مُثنا بن ابیعُمَیْر زیاد بن عیسی اَزْدی (درگذشته ۲۱۷ق)، پر اسم و رسم به ابن ابیعمیر محدث امامیه و از اصحاب اجماع در قرن سوم قمری میباشد که محضر سه بدن از امامان شیعه(ع) را فهم نموده است. بیشتر رجالیان احادیث مرسل اورا همچون احادیث مسندش مسجد قبا مشهد میپذیرند.
ادراک محضر سه امام
ابن ابیعمیر در بغداد اقامت داشت و از امام کاظم(ع) حدیث شنید.[۱] در بعضی از این روایات، امام اورا با لقب ابواحمد خطاب نموده است[۲] روحانی اثر گذار[۳] و روحانی طوسی[۴] گفتهاند که ابن ابیعمیر، محضر امام کاظم(ع) را فهم و شعور کرد؛ ولی از آن حضرت ماجرا نکرده میباشد. این مقاله با گفتار نجاشی و احادیث بیواسطه ابن ابیعُمیر از امام کاظم(ع) در توحید،[۵] کمالالدین و آحاد النعمه[۶] و بدون نقص الزیارات[۷] سازگار وجود ندارد. مگر آنکه غرض، یه خرده احادیث او از امام کاظم(ع) آدرس مسجد قبا مشهد باشد.[۸]
اصحاب اجماع
یاران امام باقر(ع)
۱ زُرارَة بن اَعین
۲ مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ
۳ بُرَید بن معاویه
۴ ابوبصیر اَسَدی یا این که رزرو مسجد قبا مشهد (ابوبصیر مرادی)
۵ فُضَیل بن یسار
۶ محمد بن مُسلِم
یاران امام درست گو(ع)
۱ جَتمایل بن دَرّاج
۲ عبدالله بن مُسکان
۳ عبدالله بن بُکَیر
۴ حَمّاد بن عثمان
۵ حماد بن عیسی جهنی
۶ اَبان بن عثمان
یاران امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)
۱ یونس بن عبدالرحمن
۲ صَفوان بن یحیی
۳ اِبن اَبی عُمَیر
۴ عبدالله بن مُغَیرِه
۵ حسن بن دوست داستنی یا این که شماره تلفن مسجد قبا مشهد (حسن بن علی بن فَضّال، فَضالَة بن ایوب و عثمان بن عیسی)
۶ احمد بن ابی نصر بزنطی
نبو
ابن ابیعُمیر محضر امام رضا(ع) و امام جواد(ع) را نیز فهم و شعور و از امام هشتم(ع) مستقیماً قصه نموده است.[۹]
نقل داستان از امام راست گو(ع)
ابن ابی عمیر از اصحاب امام درست گو(ع) نبوده میباشد؛ بیشتر روایاتش را با یک یا این که دو واسطه از امام درست گو(ع) نقل مینماید. ولی بعضا اورا از اصحاب امام درستگو(ع) نیز دانستهاند. این نادرست از آنجا ناشی گردیده که ابن ابیعمیر، هماسم یک کدام از راویانی میباشد که در طول امام کاظم(ع) در قبل میباشد.[۱۰] بعضا از رجالشناسان داستانهای این دو را خلط کرده و بعضی روایات اورده شده از امام راستگو(ع) را به او نسبت دادهاند و آنانرا مُرْسَل (= حدیثی که از سلسله روات آن یک یا این که دو بدن حذف گردیده باشند) دانستهاند،[۱۱] بعضی این ماجراها را از ابن ابیعمیر غیر پر اسم و رسم و مُسْنَد دانستهاند.[۱۲]
او در نزد خاصه و عامه منزلت مهمی داشت. بنابر گفته روضه خوان اثرگذار[۱۳] معتمدترین و زاهدترین عموم زمان خویش بود. جاحظ، ادیب و فقیه معتزلی، ابن ابیعُمیر را از تندروترین مشایخ شیعه میشمارد.[۱۴]
شکنجه و زندان
ابن ابیعُمیر روزگاری دراز در زندان هارونالرشید به رمز پیروزی. مقطع حبس او را از ۴ سال[۱۵] تا ۱۷ سال[۱۶] نوشتهاند و سبب ساز آن را به طورهای مختلف ذکر کردهاند. سازه بر قولی، انگیزه آن امتناع از پذیرفتن منصب قضا بود که ابعاد به بدون چاره آن را عهده دار شد. به گفته دیگر، بدان سبب ساز اورا به زندان انداختند که میخواستند از مخفیگاههای شیعهها و اصحاب امام کاظم(ع) با خبر گردند.[۱۷]
روحانی طوسی گفته میباشد که معارضان ابن ابیعمیر نزد هارون سعایت کردند که او اسامی تک تک شیعهها عراق را می داند. هارون اورا احضار کرد و از او خواست تا آن ها را اسم موفقیت، او امتناع کرد. پس هارون امرکرد تا اورا عریان کردند و دربین دو نخل آویختند و ۱۰۰ تازیانه زدند.[۱۸]
بعداز هارون در طی خلافت مأمون تاهنگامیکه امام رضا(ع) حضور داشت، وی و دیگر شیعهها در دفاع بودند، ولی بعداز شهید شدن وی، او بازداشت و زندانی شد و سختی بسیار پیروزی و هر آنچه داشت به حراج رفت.[مستلزم منبع] براساس گزارش نجاشی در کتاب رجالش درمدت چهار سالی که در زندان بود خواهرش کتابهایش را که ۹۴ عدد بود [۱۹] در پایین خاک مخفی کرد که به منجر باران یا این که انگیزه دیگری تمامی از در میان رفتند.[۲۰]
ابن ابیعمیر در سال ۲۱۷ هجری قمری درگذشت.[۲۱]
مُثنا بن ابیعُمَیْر زیاد بن عیسی اَزْدی (درگذشته ۲۱۷ق)، پر اسم و رسم به ابن ابیعمیر محدث امامیه و از اصحاب اجماع در قرن سوم قمری میباشد که محضر سه بدن از امامان شیعه(ع) را فهم نموده است. بیشتر رجالیان احادیث مرسل اورا همچون احادیث مسندش مسجد قبا مشهد میپذیرند.
ادراک محضر سه امام
ابن ابیعمیر در بغداد اقامت داشت و از امام کاظم(ع) حدیث شنید.[۱] در بعضی از این روایات، امام اورا با لقب ابواحمد خطاب نموده است[۲] روحانی اثر گذار[۳] و روحانی طوسی[۴] گفتهاند که ابن ابیعمیر، محضر امام کاظم(ع) را فهم و شعور کرد؛ ولی از آن حضرت ماجرا نکرده میباشد. این مقاله با گفتار نجاشی و احادیث بیواسطه ابن ابیعُمیر از امام کاظم(ع) در توحید،[۵] کمالالدین و آحاد النعمه[۶] و بدون نقص الزیارات[۷] سازگار وجود ندارد. مگر آنکه غرض، یه خرده احادیث او از امام کاظم(ع) آدرس مسجد قبا مشهد باشد.[۸]
اصحاب اجماع
یاران امام باقر(ع)
۱ زُرارَة بن اَعین
۲ مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ
۳ بُرَید بن معاویه
۴ ابوبصیر اَسَدی یا این که رزرو مسجد قبا مشهد (ابوبصیر مرادی)
۵ فُضَیل بن یسار
۶ محمد بن مُسلِم
یاران امام درست گو(ع)
۱ جَتمایل بن دَرّاج
۲ عبدالله بن مُسکان
۳ عبدالله بن بُکَیر
۴ حَمّاد بن عثمان
۵ حماد بن عیسی جهنی
۶ اَبان بن عثمان
یاران امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)
۱ یونس بن عبدالرحمن
۲ صَفوان بن یحیی
۳ اِبن اَبی عُمَیر
۴ عبدالله بن مُغَیرِه
۵ حسن بن دوست داستنی یا این که شماره تلفن مسجد قبا مشهد (حسن بن علی بن فَضّال، فَضالَة بن ایوب و عثمان بن عیسی)
۶ احمد بن ابی نصر بزنطی
نبو
ابن ابیعُمیر محضر امام رضا(ع) و امام جواد(ع) را نیز فهم و شعور و از امام هشتم(ع) مستقیماً قصه نموده است.[۹]
نقل داستان از امام راست گو(ع)
ابن ابی عمیر از اصحاب امام درست گو(ع) نبوده میباشد؛ بیشتر روایاتش را با یک یا این که دو واسطه از امام درست گو(ع) نقل مینماید. ولی بعضا اورا از اصحاب امام درستگو(ع) نیز دانستهاند. این نادرست از آنجا ناشی گردیده که ابن ابیعمیر، هماسم یک کدام از راویانی میباشد که در طول امام کاظم(ع) در قبل میباشد.[۱۰] بعضا از رجالشناسان داستانهای این دو را خلط کرده و بعضی روایات اورده شده از امام راستگو(ع) را به او نسبت دادهاند و آنانرا مُرْسَل (= حدیثی که از سلسله روات آن یک یا این که دو بدن حذف گردیده باشند) دانستهاند،[۱۱] بعضی این ماجراها را از ابن ابیعمیر غیر پر اسم و رسم و مُسْنَد دانستهاند.[۱۲]
او در نزد خاصه و عامه منزلت مهمی داشت. بنابر گفته روضه خوان اثرگذار[۱۳] معتمدترین و زاهدترین عموم زمان خویش بود. جاحظ، ادیب و فقیه معتزلی، ابن ابیعُمیر را از تندروترین مشایخ شیعه میشمارد.[۱۴]
شکنجه و زندان
ابن ابیعُمیر روزگاری دراز در زندان هارونالرشید به رمز پیروزی. مقطع حبس او را از ۴ سال[۱۵] تا ۱۷ سال[۱۶] نوشتهاند و سبب ساز آن را به طورهای مختلف ذکر کردهاند. سازه بر قولی، انگیزه آن امتناع از پذیرفتن منصب قضا بود که ابعاد به بدون چاره آن را عهده دار شد. به گفته دیگر، بدان سبب ساز اورا به زندان انداختند که میخواستند از مخفیگاههای شیعهها و اصحاب امام کاظم(ع) با خبر گردند.[۱۷]
روحانی طوسی گفته میباشد که معارضان ابن ابیعمیر نزد هارون سعایت کردند که او اسامی تک تک شیعهها عراق را می داند. هارون اورا احضار کرد و از او خواست تا آن ها را اسم موفقیت، او امتناع کرد. پس هارون امرکرد تا اورا عریان کردند و دربین دو نخل آویختند و ۱۰۰ تازیانه زدند.[۱۸]
بعداز هارون در طی خلافت مأمون تاهنگامیکه امام رضا(ع) حضور داشت، وی و دیگر شیعهها در دفاع بودند، ولی بعداز شهید شدن وی، او بازداشت و زندانی شد و سختی بسیار پیروزی و هر آنچه داشت به حراج رفت.[مستلزم منبع] براساس گزارش نجاشی در کتاب رجالش درمدت چهار سالی که در زندان بود خواهرش کتابهایش را که ۹۴ عدد بود [۱۹] در پایین خاک مخفی کرد که به منجر باران یا این که انگیزه دیگری تمامی از در میان رفتند.[۲۰]
ابن ابیعمیر در سال ۲۱۷ هجری قمری درگذشت.[۲۱]
راهنمای انتخاب مسجد قبا برای مراسم ختم