرد با ایفا اقداماتی اساس‌های خلافت بنی‌امیه را سفت نماید. بنابر گزارش‌های تاریخی، جان مسلمان‌ها و به‌خصوص شیعه ها برای وی هیچ ارزشی نداشت و به عذروبهانه‌های متفاوت آنان‌را مسجد قبا مشهد می‌کشت.

در طی خلافت هشام بن عبدالملک قیام‌های متعددی ایفا شد که مهم ترین آن ها قیام زید بن علی بن الحسین(ع) بود و وی در طومار‌ای به والی کوفه نوشت که زید را از کوفه اخراج کرده و او‌را بکشد. حادثه اساسی دیگر، دور از هم شدن مبلّغان بنی‌عباس در میهن‌های شرقی اسلام، و شروع حرکت‌های شیعه ها بود که پنهانی شغل می‌کردند. در طی هشام، در خراسان گران قدر، فتوحات عظیم‌ای اجرا شد و خوارج هم در قسمتی از مرزوبوم‌های اسلامی کار آدرس مسجد قبا مشهد می‌کردند.

زندگینامه
هشام بن عبدالملک در اوایل سال ۷۲ق زاده شد.[۱] ابن‌تاثیر زادگاه او‌را مدینه و مقریزی آن را دمشق بیان نموده است.[۲] مادرش اورا هشام نامید و کنیۀ وی اباولید بود و زیرا چشمش لوچ بود، به هشام اَحْوَل جهانی شد.[۳] او از قبیلۀ قریش، از اعراب عَدنانی و از طایفۀ بنی‌امیه بود.[۴] پدرش عبدالملک بن مروان، پنجمی خلیفۀ اموی، و مادرش عایشه یا این که فاطمه، دختر هاشم بن اسماعیل مخزومی رزرو مسجد قبا مشهد بود.[۵]

هشام سیزده فرزند از همسران و کنیزان خویش داشت که ده پسر و سه دختر بودند.[۶] وی محمد بن مسلم بن شهاب زُهَری را به‌تیتر آموزگار برای فرزندانش تعیین کرده بود.[۷] هشام بن عبدالملک بر تاثیر بیماری در ۶ ربیع‌الثانی سال ۱۲۵ق در رُصافه شام از عالم رفت. وی هنگام فوت ۵۳ سال داشت و دوران حکومت وی ۱۹ سال و ۷ ماه و ۲۱ روز شماره تلفن مسجد قبا مشهد بود.[۸]

خلافت
بنی امیه
حاکمان
تیتر عصرٔ سلطنت
معاویه بن ابی سفیان ۴۱-۶۰
یزید بن معاویه ۶۰-۶۴
معاویة بن یزید ۶۴-۶۴
مروان بن حکم ۶۴-۶۵
عبدالملک بن مروان ۶۵-۸۶
ولید بن عبدالملک ۸۶-۹۶
سلیمان بن عبدالملک ۹۶-۹۹
قدمت بن عبدالعزیز ۹۹-۱۰۱
یزید بن عبدالملک ۱۰۱-۱۰۵
هشام بن عبدالملک ۱۰۵-۱۲۵
ولید بن یزید ۱۲۵-۱۲۶
یزید بن ولید ۱۲۶-۱۲۶
ابراهیم بن الولید ۱۲۶-۱۲۷
مروان بن محمد ۱۲۷-۱۳۲
وزیر و وزرا و امرای سرشناس
مغیرة بن شعبه ثقفی • زیاد بن ابیه • عمرو عاص • مسلم بن عقبه مری • عبیدالله بن زیاد • حجاج بن یوسف ثقفی
رویدادهای اصلی
صلح امام حسن • اتفاق عاشورا • اتفاق حره • حریق‌زدن کعبه • قیام مختار
نبو
هشام بعد از مرگ یزید بن عبدالملک در شعبان سال ۱۰۵ق، در ۳۴ سالگی به خلافت رسید.[۹] هنگامی خبر خلافت به وی رسید، در روستایی به اسم رُصافه بود و از آنجا به دمشق رفت و در اولیه ماه رمضان سال ۱۰۵ق، عموم با وی برای خلافت بیعت کردند.[۱۰]

بیان شده که هشام بن عبدالملک عملکرد کرد توشه دیگر محور‌های خلافت بنی‌امیه را پایدار نماید؛ مورخان نوشته‌اند که هشام طرز حدوداً اثبات خلافت بنی‌امیه را در برکنار و نصب والیان در مناطقی زیرا عراق و خراسان در پیش گرفت که غرض کلی آن ساخت توازن قوا در میان قبایل حریف یمانی و قیسی بود.[۱۱] هشام مدتی نسبتاً وقت گیر خلافت کرد و اورده شده که برای رونق اقتصادی و ساخت انضباط دیوانی کارایی متعددی کرد، تا آنجا که ابعاد منصور عباسی و بعضی دیگر از عباسیان از طریق هشام تبعیت می‌کردند.[۱۲] اورده شده که هشام هر مردی از بنی‌مروان را که مقرری اخذ می کرد، به پیکار می‌ارسال کرد.[۱۳]

کیفیت اخلاق هشام با امامان معصوم(ع)
هشام معاصر ۳ بدن از امامان شیعه(ع) بوده میباشد:

امام سجاد(ع)
بنابر آنچه در کتاب الاختصاص روحانی موثر آمده، هشام بن عبدالملک در زمان خلافت پدرش (۲۶-۸۶ق)، برای جاری ساختن حجّ به طواف کعبه رفت و به‌برهان سر وصدا جمعیت نتوانست استلام حجر را اجرا دهد، ولی در به عبارتی اکنون، علی بن حسین(ع) وارد مسجدالحرام شد و زمانی به‌سوی حجرالاسود رفت، عموم خویش به وی احترام کرده و از راز راهش کنار رفتند تا بتواند حجرالاسود را لمس نماید.[۱۴] به‌گفته ابن‌شهرآشوب در کتاب مناقب آل‌ابیطالب، هشام از دیدن این چشم انداز خیلی اندوهگین شد و در جواب به یکی‌از شامیان که پرسید وی که می باشد، با آنکه علی بن حسین را می‌آشنایی، ذکر کرد «او‌را نمی‌شناسم».[۱۵]

آورده شده که فرزدق در به عبارتی جا حاضر بود و اعلام کرد اینجانب او‌را میشناسم و قصیده‌ای در وصف امام سجاد(ع) سرود و این فعالیت موجب اندوه هشام بن عبدالملک شد و به جدا دستمزد ماهیانه فرزدق و زندانی شدنش در مکانی در بین مکه و مدینه، پر اسم و رسم به (عسفان)، انجامید.[۱۶]

امام باقر و امام درست گو(ع)
چنانکه در کتاب دلائل الامامه آمده میباشد، هشام بن عبدالملک در طی خلافت خویش همواره از محبوبیت امام باقر(ع) میان عموم می ترسید و همت می کرد بازدارنده پیشرفت نفوذ او گردد.[۱۷] بنابر نقل طبری، سخنان امام درست گو(ع) درباره فضیلت و امامت اهل بیت که در روزها حج اجرا شد، بدان انجامید که هشام بعد از رجوع و برگشت به پایتخت خویش، دمشق، به حکم کننده مدینه امر کرد امام باقر(ع) و فرزندش جعفر بن محمد را روانه شام نماید.[۱۸]

طبری، تالیف کننده کتاب دلائل الامامه، گفته میباشد که هشام زیرا به‌خیر می‌دانست که درصورتی که از خط مش مناظره وارد گردد، هیچکدام از درباریان وی قدرت مناظره با امام باقر(ع) را ندارند،[۱۹] تصمیم گرفت مسابقه تیراندازی ترتیب دهد تا او را در آن مسابقه ناکامی بدهد، اما در آن مسابقه نیز نتوانست به مقصود خویش رسد.[۲۰] نقل شده که هشام بن عبدالملک بعد از باخت در آن مسابقه، امام باقر(ع) و فرزندش را در موضع منحصر به فرد کنار خویش مکان بخشید، آنها‌را احترام کرد و به امام پنجم شیعه ها اعلام‌کرد: قریش از پرتو وجود تو لایق سروری بر عرب و فارس میباشد.[۲۱]

هشام بن عبدالملک (۷۲-۱۲۵ق) د‌همین خلیفه اموی و از فامیل قریش که بعد از مرگ یزید بن عبدالملک در سال ۱۰۵ق به خلافت رسید. بیان شده که او فرمان قتل امام محمدباقر(ع) را در سال ۱۲۴ق صادر نمود. هشام ۱۹ سال خلافت کرد و آورده شده که در‌این بازه زمانی کوشش کرد با ایفا اقداماتی اساس‌های خلافت بنی‌امیه را سفت نماید. بنابر گزارش‌های تاریخی، جان مسلمان‌ها و به‌خصوص شیعه ها برای وی هیچ ارزشی نداشت و به عذروبهانه‌های متفاوت آنان‌را مسجد قبا مشهد می‌کشت.

در طی خلافت هشام بن عبدالملک قیام‌های متعددی ایفا شد که مهم ترین آن ها قیام زید بن علی بن الحسین(ع) بود و وی در طومار‌ای به والی کوفه نوشت که زید را از کوفه اخراج کرده و او‌را بکشد. حادثه اساسی دیگر، دور از هم شدن مبلّغان بنی‌عباس در میهن‌های شرقی اسلام، و شروع حرکت‌های شیعه ها بود که پنهانی شغل می‌کردند. در طی هشام، در خراسان گران قدر، فتوحات عظیم‌ای اجرا شد و خوارج هم در قسمتی از مرزوبوم‌های اسلامی کار آدرس مسجد قبا مشهد می‌کردند.

زندگینامه
هشام بن عبدالملک در اوایل سال ۷۲ق زاده شد.[۱] ابن‌تاثیر زادگاه او‌را مدینه و مقریزی آن را دمشق بیان نموده است.[۲] مادرش اورا هشام نامید و کنیۀ وی اباولید بود و زیرا چشمش لوچ بود، به هشام اَحْوَل جهانی شد.[۳] او از قبیلۀ قریش، از اعراب عَدنانی و از طایفۀ بنی‌امیه بود.[۴] پدرش عبدالملک بن مروان، پنجمی خلیفۀ اموی، و مادرش عایشه یا این که فاطمه، دختر هاشم بن اسماعیل مخزومی رزرو مسجد قبا مشهد بود.[۵]

هشام سیزده فرزند از همسران و کنیزان خویش داشت که ده پسر و سه دختر بودند.[۶] وی محمد بن مسلم بن شهاب زُهَری را به‌تیتر آموزگار برای فرزندانش تعیین کرده بود.[۷] هشام بن عبدالملک بر تاثیر بیماری در ۶ ربیع‌الثانی سال ۱۲۵ق در رُصافه شام از عالم رفت. وی هنگام فوت ۵۳ سال داشت و دوران حکومت وی ۱۹ سال و ۷ ماه و ۲۱ روز شماره تلفن مسجد قبا مشهد بود.[۸]

خلافت
بنی امیه
حاکمان
تیتر عصرٔ سلطنت
معاویه بن ابی سفیان ۴۱-۶۰
یزید بن معاویه ۶۰-۶۴
معاویة بن یزید ۶۴-۶۴
مروان بن حکم ۶۴-۶۵
عبدالملک بن مروان ۶۵-۸۶
ولید بن عبدالملک ۸۶-۹۶
سلیمان بن عبدالملک ۹۶-۹۹
قدمت بن عبدالعزیز ۹۹-۱۰۱
یزید بن عبدالملک ۱۰۱-۱۰۵
هشام بن عبدالملک ۱۰۵-۱۲۵
ولید بن یزید ۱۲۵-۱۲۶
یزید بن ولید ۱۲۶-۱۲۶
ابراهیم بن الولید ۱۲۶-۱۲۷
مروان بن محمد ۱۲۷-۱۳۲
وزیر و وزرا و امرای سرشناس
مغیرة بن شعبه ثقفی • زیاد بن ابیه • عمرو عاص • مسلم بن عقبه مری • عبیدالله بن زیاد • حجاج بن یوسف ثقفی
رویدادهای اصلی
صلح امام حسن • اتفاق عاشورا • اتفاق حره • حریق‌زدن کعبه • قیام مختار
نبو
هشام بعد از مرگ یزید بن عبدالملک در شعبان سال ۱۰۵ق، در ۳۴ سالگی به خلافت رسید.[۹] هنگامی خبر خلافت به وی رسید، در روستایی به اسم رُصافه بود و از آنجا به دمشق رفت و در اولیه ماه رمضان سال ۱۰۵ق، عموم با وی برای خلافت بیعت کردند.[۱۰]

بیان شده که هشام بن عبدالملک عملکرد کرد توشه دیگر محور‌های خلافت بنی‌امیه را پایدار نماید؛ مورخان نوشته‌اند که هشام طرز حدوداً اثبات خلافت بنی‌امیه را در برکنار و نصب والیان در مناطقی زیرا عراق و خراسان در پیش گرفت که غرض کلی آن ساخت توازن قوا در میان قبایل حریف یمانی و قیسی بود.[۱۱] هشام مدتی نسبتاً وقت گیر خلافت کرد و اورده شده که برای رونق اقتصادی و ساخت انضباط دیوانی کارایی متعددی کرد، تا آنجا که ابعاد منصور عباسی و بعضی دیگر از عباسیان از طریق هشام تبعیت می‌کردند.[۱۲] اورده شده که هشام هر مردی از بنی‌مروان را که مقرری اخذ می کرد، به پیکار می‌ارسال کرد.[۱۳]

کیفیت اخلاق هشام با امامان معصوم(ع)
هشام معاصر ۳ بدن از امامان شیعه(ع) بوده میباشد:

امام سجاد(ع)
بنابر آنچه در کتاب الاختصاص روحانی موثر آمده، هشام بن عبدالملک در زمان خلافت پدرش (۲۶-۸۶ق)، برای جاری ساختن حجّ به طواف کعبه رفت و به‌برهان سر وصدا جمعیت نتوانست استلام حجر را اجرا دهد، ولی در به عبارتی اکنون، علی بن حسین(ع) وارد مسجدالحرام شد و زمانی به‌سوی حجرالاسود رفت، عموم خویش به وی احترام کرده و از راز راهش کنار رفتند تا بتواند حجرالاسود را لمس نماید.[۱۴] به‌گفته ابن‌شهرآشوب در کتاب مناقب آل‌ابیطالب، هشام از دیدن این چشم انداز خیلی اندوهگین شد و در جواب به یکی‌از شامیان که پرسید وی که می باشد، با آنکه علی بن حسین را می‌آشنایی، ذکر کرد «او‌را نمی‌شناسم».[۱۵]

آورده شده که فرزدق در به عبارتی جا حاضر بود و اعلام کرد اینجانب او‌را میشناسم و قصیده‌ای در وصف امام سجاد(ع) سرود و این فعالیت موجب اندوه هشام بن عبدالملک شد و به جدا دستمزد ماهیانه فرزدق و زندانی شدنش در مکانی در بین مکه و مدینه، پر اسم و رسم به (عسفان)، انجامید.[۱۶]

امام باقر و امام درست گو(ع)
چنانکه در کتاب دلائل الامامه آمده میباشد، هشام بن عبدالملک در طی خلافت خویش همواره از محبوبیت امام باقر(ع) میان عموم می ترسید و همت می کرد بازدارنده پیشرفت نفوذ او گردد.[۱۷] بنابر نقل طبری، سخنان امام درست گو(ع) درباره فضیلت و امامت اهل بیت که در روزها حج اجرا شد، بدان انجامید که هشام بعد از رجوع و برگشت به پایتخت خویش، دمشق، به حکم کننده مدینه امر کرد امام باقر(ع) و فرزندش جعفر بن محمد را روانه شام نماید.[۱۸]

طبری، تالیف کننده کتاب دلائل الامامه، گفته میباشد که هشام زیرا به‌خیر می‌دانست که درصورتی که از خط مش مناظره وارد گردد، هیچکدام از درباریان وی قدرت مناظره با امام باقر(ع) را ندارند،[۱۹] تصمیم گرفت مسابقه تیراندازی ترتیب دهد تا او را در آن مسابقه ناکامی بدهد، اما در آن مسابقه نیز نتوانست به مقصود خویش رسد.[۲۰] نقل شده که هشام بن عبدالملک بعد از باخت در آن مسابقه، امام باقر(ع) و فرزندش را در موضع منحصر به فرد کنار خویش مکان بخشید، آنها‌را احترام کرد و به امام پنجم شیعه ها اعلام‌کرد: قریش از پرتو وجود تو لایق سروری بر عرب و فارس میباشد.[۲۱]