?????? ???? ???? ??? ????

درباره آرامگاه روضه خوان صفی الدین اردبیلی

اردبیل، یکی‌از شهرهای زیبای کوهستانی با مناظر طبیعی زیباست و جاذبه های تاریخی، فرهنگی و طبیعی فراوانی دارااست. شماره تلفن مسجد قبا مشهد یکی‌از جاذبه هایی که در مهاجرت به اردبیل می‌توانید بازدید نمایید، آرامگاه روضه خوان صفی الدین اردبیلی (Sheikh Safi al-Din Khānegāh and Shrine Ensemble) میباشد. رزرو مسجد قبا مشهد اکثر گردشگران و هوا داران به تاریخ و فرهنگ و تمدن بلیط هواپیما اردبیل را در کنار لذت بردن از آب و هوا و طبیعت اردبیل، برای بازدید از آرامگاه روحانی صفی الدین اردبیلی خریداری می نمایند. آدرس مسجد قبا مشهد روحانی صفی الدین از بزرگانی بود که در پیمان صفویه در حوزه‌ مغان معاش می‌کرد. او در عین اکنون شعر سرا بوده و اشعار آذری متعددی از خویش به جا گذارده میباشد. مسجد قبا مشهد او در سال ۶۵۰دقمری دیده به جهان گشود و در ۸۵ سالگی در سال ۷۳۵ قمری دارفانی را وداع گفت. محل دفن روحانی صفی الدین خانقاهش شد و ابعاد در‌این محل بنایی تاسیس شوید. در‌این سازه ضمن روضه خوان صفی الدین، اشخاصی زیرا پاد شاه اسماعیل اولیه و همسرش نیز آرمیده اند.
آرامگاه روضه خوان صفی الدین اردبیلی
تاریخچه آرامگشاه روضه خوان صفی الدین اردبیلی

آرامگاه روضه خوان صفی الدین اردبیلی مساحت بسیار بزرگی داراست و در ادوار متفاوت بناهای متعددی در آن درست شده اند. استارت تولید بنای آرامگاه در طول خویش روحانی صفی الدین جاری ساختن شد. او و فرزندانش مانند خواجه علی سیاهپوش و صدرالدین موسی این محل را برای ساختن خانقاه تعیین کردند و بخشی از تشکیل داد را ایفا دادند. روحانی صفی الدین در همین سازه معاش و سکونت می‌کرد و طبق وصیتش بعد از مرگش در همین محل هم تشییع‌جنازه شد.
قیمت و رده روحانی صفی الدین نزد سلطان طهماسب اولیه بسیار خاص بود و به همین منجر دستورداد دسته آرامگاه روحانی صفی الدین را پیشرفت دهند. برای این شغل تصمیم بر آن شد تا هفت قسمت که نشانه از هفت مرحله عرفان میباشد، به تیم اضافه خواهد شد که در غایت این هفت نصیب به مقبره می رسیدند. هفت بخشی که ساخته شد به وسیله هفت دروازه از هم جداگانه می شدند و نشانه از هفت بینش صوفی گری بودند. ابعاد قسمت های دیگری نیز بوسیله دیگر شاهان صفوی به تیم اضافه شدند.
معماری آرامگاه روحانی صفی الدین اردبیلی

آرامگاه روضه خوان صفی الدین اردبیلی از سال ۷۳۵ تا ۱۰۳۸ هجری قمری همواره شاهد تغییرات و افزوده شدن قسمت های گوناگون و گوناگون بوده و به همین منجر بها معماری بسیار خاص و بالایی داراست. دو لنگه چوبی در سردر ورودی آرامگاه وجود دارا‌هستند که رو به تراس گشوده میگردند. سردر مهم آرامگاه که خوب قاپو اسم دارااست، دقیقا مقابل همین جا میباشد.
این سردر در زمان فرمان روا عباس دوم تشکیل‌شده و اکنون به جهت حفظ شدن در انبار بقاع قابل بازدید وجود ندارد. یک ایوان بلندمرتبه مستطیلی صورت در غرب آرامگاه وجود دارااست و دو آبگینه سنگی مرتبط با زمان صفویان را در خویش مکان داده میباشد. دیوارهای آجری ایوان با طاقچه ها و طاق نماها بسیار جالب و جذاب میباشند.
آرامگاه روحانی صفی الدین اردبیلی
از حیث برخی کارشناسان سابق ترین بخش گروه آرامگاه روحانی صفی الدین اردبیلی به چله منزل تازه (قربانگاه) مربوط میباشد. بنای این قسمت از آرامگاه بیشتر از دیگر مناطق مجروح میباشد البته حجره های آجری با طاق قوسی در نصیب غربی آن به دیده میخورند. از بقایای خط مش پله ای این نصیب می اقتدار پیش گویی زد که در بالای چله منزل احتمالا طبقه دیگری وجود داشته میباشد. کارشناسان معتقدند معماری این سازه نشانه دهنده آن میباشد که خانقاه روحانی صفی الدین همینجا بوده میباشد. یک کدام از دیگر از قسمت های تیم آرامگاه روحانی صفی الدین اردبیلی سردر عباسی میباشد. این سردر در پهنا شرقی راهرو میانی جای‌دارد. درین سردر کتیبه ای وجود داراست که اسم فرمان روا عباس با تاریخ ۱۰۳۶ پرورش درج شده میباشد.
ضمن این، یکی‌از دیگر از قسمت های گروه آرامگاه روحانی صفی الدین اردبیلی قندیل منزل یا این که صحن اساسی میباشد. قندیل منزل به یک محوطه مستطیلی صورت گفته می‌گردد که زمینش سنگ فرش باشد و یک آبگینه سنگی معدود عمق میانش قرار بگیرد. در‌این قسمت از گروه یک چاهی وجود داشته که از آن برای تأمین آب استعمال می گردیده که امروز رشد را پوشانده اند و قابل مشاهده وجود ندارد.
گنبد الله الله در آرامگاه روضه خوان صفی الدین اردبیلی

هسته مرکزی دسته آرامگاه روضه خوان صفی الدین اردبیلی گنبد الله الله میباشد. این گنبد به وسیله صدر الدین موسی تشکیل‌شده بود. به جهت این که واژه و کلمه زیبای "الله" روی گنبد به طور تکرار شونده عمل گردیده، اسم گنبد را الله الله گذارده اند. این گنبد از نمای خارج مشابه یک ساختمان بلند آجری استوانه ای میباشد. کاشی های فیروزه ای رنگ روی بدنه و گنبد آجری جذابیت و جلوه خاصی به گنبد بخشیده اند. ضمن این، در محل اتصال ساختمان بلند و بدنه گنبد آیاتیاز قرآن با خط ثلث روی کتیبه ای درج گردیده اند.
آرامگاه روحانی صفی الدین اردبیلی
چینی منزل در آرامگاه روضه خوان صفی الدین اردبیلی

چینی منزل در دسته آرامگاه روحانی صفی الدین اردبیلی جزو زیباترین تزئینات معماری میباشد و خیلی ها معتقدند دیرین ترین بنای دسته نیز مرتبط با همین قسمت میباشد. تا پیش از زمانه فرمانروا عباس از این قسمت برای اجتماع به کار گیری می گردیده و بعد ها با انجام شدن بعضا تغییرات درین قسمت، کتاب های ارزشمند و چینی های سلطنتی درین نصیب محافظت می شدند. ظروف چینی که در‌این قسمت حفظ می شدند، همگی به فرمان فرمان روا عباس اولیه درست شده بودند.
همه این ظروف مهر سلطنتی داشتند و در موضع هایی که در بدور تا به دور این محل وجود دارا هستند، قرار داده می شدند. یک چهارطاق خوشگل با تراس های نیم گنبدی درین نصیب وجود دارا هستند که بسیار جالب میباشند. از تزئینات منبت کاری و خاتم کاری این حیاط ها نمی اقتدار دیده برداشت.
سقف چینی منزل از گچ و چوب تشکیل شده و جزو زیباترین عنصرها این جای به حساب میآید. همینطور، در سقف چینی منزل محیط هایی وجود دارا‌هستند که از طول سه متری دیوار تشکیل شده اند و تا بالای دیوار ادامه یافته اند. این محیط ها با نقش و نگارهایی از گل و برگ تزئین گردیده اند و در پیشین برای مراقبت از شی ءها قیمتی و ظروف چینی گزینه به کار گیری قرار می گرفتند.
آرامگاه روحانی صفی الدین اردبیلی
قسمت های آرامگشاه روضه خوان صفی الدین اردبیلی

تیم آرامگاه روضه خوان صفی الدین اردبیلی بسیار عظیم و والا میباشد و قسمت های متعددی برای بازدید داراست که عبارتند از: صحن اساسی، سردر پادشاه عباس، دروازه مهم یا این که سردر تعالی، چله منزل نو، تراس والا یا این که ایوان گلشن، بنای پر اسم و رسم به دارالحدیث، گنبد الله الله (حرم روحانی صفی)، سالن دارالحفاظ، فرمانروا نشین، چینی منزل، آرامگاه فرمانروا اسماعیل اولیه، حرمخانه، بنای پر اسم و رسم به جنت سرا.
در سال ۲۰۱۰ آرامگاه روضه خوان صفی الدین اردبیلی در فهرست میراثجهانی یونسکو تصویب شد. این شرکت تاریخی گرانبها در میدان بهتر قاپو و خیابان روضه خوان صفی اردبیل واقع گردیده‌است.

پیش از رسیدگی‌ام در امر تاریخچۀ مسجد جامع یزد و خصوصیت‌های اختصاصی‌به‌فردش، شماره تلفن مسجد قبا مشهد می بایست اعتراف کنم با دیدن عکس‌ها و تصاویری از این مسجد که در نظرم قشنگ و باشکوه ولی مانند مساجد تاریخی دیگر در سراسر کشور ایران بود، آدرس مسجد قبا مشهد انتظار نداشتم با چیزی شگفت‌انگیز و لبریز داستان رو‌به‌رو بشوم؛ رزرو مسجد قبا مشهد ولی انگار این مکان خاص، این مکانی که به دست بشر‌های فرصت‌های به دور برای مقدس بودن گزینش گردیده، مسیر بدور‌و‌درازی را طی نموده است تا به بعدازظهر ما رسد، به قرن ۲۱ و جایی که برای ما به نام شهر یزد شناخته می گردد. مسجد قبا مشهد
تاریخچه مسجد جامع یزد
نخستین از تمامی بایستی نگاهی کلی به تاریخچه مسجد جامع یزد بیندازیم که بدانیم خشت به خشت این سازه دقیقا از چه داستانی راز بر‌آورده میباشد. شاید چشمتان برقی از راز هیجان بزند زمانی بدانید مسجد جامع وسیع یزد بیشتر از ۹۰۰ سال عمر داراست! و همچنین از لحاظ معماری و نوع ایجاد کرد هم مدام آیتم اعتنا مورخین و معماران اکثری بوده میباشد.

تاریخچه مسجد جامع یزددر اکثر اوقات متن‌ها تاریخی، این سازه با اسم‌های مسجد جمعۀ شهرستان، مسجد جامع عتیق، مسجد جمعۀ قدیم، «درده» و مسجد جامع جدید نام برده میباشد. همینطور مدل معماری این سازه از مدل آذری یا این که مغولی تبعیت کرده و دیدنی‌خیس از همگی، میگویند هنگامی که هنوز اسلام به کشور‌ایران نیامده بود در‌این محل آتشکدۀ زرتشتیان قرار داشته میباشد و بعد ها ردیف‌های این مسجد بر این آتشکده قرار گرفتند و ساخته شدند.

تاریخچه مسجد جامع یزددوره سلجوقیان
در تاریخ نوشته‌اند که بانی نخستین ایجاد کرد این مسجد بلندمرتبه و خوشگل، «علاء‌الدوله کالنجار» از بستگان آل‌بویه بوده میباشد که آن فرصت حکم کننده شهر یزد، در طی ملک‌فرمانروا سلجوقی بوده میباشد. پس می بایست از این علاقۀ وی به تشکیل داد اینگونه مسجد بزرگی فهمید که وی مردی بسیار مذهبی و محکم‌و‌رنج بوده میباشد.

علاء‌الدوله کالنجار در مهاجرت به یزد که در سال ۵۰۴ هجری قمری ترتیب اعطا کرد، حکم دهنده یزد شد و تا پایان عمرش یعنی سال ۵۲۷ هجری قمری در آن‌جا به یاد ماندنی شد.

زمان سلجوقیانالبته بنای ساختمانی که کالنجار در آن مجال ساخته بود ویران شدند البته پس از وی، «سید رکن‌الدین نظام‌الحسینی» در سال ۷۲۴ هجری قمری، در جایی که کالنجار قبلۀ مسجد را پیش از این ساخته بود، مساحت بسیار گرانقدر مسجد جامع یزد را با ساختمانی با‌شکوه و مجلل سازه کرد.

عصر تیموریان
پیش از به نقطه پایان وصال شغل ساخت و ساز مسجد جامع یزد، رکن‌الدین در سال ۷۳۲ هجری قمری در‌سپری شد و بعداز وی «اشرف‌الدین علی‌یزدی» که از مشاهیر تاریخی یزد در زمان تیموری میباشد، سازه بر وصیت رکن الدین، متولی به نقطه نهایی رساندن ایجاد کرد گنبد و حیاط مسجد شد. در سال ۷۷۷ هجری قمری نیز گنبد و حیاط مسجد جامع وسیع یزد در طی امیر تیمور کاشی‌کاری‌اش اعمال شد و تمام شد.

عصر تیموریانهمانطور که سال‌ها می‌سپری شد و ایجاد کرد مسجد جامع یزد پیوسته بی نقص و بی نقص‌خیس می شد، در حین پسر امیر تیمور هم به فرمان «خواجه جلال‌الدین محمود خوارزمی»، کتیبه‌ای با خط نسخه ها، به دست «بهاء‌الدین هزار‌اسب» که از خوش‌نویسان معروف آن فرصت بود استارت شد و سوره فتح را گرد‌اگرد گنبد و تراس نوشت البته متأسفانه نا‌تک تک ماند.

مسجد جامع یزدتا بالاخره در سال ۸۱۹ هجری قمری به دست «پاد شاه‌نظام کرمانی» و در طی شاهرخ میرزا کارش به انتها رسید و افزون بر آن، به فرمان پادشاه‌نظام کرمانی، اسامی امامان شیعه نیز بر کتیبۀ حیاط مسجد نوشته شد و ا‌لقاب شاهرخ میرزا هم بر کتیبۀ راز‌در مدخل گرانقدر مسجد با کاشی‌های دقیق و زیبایی منقوش شدند.

زمان صفویان
مسجد جامع یزد مثل خیلی از بناهای تاریخی که بسیار دیرین میباشند، در زمان تاریخ تغییرات بخش اعظمی را به خودش چشم میباشد. نسبتاً در زمان‌های متعدد و در حین ۱۰۰ سال، می‌قدرت مسجد جامع وسیع یزد را ترکیبی از سه مسجد سابق دانست که اخیرا در طی قاجاریه به صورت مدرن آن در‌آمد.

مسجد جامع یزددر بعد از ظهر صفویان هم این مسجد تغییر تحول تبارک و مهمی کرد که آن مناره‌های بلند و دارای شهرت آن میباشد. این مناره‌ها، بلندترین مناره‌های عالم می باشند که در سال ۱۳۱۳ هجری خورشیدی با شماره تصویب ۲۰۶ در فهرست اثر ها ملی قرار گرفتند.

مناره‌های رمز‌در مسجد، به دست «آقا جمال‌الدین محمد»، دارای شهرت به «مهتر جمال» که والی یزد در دربار فرمانروا تهماسب صفوی بوده، ایجاد شده است. اما مناره‌ها در سال ۱۳۱۳ فرو ریختند و از آن موقع تا فرصت حاضر تجدید بنا و تجدید بنا گردیده‌اند.

عصر صفویاندرواقع وقتی که متوجه شدم طول مناره‌ها ۵۲ متر و قطر آن ۸ متر میباشد، انگار جدید فهم و شعور کردم که چرا مناره های مسجد جامع یزد یکی شگفتی‌های معماری و تاریخی دنیا می باشند!
زمان قاجاریان
یک کدام از نکته‌های جالبی که در باب این مسجد گفته میگردد این میباشد که، بخش اعظمی از یزدی‌ها معتقدند برای تهیۀ خاک کاشی‌ها و مصالح مسجد جامع یزد از خاک کربلا و گلاب مصرف شده میباشد و همین اعتقادوباور سبب گردیده قدسیت خاصی به‌این مسجد در طی فرصت بخشیده خواهد شد.

زمان قاجاریانالبته به عبارتی‌طور که از پیشین اشاره کردم، طی تغییرات گوناگون مسجد جامع، اضافه شدن تراس مرمر، ایجاد کرد رواق با گچ و خشت در سمت راست گنبد، تجدید بنا و نصب کتیبه‌های نو و بنای دو مناره بر رمز‌در مدخل مسجد از این مثال تغییرات از فرصت صفویان و قاجاریه بدین سو بوده میباشد.

از جمله تعمیر کلی صحن مسجد جامع گسترده یزد، به دست حکمران یزد در طول فتحعلی سلطان قاجار در سال ۱۲۴۰ هجری قمری و ساختن رواق‌هایی از گچ و خشت فضا صحن و شبستانی در سمت غرب مسجد که کلیه این ها هنوز هم باقی می‌باشند در حین قاجاریان ساخته و اضافه شد.

مسجد جامع یزددر‌واقع طبق روایاتی گفته میگردد تا قبل از بعد از ظهر قاجار و دست‌به‌عمل شدن حکمران یزد، این مسجد گرانقدر نتیجه ها کنار هم قرار به دست آوردن سه مسجد خرد‌خیس بود ولی در طول فتحعلی سلطان قاجار این سه مسجد تخریب شدند و کلاً مسجد جامع یزد تجدید بنا شد. سه مسجد قبل نیز نتایج روزگار عمرولیث صفاری و تیموریان و همینطور صفویان بودند که هر مورد در بخشی از مساحت کلی مسجد قرار داشتند.
معماری مسجد جامع یزد و قسمت های گوناگون آن چه‌طور میباشد؟
مسجد جامع یزد طوری پیاده سازی گردیده‌است که شما برای داخل شدن به مسجد شش وروردی جدا از هم دارید. یکی‌از وروردی‌های اساسی مسجد که مناره‌های تبارک و مرتفع آن هم بالای راز‌در آن قرار گرفته، از سمت بازار سابق یزد و بعد از عبور از بقعۀ چهار‌سوق بازار که سقف آن به طور کامل مقرنس‌کاری گردیده و مخصوصا در شب نورپردازی فوق‌العاده‌ای داراست، می توانید بعداز طی کردن یک کوچۀ به طور تقریب باریک و خاکی به مسیر منتهی به مسجد جامع عظیم یزد برسید.

معماری مسجد جامع یزد و قسمت های متعدد آن چه گونه میباشد؟در صدر ظواهر لاجوردی راز‌در مسجد و کاشی‌کاری‌های مدل اسلیمی در کنار رنگ گرم خاکی سازه‌های ساختمان مسجد و گوشه و کنار آن که در شهر یزد بسیار دیده میشود، توجهتان را به خویش جلب خواهد کرد. در کوبه‌ای و چوبی دیرین مسجد که طول بلندی هم دارااست، جوری که دستتان به مشقت به کوبه‌های روی در آن می رسد، حکایت از عمر یک‌سری قرن و سالۀ این مسجد باشکوه و قشنگ دارااست.

گل‌های کاشی‌کاری گردیده رمز‌در اساسی و باطن مسجد با شعر تزیین گردیده‌اند و شما مخلوط رنگ لاجوردی، فیروزه‌ای، آبی رنگ کاربنی و سبز را در کنار رنگ‌های گرم بنای ساختمان و درب اساسی مسجد جامع یزد مشاهده خواهید کرد و شاید یه خرده هم احساس خنکی افترا دست بدهد!

معماری مسجد جامع یزدروبروی رمز‌در مهم مسجد حوضی هشت‌ضلعی خرد قرار گرفته و جلوتر از آن، به سمت کوچۀ منتهی به مسجد جامع، دو آبنمای ستونی بسیار کهن منقش به خط فارسی و تصاویر سابق که مرمت و ترمیم گردیده‌اند اعتنا‌ها را به خویش جلب می‌نمایند.
حیاط اساسی مسجد جامع یزد
صورت معماری حیاط مهم مسجد جامع یزد مستطیل میباشد و هنگام ورود به حیاط مهم بخشی از سورۀ فتح را خواهید روئت کرد که در بخش ورودی آن نگاشته گردیده و هنگامی به سمت راست تراس و حاشیۀ بالای دیوار‌ها نگاه نمائید، ادامۀ سورۀ فتح را خواهید مشاهده کرد.

شبستان‌های مسجد جامع یزد
مسجد جامع بزرگ یزد یک‌سری شبستان داراست، البته مهم ترین و دیده‌گیرترین شبستان آن در بخش غربی مسجد قرار گرفته میباشد. دیدنی میباشد بدانیم بیشتر معماری فضاهای تعالی و اساسی این مسجد به طور مستطیل و چهار‌کناره میباشد. پس این شبستان نیز مستطیل صورت بوده و در حالتی‌که سرتان را بالا بگیرید کاشی‌کاری‌های فوق‌العاده زیبای لاجوردی را خواهید روئت کرد که برایتان تداعی از اسمان را خواهند داشت.

شبستان‌های مسجد جامع یزداین شبستان از سال ۱۳۹۳ تحت عنوان محل همیشگی گنجینه و موزه مسجد جامع یزد به عمل می‌رود و اشیای بلااستفاده مسجد، ۳۵۰ شیء تاریخی از دورۀ ایلخانیان به آن گاه، مثل در چوبی و کهن مسجد، پردۀ کعبه، سماور سابق، ساعت، بخشی از کاشی‌کاری‌های کهن مسجد و منبر سنگی در آن محل محافظت میشود.

کریاس
زمانی وارد مسجد می‌شویم، پا به باطن فضای چهار‌موبایل میگذاریم که سقفی گنبدی صورت دارااست و این سقف با خشت تاسیس شده است. به‌این‌جا کریاس میگویند. جایی که در سقف گنبدی‌اش لوح‌های سنگی بزرگی نصب گردیده‌است که هنگامی به آن‌جا دهلیز هم می‌گفتند.

با غذاهای محلی یزد آشنا گردید
سفارش خواندنی:
با غذاهای محلی یزد آشنا گردید
چاه آب و قنات مسجد جامع یزد، زمانبر ترین قنات دنیا
شاید درنگ کرده باشید صرفا شگفتی‌ها مسجد جامع یزد بلندترین مناره‌هایش در عالم باشد البته می بایست بیان کنم تنها همین وجود ندارد! این زمین یا این که همان این خاکی که تعیین گردیده‌است تا مسجد جامع در آن‌جا ساخته گردد تاریخی‌خیس از این صحبت‌هاست!

کهن‌ترین و وقت گیر‌ترین قنات دنیا که به آن قنات زارچ می گویند از پایین مسجد جامع پهناور یزد نیز می‌گذرد و همین منجر گردیده‌است که در معماری و ایجاد کرد این مسجد نیز این نکته را در لحاظ بگیرند. ارتفاع این قنات به ۱۰۰ کیلومتر می رسد و تعداد چاه‌های آن ۲۱۱۵ رینگ میباشد. فکر می کنید عمر این قنات تاریخی تعدادی سال باشد؟ عمر قنات زارچ به ۳ هزار سال پیش بر‌میگردد که‌این در نوع خویش حیرت‌آور میباشد!

چاه آب و قنات مسجد جامع یزد، زمانبر ترین قنات جهانتعدادی از میله‌های این قنات نیز در صحن مسجد جامع یزد قرار گرفته‌اند و از عصر حجر از این میله‌ها برای مالامال‌کردن آب انبار کبیر تحت مسجد به کارگیری می‌کردند تا نماز‌گزاران بتوانند از روش پایاب مسجد برای وضو تصاحب کردن از آب قنات زارچ استعمال نمایند.

همینطور در ژوئیه سال ۲۰۱۶ میلادی، هنگامی اجلاس به جا مانده جهانی یونسکو در استانبول برگزار شد، ۱۱ قنات اهل ایران که در ابتدا آنان قنات زارچ قرار داشت، به‌تیتر بیستمین تاثیر کشور‌ایران در فهرست به جا مانده جهانی یونسکو قرار گرفتند که همین مسئله آرم از عنایت تاریخی و جهانی قنات‌های کشور‌ایران دارااست.

چاه آب و قنات مسجد جامع یزد، وقتگیر ترین قنات جهانکتابخانه مسجد جامع یزد، کتابخانه وزیری
کتابخانه وزیری که از کتابخانه‌های دارای اسم و رسم کشور‌ایران به حساب می‌آید دقیقا کنار رمز‌در مهم مسجد جامع یزد، ایجاد شده است. این کتابخانه پنج‌مین کتابخانۀ خاورمیانه میباشد که عمر اکثری دارااست.

در سال ۱۳۳۴ هجری خورشیدی به دست «علی‌محمد وزیری» تأسیس گردیده و طی سال‌های آن‌گاه با خرید منزل‌های گوشه و کنار کتابخانه، مساحت آن توسعه یافت. اما این کتابخانه در سال ۱۳۴۸ هجری خورشیدی وقف آستان قدس رضوی شوید و الان ذیل لحاظ تولیت قدس رضوی میباشد.

در کتابخانه مسجد جامع بزرگ یزد ورژن‌های بسیار کهن و گران بها خطی مراقبت می شود که در نوع خویش بسیار خاص میباشند. همینطور ۱۶۰۰ جلد کتاب خطی و چاپی برای استفادۀ طلاب علم ها شرعی درین کتابخانه وجود دارااست.

کتابخانه مسجد جامع یزد، کتابخانه وزیریگفته میشود در طول سال جاری‌ها بارها ساختمان کتابخانه مرمت و عوض شد‌ه‌است ولی واپسین توشه به دست شخصی به اسم «حسین بشارت» در سال ۱۳۴۸ ساختمانی دیگر خریداری شد و در‌درحال حاضر حاضر کتاب ها خطی در آن‌جا حفظ می گردند. اما بخشی از این کتابخانه برای استفادۀ مردم نیز در حیث گرفته گردیده و آیتم به کار گیری قرار میگیرد.

گنبدخانه مسجد جامع یزد
نصیب منحصر به فرد گنبدخانه مسجد جامع یزد آن قدر زیباست که گاهی بشر دلش نمیخواهد سرش را زیر بگیرد تا دیده از کاشی‌کاری‌های مقرن و آبی‌رنگ فیروزه‌ای و لاجوردی آن، با طرح‌های دقیق گل‌هایی که انگار رمز به اسمان کشیده‌اند بردارد!

گنبدخانه مسجد جامع یزدبر روی گنبدخانۀ مسجد که از دو پوستۀ بیرونی و درونی ساخته شده میباشد و به مراقبت دمای این محیط یاری می‌نماید، کتیبه‌هایی با اسامی خدا و نشانه‌ها قرآنی منقوش گردیده‌اند و هر چهار طرف آن، چهار گوشواره قراردارد که زیبایی معماری آن‌جا را دو‌چندان کرده‌اند. حتی میگویند در قدیم از سمت راست گنبدخانه دالانی بوده تا زنان بتوانند از آن‌جا رفت‌و‌آمد نمایند.

عکس شماره 19 1مناره‌های مسجد جامع یزد
گفته بودیم که بلندترین مناره های دنیا مرتبط با این مسجد میباشد و طول آنان به ۵۲ متر و قطر آنان نیز به ۸ متر میرسد. هنگامی این مناره‌ها که در بعدازظهر صفویان ساخته شدند تخریب گردیده بود البته بعد ها در سال ۱۳۱۳ هجری خورشیدی مرمت و ترمیم شدند. هردوی آنها راه و روش‌پله‌هایی دارا‌هستند که تا بالای مناره‌ها میروند. روی کاشی‌کاری‌های لاجوردی و قهوه‌ای رنگ مناره‌ها به خط کوفی آیاتی از قرآن مندرج‌اند.

مناره‌های مسجد جامع یزدبه نظر معماری بلندای این مناره‌ها و کاشی‌کاری آنان نوعی نبوغ به اکانت می آیند، به دلیل آن که هرچه مناره‌ها به سمت بالا رفته‌اند به روش ظریفی باریک‌خیس گردیده‌اند و همچنان تا نوک آن کاشی‌کاری شد‌ه‌است. گفته می گردد در ایجاد کرد این مناره‌های مسجد جامع پهناور یزد از آهن به کارگیری نشده و به طور کامل با طاق ضربی، کاه‌گل و گچ ایجاد شده است.

مناره‌های مسجد جامع یزدجلوخان مسجد جامع یزد
جلوخان مسجد جامع یزد که دقیقا مقابل رمز‌در مهم قراردارد، فضایی نسبتا گرانقدر با یک آبگینه هشت‌ضلعی خرد و جلوتر از آن، دو ردیف سنگی میباشد که هنگامی آبنمای مسجد بوده‌اند.

روی این ردیف‌ها نقوش حیوان‌ها و گیاهان کنده‌کاری گردیده بوده و دو بیت شعر با خط نسخه ها نیز بر آنان نوشته بودند که امروزه به جهت شکستگی ردیف‌ها و گذر مجال تماما خوانا نیستند. ولی نصیب شکستگی‌های سنگ‌ها را انگار با تسمه‌هایی متصل کرده‌اند که در گیر ریزش نشوند؛ یعنی می خواهم بیان‌کنم آنقدر دیرین میباشند!

راز‌در شرقی مسجد جامع یزدسر‌در شرقی مسجد جامع یزد
رمز‌در شرقی این مسجد جامع به عبارتی راز‌در اساسی مسجد میباشد که به سمت بازار کهن یزد و بقعۀ چهارسوق گشوده می شود. در پیشین ترسیم معماری شهرها به‌این شکل بوده میباشد که معمولا مساجد در کنار بازار اساسی شهر ساخته می‌شدند و هنگام اذان تک تک بازار تعطیل میشد تا همۀ کسبه و هم محلی شهر به مسجد رفته و بعداز ساعاتی استراحت و عبادت به فعالیت‌و‌کاسبی خویش بر‌گردند.
معمولا در اکثر شهر‌ها هم در‌حالتی که اعتنا کرده باشید نقشۀ راءس شهر همین میباشد؛ انگار بازار و مسجد مانند دو جزء طلاق‌ناپذیر از هم، با کل ابداع معماری و ساختمانی‌شان مدام کنار هم بودند!

راز‌در شرقی مسجد جامع یزدمناره‌های مشهور مسجد جامع یزد نیز بر رمز‌در شرقی آن بر‌افراشته گردیده‌اند و کاشی‌کاری آن با رنگ‌های سرد و خنک آبی‌رنگ و سبز و اشعار و اسامی مذهبی منقوش گردیده‌اند. همینطور دو سکوی مرمرین سنگی نیز در گوشه‌های آن و دور و اطراف درب اساسی مسجد جای‌دارد که محل نشستن اشخاص بوده میباشد.

راز‌در شرقی مسجد جامع یزدمحراب مسجد جامع
و ولی قسمت اساسی و جذاب مسجد جامع یزد، محراب دارای شهرت آن میباشد که با گچ‌کاری و مقرنس‌کاری تزیین گردیده و از کاشی‌های معرق‌کاری‌گردیده در آن مصرف شده میباشد که بر روی آن طرح‌های گل و بوته و عبارت درشت «فسیکفیکهم الله و هو السمیع العلیم» به دیده میاید.

محراب مسجد جامع یزدقسمتی از محراب مسجد جامع وسیع یزد ، کاشی‌کاری‌های دقیق و کوچکی میباشد که به صورت کرۀ زمین پیاده سازی گردیده و در آن همگی رنگ‌های به عمل رفته در کاشی‌کاری‌های سراسر مسجد به شغل رفته میباشد. می‌دانستید عموم یزد معتقدند خاک کاشی این محراب و همۀ مصالح مسجد جامع از کربلا اورده شده و برای ساختنش به مکان آب از گلاب به کارگیری کرده‌اند؟

دسترسی به مسجد جامع یزد
بیایید دقیقا مسیر وصال به‌این مسجد جامع را باهم مرور کنیم؛ شما هر‌جایی از شهر یزد که باشید می توانید به راحتی به خیابان امام خمینی و خیابان مسجد یزد برسید. نسبتاً از هر‌مکان شهر یزد بدین خیابان که راءس شهر قراردارد آژانس میباشد و به نظر دسترسی خیالتان تماما ریلکس باشد!

نشانی مسجد جامع یزد
آدرس: یزد، خیابان امام خمینی، مقابل ساختمان بلند ساعت، انتهای خیابان مسجد جامع

ساعت ها بازدید: کلیه‌روزه، از ساعت ۷ صبح تا ۸ شب

و البته هزینۀ بازدید از مسجد جامع یزد برای گردشگران داخلی ۳ هزارتومان و برای گردشگران فرنگی ۲۰ هزارتومان در لحاظ گرفته گردیده است.

مسجد جامع یزد روی گوگل مپ


جاهای جالب دور و اطراف مسجد جامع یزد کجاهاست؟
از جای ‌های توریسم و موزه های یزد که در حوالی مسجد جامع یزد هم قرار دارا‌هستند می‌اقتدار بدین مفاد اشاره نمود:

ساختمان بلند و میدان ساعت یزد: در چندین قدمی
مقبرۀ سید رکن‌الدین: ۱۷۰ متر
موزه آب یزد: ۱.۱ کیلومتر
میدان امیر چخماق یزد: ۱.۱ کیلومتر
منزل لاری‌‌ها: ۱.۱ کیلومتر
گلشن دولت آباد: ۲.۷ کیلومتر
مسجد جامع از آتشکده قدیم تا مسجد امروز
زمانی باهم تا نقطه نهایی این نوشته و سرگذشت یکی مساجد تاریخی کشور‌ایران و عالم آمدیم شاید فکرش را نمی‌کردیم بتوانیم انقدر بلند‌پروازانه راجع‌به بنایی تاریخی تامل کنیم و در حقیقت هم روزی مناره‌های بلند و سقف‌های آبی‌رنگ فیروزه‌ای بلندش را ببینیم!

مسجد جامع یزد، از آتشکدۀ قدیم تا مسجد امروزمن برای شما از تاریخی نوشتم که‌این جای از سال‌های بسیار بدور در دورۀ ساسانیان که هنوز اسلام پا به خاک جمهوری اسلامی ایران نگذاشته بود تا دورۀ صفویه و قاجاریه و در حال حاضر نوشتم که چه گونه حافظۀ تاریخی‌اش را در خشت‌به‌خشت و کاشی‌به‌کاشی و نقش‌های زیبایش مراقبت نموده است.

برایتان از قنات زارچ نوشتم که زمانبر‌ترین و دیرین‌ترین قنات جمهوری اسلامی ایران و دنیا میباشد و هنگامی بشر‌های این مسجد در حین تاریخ با آن آب وضو می‌گرفتند و از آن می‌آشامیدند. دیدنی میباشد زمانی اینطور با هم از بین جای ‌هایی که صدا ندارند به دل تاریخ خواهیم توانست گام بزنیم و صدایشان را هرلحظه رفیعتر و برتر بشنویم.

بقعه حضرت معصومه (س) از مهم ترین جاهای جذاب قم میباشد که پس از بقاع امام رضا (ع)، دو‌مین جاذبه اصلی مذهبی جمهوری اسلامی ایران شناخته می‌گردد. مسجد قبا مشهد این مقبره محل دفن رخ‌های سرشناس و اساسی تاریخ جمهوری اسلامی ایران همانند پروین اعتصامی، شهید مطهری، علامه طباطبائی، آیت‌ الله بهجت و تنی چند از شاهان صفوی و قاجار میباشد که در کنار زیارت مرقد حضرت معصومه (س) میتوانید بازدیدی از آنها داشته باشید. آدرس مسجد قبا مشهد

ضمن این، مکتب فیضیه قم که از آن به‌تیتر یکی‌از تاریخ‌سازترین مدرسه های دیرین مرزو بوم حافظه میشود، در‌این آستان مقدس جای‌دارد. رزرو مسجد قبا مشهد تزیینات بسیار دیده‌نواز بقاع از کاشی‌کاری‌ تا آینه‌کاری‌های دقیق برای هر ببینده‌ای جالب میباشد؛ البته این تمامی قصه وجود ندارد و موزه فوق‌العاده جالب آن نیز این قابلیت را به شما میدهد تا به تماشای پر ارزش‌ترین قالی کوچک‌های ابریشمی، قرآن‌های خطی و غیره بنشینید. برای شناخت بیشتر با این مقبره شریفه با ما هم پا گردید. شماره تلفن مسجد قبا مشهد

شناخت با مقبره حضرت معصومه (س)

مقبره حضرت معصومه (س) دو‌مین زیارتگاه اصلی مذهبی سرزمین و از جاهای جذاب قم میباشد که در سال ۱۳۱۰ در فهرست به جا مانده ملی کشور‌ایران قرار گرفت. حضرت معصومه (س) دختر امام موسی کاظم (ع) و خواهر حضرت رضا (ع) می باشند و از همین رو، این بقاع مقدس هر ساله پذیرای میلیون‌ها زائر داخلی و فرنگی میباشد. خلال عنایت مذهبی دربین مسلمانها، این بقعه به‌حیث تاریخی نیز عنایت متعددی دارااست و می‌اقتدار آن را از جاذبه‌های تاریخی اساسی قم به اکانت آورد.



مقبره حضرت معصومه در شب



منبع عکس: خبرگزاری مهر (عکاس: سید روح الله موسوی)



رزرو هتل



بقعه حضرت معصومه (س) از نصیب‌های مختلفی نظیر کتابخانه، موزه، صحن، شبستان و... تشکیل‌شده میباشد که اکثر آنان مزین به مقرنس‌کاری، کاشی‌کاری و آینه‌کاری‌ می باشند. شاید جذاب باشد که بدانید تعدادی بدن از شاهان صفوی و قاجار و مشاهیری همانند پروین اعتصامی در‌این بقاع دفن گردیده‌اند که بازدید از آنان خالی از لطف نخواهد بود.



از تجهیزات این بقاع مطهر می‌قدرت به وجود دستشویی، سپرده‌داری اشیای قیمتی، سرویس ها ویژه سالمندان، مهمانسرا، ماشین برقی حمل‌ونقل زائران، مغازه، اورژانس، درمان‌گاه، اتاق مشورت کردن، اتاق عقد، پارکینگ، رواق بچه، رواق نوجوان ها، غذای تبرکی، داروخانه و غیره اشاره نمود.



بقعه حضرت معصومهتردد زائران در مقبره حضرت معصومهزائران فرنگی مقبره حضرت معصومهگنبد و گلدسته های بقاع حضرت معصومه

منبع عکس: خبرگزاری مهر (عکاس: سید روح الله موسوی، مهدی بخشی)



چمدان نیلپر



جذاب میباشد بدانید که میگویند زیارت‌طومار‌ حضرت معصومه (س) برخلاف زیارت‌طومار‌های بقیه امامزادگان، از طرف امام رضا (ع) بیان شده‌ میباشد. این زیارتنامه برای نخستین دفعه با دستخط علی بن موسی الرضا (ع) در سال ۱۳۹۸ در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی بازآفرینی شد.



بقاع حضرت معصومه (س) کجاست؟

بقاع حضرت فاطمه معصومه



منبع عکس: خبرگزاری مهر (عکاس: سید روح الله موسوی)



رزرو اقامتگاه، ویلا و آپارتمان



بقاع حضرت معصومه (س) در شهر قم قرار گرفته میباشد و یک‌سری ورودی داراست که عبارت‌اند از باب الکوثر و باب الشفا (که به‌تیتر ورودی‌های اساسی در میدان آستانه واقع گردیده‌اند)، باب القبله، باب الجنه، باب الکرامه و باب العلم. گردشگران برای به کارگیری از اتوبوس‌های برقی مختص جابه‌جایی زائران می توانند به باب الشفا، باب الجنه و باب الکوثر مراجعه نمایند.



نشانی مقبره حضرت معصومه (س): استان قم، شهر قم، بقعه حضرت معصومه (س) (اکران روی نقشه)

تاریخچه مقبره حضرت معصومه (س)

مقبره حضرت معصومه در طی های قدیم



مقبره حضرت معصومه (س) در زمان تاریخ تغییرات متعددی را به خویش چشم و با گذر وقت گیر حجم و شکوهش اضافه گردیده تا اینکه به‌صورت مدرن خویش درآمده میباشد. این جای در بالا دارنده سه بقعه و سه گنبد بود که ابعاد به فرمان روحانی طوسی نوسازی و یک بقاع و گنبد برای آن ساخته شد.



اول بنای مقبره

حضرت معصومه (س) در شهر قم دار فانی را وداع گفتند و موسی بن خزرج از بزرگان قم، گلشن بزرگی به اسم بابلان داشت که وقف وی کرد و حضرت در‌این گلشن (جای فعلی بقاع مطهر) به خاک ودیعت شدند.



اجاره خودرو



بعد از وفات حضرت، سایبانی از بوریا به دست اشعریان روی مزار وی گذارده شد. ظاهرا این سایبان تا نصفه قرن سوم هجری قمری درین محل وجود داشت تا اینکه زینب (س) دختر امام جواد (ع)، بر راز تربت یک قبه برجی‌صورت قرار بخشید. با سپری شد فرصت و دفن برخی از زنان علوی در مجاورت این آستان، دو گنبد دیگر ساخته شد. در سال ۳۵۰ هجری قمری، قاضی قم شخصی به اسم ابوالحسن زید بن احمد بن بحر اصفهانی بود که مبادرت به بسط رمز در بقاع از جانب رودخانه کرد و متعاقبا امر ایجاد کرد در گرانقدر‌تری برای آن اعطا کرد.



بعدازظهر سلجوقی، تیموری و مظفریان

ابوالفضل عراقی از امیران طغرل سلجوقی در سال ۴۴۷ هجری قمری آغاز به تشکیل داد زیارتگاه و قبه‌ای فاقد تراس و گلدسته به‌مکان آن سه گنبد کرد که دارنده تزیینات آجری و کاشی بود و عمل تشکیل داد آن تا سال ۴۵۷ هجری قمری زمان برد.



رزرو هتل

این طور به لحاظ می رسد که بقعه حضرت در حمله مغولان از زخم مصون ماند؛ چراکه ساختمان عراقی تا پیمان صفویان پابرجا بود. حمدالله مستوفی به ویران‌شدن قم در تاثیر این حمله اشاره کرده؛ البته صحبتی از صدمه به بقاع نکرده میباشد. بعداز آن فرمانروا ‎محمد الجایتو به عمران شهر قم و مقبره پرداخت که گواهی آن را می‌اقتدار روی کاشی‌های جانور با تصویر سواران مغول بر آن رویت کرد.



امیر مظفر احمد بن اسماعیل از سلسله مظفریان در سال ۶۰۵ هجری به محمد بن ابی طاهر کاشی قمی، از گرانقدر‌ترین استادهای کاشی‌ساز آن فرصت فرمان تشکیل داد کاشی‌های متنوعی را برای مرقد اعطا کرد که فعالیت ایجاد کرد آنها هشت سال طولانی شد و در غایت در سال ۶۱۳ هجری قمری شغل گذارده شدند.



صفویه

در عصر صفوی با ایجاد کرد گنبد و ضریح و اضافه کردن تزیینات کاشی‌کاری و همین طور پذیرایی از خادمان و زائران، شکوه و جلال آستان حضرت معصومه (س) دوچندان شد.



بلیط هواپیما فلای تودی



بنای ابوالفضل عراقی تا سال ۹۲۵ هجری قمری به قوت خویش باقی بود تا اینکه دختر پادشاه اسماعیل نخستین موسوم به سلطان‎بیگم، بقاع حضرت را به‌صورت بنایی هشت‌ضلعی با هشت صفه درآورد و امرکرد دیوارهای آن مزین به کاشی معرق شوند. خلال این، ایجاد کرد ایوانی با دو مناره، صحن عتیق، سه رواق، کتیبه‌هایی با خطوط ثلث و نسخه ها نیز از سایر اقدامات او بود. برخی معتقدند الحاق این نصیب‌ها به بقاع بوسیله «پاد شاه بیگی بیگم» دختر شخصی به اسم همادبیک یا این که عمادبیک انجام یافته میباشد.



او‌لین بارگاه بقاع حضرت معصومه (س) به دست پادشاه طهماسب نخستین صفوی به این شرکت اضافه شد

پاد شاه اسماعیل اولیه نیز خلال تشکیل داد حیاط نصیب شمالی (حیاط طلا و جواهرات)، اساس صحن کهنه را نهاد بنیان. فرمانروا طهماسب صفوی در سال ۹۶۵ هجری، ضریحی آجری مزین به کتیبه‌های معرق و کاشی‌های هفت رنگ در چهار طرف مرقد تشکیل داد که به‌برهان وجود منافذی در نزدیکی آن، زائران علاوه بر تماشای مرقد می‌توانستند نذورات خویش را در بارگاه بیندازند. براین اساس، او‌لین بارگاه بقعه حضرت معصومه (س) به دست فرمانروا طهماسب اولیه صفوی به این موسسه اضافه شد. وی همینطور تراس جنوب مکتب فیضیه را ایجاد کرد که به صحن کهنه متصل میباشد.



اجاره خودرو



سلطان صفی در سال ۱۰۷۷ صحن زنانه را در سمت جنوبی آستانه تاسیس کرد که با اسم مسجد طباطبایی شناخته می شود. این صحن دارنده شیوه مخصوصی به بقاع سلطان‌ عباس، فرمانروا سلیمان و سلطان شاه حسین بود.



در نقطه پايان دوران صفویان و پیرو حمله افغان‌ها به کشور ایران، اشرف افغان کلیه اثرها پر ارزش و زر و زیورهای این بقاع و حتی طلاهای صندوق مرقد فرمان روا‎ عباس را به یغما پیروزی.



قاجار

عکس سابق بقعه حضرت معصومه



بعد از عصر صفوی، بازسازی و تشکیل داد قابل‌توجهی در مقبره واقعه نیفتاد تا اینکه سلطنت به دست پادشاهان قاجار رسید. فتحعلی فرمان روا در سال ۱۲۱۸ هجری قمری امر ایجاد کرد گنبدی با دوازده هزار آجر طلااندود را صادر کرد.



کرایه خودرو رنت کنیم



فتحعلی فرمانروا در سال ۱۲۳۰ هجری قمری نیز درخواست کرد که بارگاه بقعه نقره‌پوش گردد که به‌ادله فرسودگی در گذر مجال، بارگاه نقره جدیدی در سال ۱۲۸۰ هجری قمری به‌مکان آن نصب شد. دیدنی میباشد بدانید که‌این بارگاه بارها نوسازی شد و تا سال‌های متمادی گزینه استعمال بود تا اینکه در سال ۱۳۶۸ هجری خورشیدی، ضریحی از نقره با ظرایف هنری ویژه به‌مکان آن نهاده شد. از سایر اقدامات فتحعلی پاد شاه قاجار این بود که کف مقبره را با سنگ مرمر پوشاند، گلدسته‌های مقبره را طلاکاری کرد، دری گران بها از محصول طلا و جواهرات به‌مکان در چوبی بقاع نصب کرد، تزیینات بسیار هنرمندانه‌ای در سقف پایین گنبد ایفا بخشید و آینه‌کاری‌های دیوارهای بقاع را آغاز کرد که تا سال‌ها آنگاه و زمان محمد پادشاه قاجار ادامه یافت.



در طول ناصرالدین سلطان خلال بازسازی گلدسته‌های طلا و جواهرات و کاشی‌کاری‌های باارزش روی آنان، دو رواق دیگر در بقعه ساخته شد.



عکسی کهن از سالهای بدور بقعه حضرت معصومه



اساس صحن تازه (تبارک) در انتها قرن ۱۳ هجری قمری به‌ دست آقا ابراهیم امین السلطان ریخته شد که پسرش به‌تیتر صدراعظم کشور ایران در طول سلطنت ناصرالدین ‌پادشاه، شغل ایجاد کرد آن را افزود تا اینکه در سال ۱۳۰۳ هجری قمری تمام شد.



آرامگاه حضرت در سال ۱۳۰۱ هجری خورشیدی برای نخسین بار مجهز به لامپ برق شد و موتور برق کاخ سلطنتی با ثبت مجلس به‌این آرامگاه واگذار شد.



بعد از موفقیت انقلاب اسلامی

صحن بقاع حضرت معصومه



منبع عکس: خبرگزاری مهر (عکاس: سید روح الله موسوی)



بعد از برد انقلاب اسلامی اقدامات بسط‌ای و مرمتی متعددی در‌این مقبره اجرا گرفت؛ همینطور برای رفاه حالا زائران، تجهیزات مختلفی در حیث دریافت شد. فعلا، تولیت این بقاع، مسئولیت محافظت و بازرسی به آن را بر ذمه داراست و همگی کارها گسترش بقعه بوسیله این تولیت شکل میگیرد. به‌تیتر نمونه، تخریب ظواهر گنبد، فرسایش دور از شوخی و پیدایش اعوجاج در برخی سطح ها سبب ساز شد که تولیت آستانه مقدس در سال ۱۳۸۰، طرح بده بستان آجر‌های طلایی گنبد بقعه مطهر را کلید بزند و براین اساس، گنبد نو در سال ۱۳۸۴ به پرده‌برداری رسید. در سال ۱۳۷۷ نیز مرقد مطهر با صورت نو کاشی و سنگ، مرمت و دیواره‌های داخلی آن مزین به سنگ مرمر سبز شد.



انگیزه هجرت حضرت فاطمه معصومه (س) به قم

رواق مقبره حضرت معصومه



منبع عکس: خبرگزاری مهر (عکاس: سید روح الله موسوی)



صحیح 1 سال بعد از هجرت حضرت رضا (ع) به شهر مرو، حضرت فاطمه معصومه (س) همدم تنی چند از برادران و محارم خویش در سال ۲۰۱ هجری قمری راهی دیدار برادرش، امام رضا (ع) می گردد. طبق بخش اعظمی از احادیث، انگیزه هجرت حضرت معصومه (س) به جمهوری اسلامی ایران برای ملاقات با برادرشان بوده میباشد؛ چراکه بعد از شهید شدن بابا بزرگوارشان، عشق و علاقه خاصی به امام رضا (ع) داشتند و از محضر علمی و معنوی وی سود می‌بردند. ضمن این، شرایط بهتر امام رضا (ع) در دستگاه خلافت مأمون، زمان تبلیغ تشیع را به فرزندان نبی (ص) و سادات می‌اعطا کرد.



آنها در حین رویه به ساوه می‌رسند و از‌آنجا‌که اهل یک محل این شهر در آن مجال از معارضان اهل بیت بودند، نبردی در میان ماموران حکومتى و ملازمان حضرت درمی‌گیرد که سبب ساز به کشته‌شدن جمع‌اى از ملازمان میشود. بعد از این داستان حضرت معصومه (س) به طرف قم راه و روش می افتند که با استقبال بزرگان و عموم قم مواجه میگردند. به دنبال، حضرت به خانه شخصى موسى بن خزرج می‌رود. وی تنها ۱۷ روز در قم حضور داشتند و در سن ۲۸ سالگی در تاثیر بیماری دار فانی را وداع می گویند. پس از وفات، حضرت را در گلشن بابلان قم دفن می‌نمایند.



نصیب‌ های گوناگون مقبره حضرت معصومه (س)

نقشه قسمت های متفاوت بقاع حضرت معصومه



منبع عکس: وبسایت بقاع حضرت معصومه (س)



بقاع حضرت فاطمه معصومه (س)، بقاع‌ای به ارتفاع و پهنا ۲٫۹۵ و ۱٫۲۰ متر و طول ۱٫۲۰ متر دارااست که با کاشی‌های زرفام باارزش پوشانده گردیده‌ میباشد. دورتادور مرقد نیز دیواری مزین به کاشی معرق دیده میشود که در حال حاضر بارگاه مشبکی از محصول نقره آن را اشراف نموده است و قدمتش به سال ۹۵۰ هجری قمری برمی‌شود. این آستان مقدس، نصیب‌های مختلفی دارااست که پیرو به آن ها میپردازیم.



رواق‌ ها

رواق به محدوده‌های در حدود بارگاه مطهر گفته می گردد که دربرگیرنده ۶ رواق با گنبدی خرد‌خیس از گنبد مهم بقعه میشود. سه رواق در زمان صفوی، دو رواق در قول قاجار و یک رواق در بعدازظهر معاصر تشکیل شده‌اند و مزین به گونه های هنرهای بدیع اسلامی و کتیبه‎های ارزشمند از خوش‎نویسان پر اسم و رسم میباشند.



زائری در ورودی بقعه حضرت معصومه



منبع عکس: خبرگزاری مهر (عکاس: سید روح الله موسوی)



رواق غربی: این رواق در سال ۱۲۳۶ هجری قمری به وسیله محمد تقی میرزا حسام‎ السلطنه از فرزندان فتحعلی ‎پاد شاه ساخته شد تا جایگزین مهمان‌سرایی گردد که به‌‌دست فرمانروا طهماسب تاسیس گردیده بود. رواق غربی دارنده سه نصیب میباشد.



رواق شرقی (رواق آینه): رواق آینه همدم با حیاط آینه به امر علی ‎اصغر خان اتابک در سال ۱۱۳۰ هجری قمری ساخته شد. این رواق ۲۳ متری دارنده پنج متر طول و ۳٫۵ متر پهنا میباشد.



رواق و گنبد فرمانروا‎ عباس دوم: پاد شاه سلیمان در سال ۱۰۷۷ هجری قمری فرمان تشکیل داد این رواق را روی حرم پادشاه‎ عباس بخشید که گنبدی با ۱۶ ضلع منظم دارااست. کتیبه‎ای مزین به سوره آدینه به خط محمدرضا امامی زینت‌نصیب این محل شد‌ه‌است.



رواق سلطان‎ صفی (مقبره زنانه): این رواق که در سال ۱۰۵۲ هجری قمری به فرمان فرمان روا‎ عباس ساخته شد، گنبدی با دو پوشش دارااست و آرامگاه پاد شاه‎ صفی را در خویش مکان داده میباشد. کتیبه‎ نفیسی از روایات به خط محمدرضا امامی درین رواق وجود دارااست.



رواق و گنبد پادشاه‎ سلیمان: آرامگاه فرمانروا پاد شاه حسین و فرمان روا سلیمان صفوی در‌این رواق قرار اعطا کرد که در سال ۱۱۰۷ هجری قمری به دست فرمان روا‎ حسین ساخته شد. کتیبه‎ای از سوره حشر به خط خطیب قمی درین رواق مشاهده میشود.



رواق و گنبد طباطبایی: رواق نام برده با کارایی حاج‎ آقا محمد طباطبایی در مسافت سال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۷۰ هجری قمری به‌صورت مثلث ایجاد شده است.



صحن‌ ها

صحن عتیق (صحن قدیم یا این که صحن امام هادی (ع))

در ورودی مقبره حضرت معصومه



منبع عکس: خبرگزاری مهر (عکاس: سید روح الله موسوی)



سلطان‎بیگم صفوی در سال ۹۲۵ هجری قمری برای نخسین بار صحنی مربع با سه حیاط در بقاع مطهر تاسیس کرد. این صحن که تا زمانه فتحعلی‎ پاد شاه وجود داشت، از نگاه ظاهری دستخوش تغییراتی شد و به‌صورت هشت‌ضلعی نامنظم درآمد. درپی تعداد حیاط‌های صحن عتیق ارتقا یافت و امروزه دارنده هفت حیاط میباشد که سه تراس در شمال صحن و چهار تراس در جنوب آن قراردارد.



صحن بقاع حضرت معصومهحرم حضرت معصومه در شبیکی از صحن های بقعه حضرت معصومه در شبحرم حضرت معصومه در روزهای محرم

منبع عکس: خبرگزاری مهر (عکاس: سید روح الله موسوی، مهدی بخشی)، عکاس: محمود بابایی



شاید نام حیاط طلا و جواهرات را شنیده باشید که به‌تیتر مشهورترین حیاط صحن عتیق در طول فتحعلی ‎پاد شاه طلاکاری شد. این تراس، ورودی صحن به نوحه مطهره میباشد. ضمن این، تراس‌های این صحن مزین به اشکال تزیینات هنر اسلامی از مقرنس‎کاری، آینه‌کاری و گچ‎بری تا کتیبه‎های ارزشمند می‌باشند.



صحن نو (صحن امام رضا (ع) یا این که صحن اتابکی)

دیوار کاشیکاری با درهای چوبی در صحن اتابکی بقعه حضرت معصومه







صحن تازه در دوران‌فرصت هشت سال از ۱۲۹۵ تا ۱۳۰۳ هجری قمری ساخته شد و اثری از میرزا علی ‎اصغر خان اتابک میباشد. این صحن با صورت چندضلعی نامنظمش، هفت تراس داراست که حیاط آینه از همگی شناخته‌گردیده‌خیس میباشد؛ ایوانی که از شاهکارهای معماری معلم حسن معمار قمی محسوب می‌شود. در حیاط‌های صحن تازه نیز میتوانید شاهد گونه های تزیینات کاشی‎کاری، مقرنس‎کاری و غیره و کتیبه‎های ارزشمند کوفی و نسخه ها و ثلث باشید.



صحن مالک الزمان

صحن صاحب و مالک الزمان در مساحتی حدود هشت هزار متر مربع منقوش به کتیبه‌های قرآنی میباشد. این صحن، چهار ورودی داراست که عبارت‌اند از ورودی شرقی (شبستان امام خمینی (ره)، ورودی شمالی (بست مسجد اعظم)، ورودی غربی (پل آهنچی) و ورودی جنوبی (خیابان تازه الاحداث). کتیبه‌های قرآنی از متاع سیمان سپید و خشت در دیواره‌های دور و اطراف این صحن مشاهده می شود که به خطوط بنایی و کوفی مزین گردیده‌اند.



صحن نبی اعظم (ص) و صحن حضرت جوادالائمه (ع) از صحن‌های نو بقاع حضرت معصومه (س) میباشند.



بارگاه

بارگاه بقعه حضرت معصومه



منبع عکس: خبرگزاری مهر (عکاس: سید روح الله موسوی)



پادشاه طهماسب اولیه، اول بارگاه مرقد مطهر را در سال ۹۶۵ هجری قمری ایجاد کرد که بعد ها این بارگاه آجری هم اندازه ۴٫۸۰ متر ارتفاع، ۴٫۴۰ متر پهنا و دو متر طول بود. او ابعاد ضریحی از فولاد سپید و روشن در حوالی بارگاه گذشته نصب کرد که در روزگار پادشاه عباس نخستین بارگاه دیگری جایگزین آن شد.



دری چوبی در شمال بارگاه برای ورود به مرقد وجود داشت که در سال ۱۲۱۳ هجری قمری به فرمان فتحعلی فرمانروا دری باارزش از طلا جواهرات به‌مکان آن ساخته و نصب شد. فتحعلی‎سلطان در سال ۱۲۴۵ هجری قمری امر کرد که‌این بارگاه با شیت‌هایی از نقره پوشانده خواهد شد و روی شالوده‎ای به طول ۳۰ سانتی‌متر از سنگ مرمر قرار بگیرد. در طول فتحعلی‎فرمانروا، این بارگاه دو توشه به‌انگیزه فرسودگی بازسازی شد تا اینکه در سال ۱۳۴۸ هجری خورشیدی، طول آن ارتقا یافت و شکلش تغییر و تحول کرد.



قبر بقاع حضرت معصومه



منبع عکس: خبرگزاری مهر (عکاس: سید روح الله موسوی)



یه خرده دقیق‌کاری در سال ۱۳۶۸ هجری خورشیدی روی بارگاه اعمال شد و در سال ۱۳۸۰ هجری خورشیدی اصلاحاتی روی بارگاه شکل گرفت. بارگاه کنونی از نقره ۱۰۰ درصد خالص میباشد که از خزانه مرکزی جمهوری اسلامی خریداری شد و بارگاه دیرین در قبال نقره‌های خریداری‌گردیده در چنگ بانک‌داری قرار گرفت. این بارگاه تزیینات خودکار‌زنی و فلزکاری‌ بسیار زیبایی دارااست که فعالیت دست استادکاران و هنرمندان اصفهانی میباشد.



گلدسته ها

گنبد و گلدسته های بقاع حضرت معصومه



منبع عکس: خبرگزاری مهر (عکاس: سید روح الله موسوی)



درمجموع ۶ گلدسته در آستان حضرت معصومه (س) وجود دارااست.



گلدسته ‌های اتابکی

گلدسته‌های اتابکی همان گونه که از نامشان پیدا میباشد در صحن اتابکی قرار دارا‌هستند و به کارایی علی ‌اصغر خان اتابک در سال ۱۳۰۳ هجری قمری در طرفین تراس آینه در صحن تازه ساخته شدند. طول این گلدسته‌ها از سطح بام متساوی ۱۸ متر و از کف صحن حدود ۴۲٫۸۰ متر میباشد. کاشی‌های هشت‌ضلعی روی این گلدسته‌ها عرض‌اندام می‌نمایند و روی چهار ضلع آن اسامی خوش‌یمن «الله»، «محمد» و «علی» مندرج میباشد.



گلدسته‎ های مهم بقعه

گنبد و گلدسته های مقبره حضرت معصومه



منبع عکس: خبرگزاری مهر (عکاس: سید روح الله موسوی)



تراس طلا و جواهرات در صحن عتیق قراردارد و گلدسته‌های کاشی‌کاری در دو طرف آن مشهود است که بلندی آنها از سطح بام به ۴۰٫۱۷ متر می‌رسند. دیدنی اینکه فتحعلی ‎سلطان این گلدسته‌ها را در سال ۱۲۱۸ هجری قمری طلاکاری کرد که بوسیله حسین‌ خان شاهسوند در عهد و پیمان ناصرالدین‌ فرمان روا در سال ۱۲۸۶ هجری قمری گزینه تجدید بنا و کاشی‌کاری قرار گرفتند. سطح این گلدسته‌ها در سال ۱۲۹۹ هجری قمری به آجر‌های زرین مزین شد.



گلدسته ‌های کوتاه

گلدسته‌های کوتاه که از آنان برای اذان بیان کردن استعمال می شود، در نصیب درونی صحن تازه قرار دارا هستند. این گلدسته‌ها که طول‌شان از کف صحن به ۵۰٫۱۳ متر می رسد، به‌صورت هشت‌ ضلعی منظم درست شده‌اند.



مرقد مطهر

مرقد بقعه حضرت معصومه



منبع عکس: خبرگزاری مهر (عکاس: سید روح الله موسوی)



آرامگاه حضرت معصومه (س) در باطن مسجد بالاسر بنا شده در صحن عتیق جای دارد. زیباترین و سابق‌ترین کاشی‌کاری‌های بقعه را می توانید در بخش مرقد ملاحظه کنید که در سال ۶۰۵ هجری قمری در قول مظفریان به‌دست محمد بن ابی طاهر کاشی قمی، تعالی‌ترین کاشی‎ساز آن زمانه ساخته شد. تشکیل داد کاشی‌‌ها هشت سال به طول انجامید تا اینکه در سال ۶۳۰ هجری قمری فراهم و نصب شدند. این کاشی‌های جذاب هنوز وجود دارا‌هستند و از گران بها‌ترین اثرها مو جود در بقاع مطهر به اکانت می آیند.



گنبد اساسی مقبره حضرت معصومه (س)

گنبد مقبره حضرت معصومه در شب



منبع عکس: خبرگزاری مهر (عکاس: سید روح الله موسوی)



طبق احادیث تاریخی، اولی گنبد مقبره، یک سایبان حصیری بود که موسی بن خزرج روی آرامگاه وی گذاشت. این طور به لحاظ میرسد که حضرت زینب (س) از دختران امام جواد (ع) در سال ۲۵۶ هجری قمری، او‌لین گنبد را درین محل سازه کرد. در‌پی وزیر طغرل عظیم در عصر سلجوقیان، گنبد بلندی مزین به کاشی‌های رنگی روی این آرامگاه مقدس ایجاد کرد. همسر فرمانروا اسماعیل صفوی امر میدهد آن را به کاشی‌های معرق‌کاری مزین نمایند و تراس بزرگی با دو مناره در طرفین آن سازه نمایند که تراس طلای مدرن میباشد. در عصر سلطنت فتحعلی پادشاه، روی این گنبد با آجر‌های طلایی پوشانده میگردد که تا سال ۱۳۷۹ هجری خورشیدی همچنان وجود داشت و تعمیرات اصلی روی آن شکل گرفت. گنبد تازه بقعه حضرت معصومه (س) با هزینه مرمت به مبلغ ۲٫۵ میلیارد تومان به دست آیت‌الله بهجت در سال ۱۳۸۴ به افتتاح رسید.



مساجد بقعه حضرت معصومه (س)

مسجد اعظم

مسجد اعظم بقاع حضرت معصومه



عکاس: Javad2493



مسجد اعظم قم که از آن به‌تیتر مسجد آیت‌الله بروجردی نیز حافظه میگردد، در سال ۱۳۳۷ هجری خورشیدی به کارایی سید حسین طباطبایی بروجردی صحیح در کنار آرامگاه حضرت ساخته شد. مسجد اعظم در بالا به‌شکل به طور کامل غیر وابسته ساخته شد؛ البته با توسعه و گسترش بقعه حضرت معصومه (س)، در محوطه مقبره مکان گرفت. این مسجد، گنبد آبی زیبایی داراست که با طول حدود ۲۴ متر، در راستای گنبد طلایی حضرت جای‌دارد. حسین لرزاده، معمار این بنای سه ایوانی میباشد که امروزه از مرکزها درس دادن حوزه علمیه قم به شمار می‌رود. کتابخانه‌ای در ضلع غربی مسجد وجود دارااست که اینک به‌حیث ورژن‌های خطی از معتبرترین کتابخانه‌های کشور‌ایران میباشد و بیشتراز ۱۰۰ هزار کتاب چاپی و هفت هزار کتاب ها خطی داراست.



مسجد بالاسر

مسجد بالاسر در صحن عتیق در غرب بارگاه مطهر جای دارد و کهن‌ترین و زیباترین نصیب مقبره به شمار می‌رود. ظاهرا از‌آنجا‌که در پیمان صفوی در بالای راز حضرت معصومه (ع) سازه گردیده است، به آن مسجد بالاسر می گویند که در طول صفویه به‌تیتر مهمان‌سرا به کارگیری می شد. با روی کارآمدن پادشاهان قاجار، مسجد دستخوش تغییرات متعددی شد. این مسجد یكی از مكان‌های پرفضیلت برای نیایش و عبادت به حساب می آید و در قصه‌های متعددی به آن پیشنهاد شد‌ه‌است. روحانیان دارای شهرت شیعه به عنوان مثال آیت‌الله محمد تقی بهجت، آیت‌الله محمد حسین طباطبایی، آیت‌الله سید محمد رضا گلپایگانی، آیت‌الله هاشم آملی، مدرس مرتضی مطهری و... در‌این مسجد دفن گردیده‌اند.



مسجد طباطبایی

مسجد طباطبایی بقاع حضرت معصومه







مسجد طباطبایی به‌مکان صحن زنانه در جنوب مدیحه مطهره سازه شد که فعالیت ایجاد کرد آن از سال ۱۳۶۰ تا ۱۳۷۰ هجری قمری به طول انجامید و حجه الاسلام حاج آقا محمد طباطبایی بانی این مسجد و گنبد مرتفع آن بود.



مسجد شهید مطهری

مسجد شهید مطهری که به‌مکان موزه دیرین تاسیس شد؛ برای برگزاری اکثر مراسم مذهبی بقاع به فعالیت می‌رود.



موزه آستانه مقدسه حضرت معصومه (س)

موزه بقاع حضرت معصومه



موزه آستانه مقدسه حضرت معصومه (س) از سابق‌ترین موزه‌های کشور‌ایران میباشد که عمر آن به سال ۱۳۱۴ هجری خورشیدی می رسد. تا قبل از تشکیل داد این موزه، اثر ها تاریخی و هنری به‌شکل دور از هم در کناره‌وکنار بقعه جمع شده بود. این موزه که از جاهای جالب قم به شمار می‌رود، تا سال ۱۳۵۳ به شغل خویش افزود و تا اوایل دهه ۶۰ تعطیل بود. موزه ذکر شده در سال ۱۳۶۱ به ساختمان فعلی در کنار مکتب فیضیه جابجایی یافت و ساختمان نو آن در صدر صرفا ۵۰۰ متر مربع مساحت داشت تا اینکه بعد ها حجم آن به بیشتراز ۱۲۰۰ متر مربع رسید.



موزه آستانه مقدسه حضرت معصومه (س)، تیم اثرها با ارزشی از پادشاهان، عاشقان کریمه اهل بیت و اثر ها اهدایی عشق و علاقه‌مندان به نگهداری ميراث هنری و تاريخی را به اکران می گذارد و مشتمل بر‌ قسمت‌های مختلفی نظیر پارچه‌بافی، نگارگری، فلزکاری، حجاری و سنگ‌های قیمتی، خاتم‌کاری، قرآن‌هاى خطى، تابلوهای خط و تذهیب، شیشه‌گری و... میباشد.



مکتب فیضیه قم

مکتب فیضیه



عکاس: ناشناس



مکتب فیضیه که در فهرست ارثیه ملی کشور ایران به تصویب رسیده میباشد، در جنب میدان آستانه و کنار مقبره جای‌دارد. این جای که از مدرسه ها دارای شهرت حوزه علمیه قم به شمار می‌رود، در طی فتحعلی پاد شاه در حدفاصل سال‌های ۱۲۱۳ و ۱۲۱۴ هجری قمری سازه شد؛ هرچند که تراس جنوبی آن منسوب به پادشاه طهماسب صفوی میباشد. در‌این فرصت مکتب به صحن عتیق بقعه متصل عدم وجود و طبق نقشه‌های جهانگردانی مانند شاردن، یک گذر در بین آن ها وجود داشت.



این مکتب چهار ایوانی‌ و دو طبقه درمجموع ۸۰ حجره دارااست که عمر حجره‌های طبقه ذیل آن به بعدازظهر قاجار و حجره‌های بالایی به حدود قرن ۱۴ هجری قمری برمی‌خواهد شد. کاشی‌کاری‌های معرق حیاط جنوبی که از یادگاری‌های بعد از ظهر صفوی می‌باشند، از دیدنی‌ترین و مهمترین قسمت مکتب فیضیه به اکانت می آیند. مداقه این مکتب تنها به بُعد فقهی و آموزشی آن محصور نمیشود و نقش پررنگی در تاریخ سیاسی معاصر جمهوری اسلامی ایران داشته میباشد.



این طور به لحاظ می رسد که نتیجه کاشانی داماد ملا صدرای شیرازی و از علمای عصر صفویه، در‌این مکتب درس دادن یا این که اقامت همیشگی داشته میباشد؛ به همین عامل، این محل به مکتب نتیجه مشهور شد.



مکتب فیضیه از دهه ۴۰ هجری خورشیدی به محلی برای پیکار علیه نظام شاهنشاهی تبدیل شد و به‌خیال مخالفت با اینگونه نظامی، آوازه متعددی پیدا کرد. با اینکه عمر مکتب فیضیه به قرن ها قبلی برمی‌شود؛ رونق دوباره آن مدیون عزیمت آیت‌ الله روحانی عبدالکریم حائری (ره) به قم بود که جانی نو در کالبد آن دمید.



کتابخانه مقبره حضرت معصومه (س)

کتابخانه مقبره حضرت معصومه



منبع عکس: خبرگزاری تسنیم (عکاس: حسین شاهبداغی)



کتابخانه آستانه فاطمه معصومه (س) به تلاش سید ابوالفضل، تولیت این آستان، در سال ۱۳۳۱ هجری خورشیدی احداث شد. وی همینطور ۱۵۰۰ جلد کتاب بدین کتابخانه اهدا کرد. به گذر زمان فرصت متولیان بقاع، کتاب‌های بیشتری را به این موسسه افزودند. اکنون این کتابخانه در صحن نبی اعظم (ص) قرار گرفته میباشد و تعداد متعددی کتاب چاپی، سنگی، خطی، چاپ سربی و... را در چنگ دارااست که از کتابخانه‌های تعالی همگانی کشور ایران به حساب می آید. کتابخانه ذکر شده با ۱۲ هزار ‌متر زیربنا، دارنده چهار طبقه میباشد که مشتمل بر چهار سالن جداازهم برای آقایان و چهار سالن برای بانوان می گردد.



معماری و تزیینات بقاع حضرت معصومه (س)

تزیینات مقبره حضرت معصومه







معماری و کتیبه‌های مقبره حضرت معصومه (س) مثال‌ای بی‌نظیر از هنر و فرهنگ و تمدن اسلامی میباشد؛ به‌طوری که متنوع‌ترین و هنرمندانه‌ترین هنر اسلامی با قدمتی بیش تر از ۱۰۰۰ سال را در خویش مکان داده و به خوی فضایی معنوی منتهی شد‌ه‌است. با اعتنا به عمر زیاد بقعه مطهر، مدل‌های گوناگون معماری اسلامی در آن مشاهده می شود که مشهودترین آنها، مدل اصفهانی میباشد. از خصوصیت‌های این مدل در بقاع می‌اقتدار به مقرنس‌کاری، دقت به هم جواری، کاشی‌کاری، آینه‌کاری، مناره و کتیبه‌نگاری اشاره نمود.



معماری اسلامی و ارزشی را می‌قدرت در هرجا بقعه مثلا گنبد آن روءیت کرد که به‌شکل کلاه‌خویش میباشد؛ چراکه طبق ترسیم پیشین این کلاه را برای احترام بر رمز بزرگان می‌گذاشتند. گلدسته‌های بقعه نیز برای استحکام حیاط، بلند ساخته‌ گردیده‌است و به دستانی بلندشده رو به عرش تشابه داراست. خلال این، گلدسته‌های خرد دور و اطراف گنبد و صحن‌های گوناگون به نماد نگهبانان بقعه می باشند.



آینه کاری بقاع حضرت معصومه



عکاس: ناشناس



صحن بقعه مطهر (س) به وسیله میرزا علی خان اتابک در حین ناصرالدین‌ فرمان روا مخلوط‌بندی گردیده که با گذر مجال مزین به کاشی‌کاری‌ و آینه‌کاری‌ شد‌ه‌است. نقوش و آرایه‌های معماری بقعه به‌اندازه‌ای خوشگل میباشند که نگاه هر بیننده‌ای را به خویش جذب می‌نمایند.



اشخاص مدفون در مقبره حضرت معصومه (س)

رواق بقعه حضرت معصومه







مدفن اشخاص متعددی از امامزادگان تا علمای شیعه و شخصیت‌های پررنگ و مشاهیر در مقبره مطهر حضرت معصومه (س) جای‌دارد. پنج بدن از ملازمان حضرت معصومه (س) در مهاجرت به قم در ذیل گنبد اساسی بقاع به خاک ودیعت گردیده‌اند که میمونه از نوادگان امام جواد (ع)، ام محمد از نوادگان امام سجاد (ع)، ام حبیب و ام اسحاق به عنوان مثال آنها می باشند.



علمای شیعه

علمای شیعه تیم دیگری از اشخاص مدفون در مجاورت بقعه کریمه اهل بیت (ع) به اکانت میایند که مشهورترین قبر وابسته به مزار آیت ‌الله بروجردی میباشد. سنگ قبر این شخصیت پر رنگ‌ در راهروی مسجد اعظم و ذیل گنبد زیبایی جای‌دارد. مقابل آن در مسجد بالاسر مقبره می توانید به زیارت مزار معلم شهید مطهری، آیت ‌الله بهاءالدینی، علامه طباطبایی، آیت‌ الله بهجت و... بروید که به‌غیر از دو یا این که سه ساعت پس از نماز ظهر که برای بازدید خانم‌ها در حیث گرفته گردیده، در سایر ساعت‌ روز صرفا برای ورود آقایان گشوده میباشد.



درصورتی که به صحن اتابک بروید، سنگ قبر مرتفع قطب‌الدین راوندی را خواهید روءیت کرد که از علمای شیعی قرن ششم بوده میباشد. در حجره‌های این صحن نیز سنگ قبر اشخاص مشهوری همانند شهید پزشک مفتح دیده می شود. در یک کدام از حجره‌های آن‌طرف ایوان، مزار روضه خوان فضل و ادب ‌الله نوری با سنگ قبری بلندمرتبه جای دارد.



مشاهیر

برخی از مشاهیر جمهوری اسلامی ایران نیز در بقعه حضرت معصومه (س) مدفون میباشند که از آن پاراگراف می‌قدرت به مزار پروین ‌اعتصامی و یوسف اعتصامی، بابا وی اشاره نمود. از آن‌جا که این حجره فرش گردیده است، اشخاص برای بازرسی کتاب هم از این محل به کارگیری می‌نمایند.



علی ‌اصغر اتابک، صدراعظم کشور ایران در بعد از ظهر ناصرالدین پاد شاه و مظفرالدین سلطان نیز به عنوان مثال فیس‌های سرشناس بقاع مقدس میباشد که در صحن اتابک جای‌دارد.



پادشاهان

پاد شاه عباس دوم، پاد شاه صفی یکم، فرمانروا سلیمان یکم و سلطان فرمانروا حسین یکم، چهار فرمانروا صفوی مدفون در مقبره مقدس میباشند.



دو سلطان قاجار به اسم‌های فتحعلی فرمان روا قاجار و محمد فرمان روا قاجار نیز در‌این محل دفن گردیده‌اند. مزار تنی چند از شاهزادگان قاجار نیز در مسجد فرمان روا در بقاع جای‌دارد.



این قبرها به طور کامل در سال ۱۳۶۳ خورشیدی به امر درستگو خلخالی تخریب شد و فعلا سنگ قبر آنان در موزه آستان مقدس حفظ می گردد.



مدفن مهد علیا (مامان ناصرالدین‌ پاد شاه قاجار)، منوچهر معتمدالدوله (حکمران اصفهان)، قهرمان میرزا (فرزند عباس میرزا) و میرزا حسن مستوفی‌ الممالک آشتیانی نیز در بقاع حضرت معصومه (س) میباشد.



عکس های بقاع حضرت معصومه (س)

حضور زائران در مقبره حضرت معصومهاقامه نماز در بقاع حضرت معصومهشبستان امام خمینی (ره) در بقاع حضرت معصومهحرم حضرت معصومهحجره ای در مقبره حضرت معصومهتزیینات بقعه حضرت معصومهحضور زائران در بقعه حضرت معصومهآینه کاری های بقعه حضرت معصومهعزاداری در بقاع حضرت معصومهنماز جماعت در بقعه حضرت معصومهورودی بقعه حضرت معصومهتردد زائران در بقاع حضرت معصومهحرم حضرت معصومه در شبحرم حضرت معصومه پشت بام بقاع حضرت معصومهنمای هوایی مقبره حضرت معصومه

منبع عکس: خبرگزاری مهر (عکاس: سید روح الله موسوی، مهدی بخشی)، تارنما خبر‌ها حوزه، عکاس: حسین کریمی، امیر پاشایی



جاهای جذاب دور و اطراف مقبره حضرت معصومه (س)

مجتمع مهر و ماه قم



مجتمع مهر و ماه قم: این موسسه در اطراف شهر قم قراردارد و به‌خیال داشتن دکان‌های مارک، فضایی آهسته و دلنشین، توالت پاک و مجهز و... مکانی ایدئال برای خرید سوغات و استراحت میباشد. ضمن این، در صورتی‌که در زمان مهاجرت گرسنه شدید، می توانید از فودکورت و رستوران‌های این مجتمع به کارگیری فرمایید. نمازخانه، اتاق پیرایش بانوان، صندلی ماساژ، خزانه ملت و خودپرداز، اتاق نوباوه، اتاق سیگار و سوپرمارکت مثلا تجهیزات این محل به شمار می‌رود.



دریاچه نمک آبگینه پاد شاه: سطح صیقلی این دریاچه از خصوصیت‌های منحصر آن میباشد که خیر‌فقط مبحث‌ای خوب برای عکاسی و تصویب تصاویر معدود‌نظیر محسوب می‌شود؛ بلکه به‌تیتر والا‌ترین آینه طبیعی جمهوری اسلامی ایران شناخته میگردد و می‌قدرت منعکس شدن تصویر اسمان در زمین را شاهد بود. این جاذبه طبیعی در کنار بزرگراه طهران-قم جای‌دارد که در صورتی مستقر طهران باشید، به احتمال زیاد بارها از کنار آن عبور کرده‌اید. اوایل بهار و میانه فصل پاییز، شایسته ترین فرصت برای بازدید از این دریاچه خوشگل میباشد.



منزل یزدان حمایت قم: این منزل‌ تاریخی با معماری اهل ایران و چهار فصلش به اواخر زمانه قاجار و اوایل پهلوی وابستگی دارااست. منزل یزدان حفاظت که در سال ۱۳۸۲ در فهرست اثر ها ملی به تصویب رسید، پیش‌خیس به‌تیتر موزه صنعت های دستی کار میکرد که با واگذاری به قسمت سری در حال حاضر یک رستوران و چایخانه سنتی میباشد.

اصفهان مرز و بوم شگفتی ها شگفت‌انگیز و اثرها باستانی مختلف میباشد. هنگامی در‌این شهر می‌باشید، شاهد اثرها هنری می باشید که در هیچ دور و اطراف دیگری از کشور‌ایران یا این که دنیا نمی‌توانید آنان‌را پیدا فرمایید.مسجد قبا مشهد مسجد روضه خوان لطف الله اصفهان با وجود معماری خاصی که دارااست یکی اثرها تاریخی-مذهبی خاص میباشد که در اصفهان درست شده. این تاثیر تاریخی را می توانید در سفرهایی که به نصف عالم دارید از مجاورت تماشا نمائید و با هنر دست معماران کهن اهل ایران بیشتر آشنا گردید. آدرس مسجد قبا مشهد

روضه خوان لطف الله که می باشد؟
روضه خوان لطف الله تحت عنوان یک کدام از گران قدر‌ترین علمای شیعه شناخته می‌گردیده. رزرو مسجد قبا مشهد این شخصیت پر اسم و رسم در حوزه‌ جبل ادله بنا شده در لبنان مدرن متولد گردیده و والا گردیده؛ البته در طول صفویان به دعوت پادشاه عباس وارد کشور ایران گردیده و بعداز آن نیز معاش خودش را در جمهوری اسلامی ایران ادامه داده میباشد. شماره تلفن مسجد قبا مشهد

روضه خوان لطف الله در روزهای نخستین سفرش به جمهوری اسلامی ایران به شهرهای متعددی به عنوان مثال مشهد، اصفهان و قزوین مهاجرت کرده بود و با بزرگان روزگار خودش مانند ملأ عبدالله شوشتری رابطه داشته. این مسجد به جهت ارادت و عشق‌ای که فرمانروا عباس به روحانی لطف الله تشکیل‌شده بود و تا وقتیکه روحانی زنده بود، خودش دراین جا امامت نماز را بر ذمه داشته میباشد.

در سال ۱۰۳۵هجری قمری روضه خوان دار فانی را وداع کرد و بعداز آن، مسجد روحانی لطف الله دیگر تنها یک معبد وجود ندارد، بلکه تحت عنوان یک کدام از اثرها تاریخی خاص کشور ایران نیز شناخته می گردد و گردشگران متعددی برای تماشای آن عازم اصفهان میگردند.

مسجد روحانی لطف الله کجاست؟
مسجد روحانی لطف ‌الله در اطراف میدان نقش دنیا یا این که میدان امام جای دارد. با مقداری گشت زنی و توریسم در نزدیکی این هتل می توانید این مسجد را به راحتی پیدا نمائید. برای دسترسی به‌این مسجد صرفا بایستی به ضلع شرقی میدان نقش عالم روبه‌روی کاخ خوب‌قاپو بروید.

این مسجد در شش ماه اول سال از ساعت ۹ صبح تا ۱۲:۳۰ و ۱۴ تا ۱۷ و در نصفه دوم سال از ساعت ۹ صبح تا ۱۱:۳۰ و ۱۳ تا ۱۶:۳۰ گشوده میباشد. توصیه میکنیم که ساعت‌های اول روز یا این که وقتی که آفتاب هنوز در اسمان میباشد را برای دیدن مسجد تعیین نمائید، تا بتوانید کل جالب‌های این مسجد را با جزئییات بدون نقص تماشا فرمائید.

تاریخچه مسجد روحانی لطف الله
صفویان در سال ۹۸۲ هجری خورشیدی در اصفهان پایتخت خودشان را سازه کردند. در روزگار صفویان بناهای تاریخی متعددی در نصف دنیا به فرمان پادشاهان صفوی ساخته شدند و رد پای معمارهای هنرمند اهل ایران را میتوانید در هریک از این بناهای تاریخی مانند چهارباغ، میدان نقش عالم اصفهان و… ببینید.

محمدرضا اصفهانی مسئول ایجاد کرد مسجد روضه خوان لطف الله بوده و این بنای تاریخی را روی اثرها باقی مانده از مسجدی سابق دراین جا ساخته میباشد. بازه زمانی وقتی که برای تشکیل داد این سازه تصویب گردیده حدود ۱۸ سال میباشد. در طی سال جاری‌ها سلطان عباس همیشه از گسترش مسجد با خبر می‌شدخ و در غایت بعداز کامل شدن آن، فقط خانواده سلطنتی و اشخاص خاص می‌توانستند وارد این جای شوند. داستان‌ها نماد میدهد که پاد شاه عباس از سال ۹۹۸ خورشیدی تا نقطه نهایی عمرش دراین مکان عبادت می‌کرده و مسجد روحانی لطف الله پناهگاه امن وی بوده میباشد.

بازسازی مسجد روضه خوان لطف الله در عصر‌های متفاوت تاریخی صورت گرفته و به عنوان مثال آنان می‌قدرت به مجال رضاشاه پهلوی اشاره نمود. درین روزگار، کتیبه‌هایی که در نمای فرنگی یا این که بیرونی مسجد قرار داشتند و بقیه نصیب‌های آن که در تاثیر گذر فرصت صدمه چشم بودند ترمیم شدند.

معماری شگفت‌انگیز مسجد
مسجد روضه خوان لطف الله پیاده سازی و معماری خاص خودش را دارااست و مانند بقیه اثر ها تاریخی کشور ایران، مانند یک تاثیر هنری یکتا خودش را در معرض روءیت کرد گردشگران قرار می دهد. در نصیب ورودی مسجد از ضلع شمالی نقش عالم استارت می‌گردد و همین آغاز ویژه در کنار کاشی‌های هفت رنگی که به استقبال گردشگران می آیند، یک کناره از هنر دست معماران اصفهانی و ظرافتی که برای تشکیل داد این مسجد به شغل گرفته‌اند را به اکران می گذارد.

راهروی مسجد و شبستان مهم آن
راهروی ۲۸ متری ورودی مسجد آغاز به چپ و سپس به سمت راست درست شده و مسیر انتهایی آن به گنبد مسجد می رسد. این راهرو ضمن جداسازی مسجد از فضای پرهیاهو بیرونی، دارنده دری میباشد که به شبستان زمستانی گشوده می‌گردد.

شبستان مهم مسجد به طور هشت‌ضلعی پیاده سازی گردیده و حدود ۱۹ مترمربع مساحت دارااست. نقوش هندسی تا طرح گل و بوته، طاووس و نگارگری‌های مخصوص به اثرها هنری آن فرصت را میتوانید در اضلاع گوناگون این مسجد ملاحظه کنید. کتیبه‌هایی به خط نستعلیق و نسخه ها نیز درین نصیب به شغل گرفته گردیده که زیبایی مسجد روحانی لطف الله را دوچندان می‌نماید.

قبله و گنبد مسجد روحانی لطف الله
ورودی مسجد به شبستان در جهت قبله قرار نمی‌گرفته و همین قضیه موجب که چرخشی ۴۵ سکو‌ای به طور هنرمندانه در‌این نصیب مسجد بوسیله معماران ساخت‌و‌ساز گردد، تا جهت سازه نسبت به قبله صحیح تهیه گردیده باشد. مسجد روضه خوان لطف الله فقطً برای عبادت فرمانروا و خاندانش تشکیل‌شده بود و اشخاص معمولی به آن شیوه پیدا نمی‌کردند، پس مناره و اذانی نیز برای دعوت به نماز برای این بنای مذهبی در لحاظ گرفته نشده میباشد.

دو قالب پیوسته با طول حدود ۳۲ متر تا سطح زمین و دهانه ۱۲ متری و قطر بیرونی ۲۲ متری، برای نصیب گنبد مسجد روضه خوان لطف الله در لحاظ گرفته گردیده. نمای گنبد نیز با نقوش اسلیمی تزیین گردیده‌ و پنجره‌های دور و اطراف آن، فروغ و روشنایی را مهمان این بنای مذهبی می‌نماید.

محراب و راهروی پایین زمینی مسجد
کاشی‌کاری‌های معرق و مقرنس‌های دقیق که نقش و نگار گیاهان گوناگون در آن ها به تصویر کشیده گردیده را می توانید در محراب مسجد روضه خوان لطف الله مشاهده کنید. راهروی زیرزمینی مسجد روحانی لطف الله بهتر‌قاپو و مسجد روحانی لطف الله را به هم متصل می‌کرده و محلی برای عبور و مرور زنان و عده ای که برای یادگرفتن به مسجد می‌رفته‌اند بوده؛ البته این ایام حوضی که در وسط میدان امام جای دارد مسیر این گذرگاه را از دربین برده و رابطه این دو بنای تاریخی را با هم جدا نموده است.

جاهای جالب تاریخی دیگر اصفهان در حوالی روضه خوان لطف الله
در نزدیکی مسجد روضه خوان لطف الله جالب‌های زیادی نیز وجود داراست؛ بدین ترتیب موقع مسافرت به‌این شهر تاریخی – توریستی می توانید از این جای ‌ها نیز دیدن فرمائید. برای مثال جاذبه‌هایی که در حوالی این بنای تاریخی وجود دارااست می‌اقتدار به عمارت خوب‌قاپو، منزل مشروطیت اصفهان، موزه هنرهای دکوری اصفهان و منزل ملاباشی یا این که منزل معتمدی اصفهان اشاره نمود. مسافت این جالب‌ها اصفهان تا این مسجد کمتر از ۲ کیلومتر میباشد و با مقداری پیاده‌روی میتوانید خودتان را به‌این جای برسانید.

چه گونه به مسجد روحانی لطف الله برویم؟
برای رفتن به مسجد روضه خوان لطف الله موردنیاز میباشد که آغاز مسیرهایی که به میدان امام اصفهان می‌رسند را شناسایی فرمایید. اتوبوس‌هایی که در میدان امام حسین متوقف می گردند، در مسافت یه خرده از میدان نقش عالم قرار دارا‌هستند و با به کار گیری از آنها می توانید خودتان را به‌این مسجد برسانید. اما در‌صورتی‌که که اتوبوستان در پایانه مریض خانه خورشید توقف داشته باشد نیز میتوانید به مسجد روحانی لطف الله و جذاب‌های گوشه و کنار آن دسترسی داشته باشید.

هتل‌های قربت مسجد روضه خوان لطف الله
هتل‌های مختلفی از هر فضا اصفهان تشکیل‌شده‌اند، البته اقامتگاه‌هایی که به جالب‌های این شهر دسترسی داند مورد مطلوب‌تری برای مسافران این شهر محسوب میگردند. موقع رزرو هتل اصفهان میتوانید به سراغ هتل ستاره اصفهان، هتل ملک اصفهان، هتل صفوی اصفهان و هتل سوئیت هشت پردیس اصفهان اشاره نمود.

رستوران‌ها و غذاخوری‌هایی در حدود مسجد روحانی لطف الله
مگر میشود که تا اصفهان مهاجرت فرمایید و غذاهای سنتی و خوراکی‌های خوشمزه این شهر را آزمون نکنید. رستوران سنتی نقش عالم یکی غذاخوری‌های سنتی این شهر میباشد که با اشکال غذاهای خوشمزه مانند خورشت ماست، بریانی، و… از مسافران این شهر پذیرایی می‌نماید. این غذاخوری کمتر از ۱۰۰ متر از مسجد روضه خوان لطف الله مسافت دارااست و میتوانید برای صرف غذاهای مد نظرتان بدین رستوران بروید.

حرف نهایی
نوروروشنایی در مسجد روحانی لطف الله می تابد و زیبایی‌های این تاثیر تاریخی کاشی‌کاری گردیده را به شایسته ترین نحو به تصویر میکشد. کاشی‌کاری‌هایی که هرکدام نقش و نگار خاصی را دارا‌هستند و با تلفیق رنگ‌های آبی‌رنگ، طلایی و سپید، شم متانت را به بازدیدکنندگان این مسجد و اشخاصی که درین اطراف حضور دارا هستند منتقل می‌نمایند.

در شرایطی‌که قصد دارید که‌این توشه بلیط هواپیما اصفهان را برای تماشای این مسجد تنظیم نمایید، سفارش میکنیم که ساعت‌هایی که مسجد برای بازدید همگانی گشوده میباشد را برای تماشای آن تعیین کرده و از دیدن تلاقی هنر و معماری ایرانیان قدیم لذت ببرید.

مسجدِ اِمام‌ اصفهان یکی‌از‌ از مهم ترین‌ بناهای بعد از ظهر صفویه میباشد که‌ پیش‌خیس به‌ اسم‌های مسجدِ فرمانروا‌، مسجدِ سلطانی‌ تازه و جامع‌ِ عباسی‌ آوازه‌ داشت‌.مسجد قبا مشهد این سازه از شاهکارهای معماری، کاشی‌کاری و نجاری در قرن یازدهم هجری قمری به حساب می‌آید. سنت‌های صورت‌دهی، آرمان‌ها، شعایر و مفاهیم فقهی، نقشه، موادتشکیل دهنده گرانقدر ساختمانی و تزیینات، این مسجد را در شمار گران قدر‌ترین بناهای دنیا قرار داده میباشد.آدرس مسجد قبا مشهد

این‌ مسجد در ضلع‌ جنوبی‌ میدان‌ نقش‌ عالم‌ واقع‌ گردیده‌ و چنانکه‌ از منابع تاریخی به دست می آید، رزرو مسجد قبا مشهد بنای آن‌ در سو‌مین‌ مرحله‌ از اجرای طرح‌ میدان‌ نقش‌عالم‌ در ۱۵ صفر ۱۰۲۰ق‌/۱۹ آوریل‌ ۱۶۱۱م‌ به‌ امر‌ پاد شاه‌ عباس‌ شروع شد و در زمان پادشاه‌صفی‌ (در سال ۱۰۳۸-۱۰۵۲ق‌/ ۱۶۲۹-۱۶۴۲م‌) به‌ نقطه نهایی‌ رسید. شماره تلفن مسجد قبا مشهد

به‌ استناد کتیبه کاشی‌ معرق‌ رمز در که‌ به‌ خط ثلث‌ علیرضا عباسی‌ میباشد‌، اول‌ قسمت‌ سازه، یعنی‌ ورودی‌ مهم‌، در تاریخ‌ ۱۰۲۵ق‌/۱۶۱۶م‌ تاسیس‌ شد، البته بنابر کتیبه حیاط‌ غربی‌ که‌ به‌ خط محمدرضا امامی‌ میباشد‌، کامل شدن‌ بنای‌ داخلی‌ مسجد تا ۱۰۴۰ق‌/۱۶۳۰م‌ ادامه‌ یافت‌ و با نصب‌ ازاره‌های‌ مرمرین‌ آن‌ نزدیک به سال‌ ۱۰۴۷ق‌/۱۶۳۷م‌، در حین‌ پاد شاه‌ صفی‌ خاتمه‌ عهده دار شد‌.[۱]

کتیبه رمز در مسجد به خط ثلث علیرضا عباسی و مورخ به سال ۱۰۲۵ حاکی از آن میباشد که فرمانروا عباس این مسجد را از محصول خالص خویش سازه کرده و اجر آن را به روح جد اعظم خویش فرمانروا طهماسب اهدا کرده است. در زیر این کتیبه به خط ثلث محمدرضا امامی، کتیبه دیگری نصب گردیده که به موجب آن منزلت معماری و مهندسی معمار مسجد فرمانروا، مدرس علی اکبر اصفهانی و ناظر ساختمان محب علی بیک‌ الله تجلیل گردیده است.

روی در ورودی مسجد، مکان سه گلوله میباشد که گفته میگردد در طول مبارزه با اشرف افغان یا این که نبرد با روس‌ها تاسیس شده است.

کتیبه‌های مسجد
درِ نقره‌پوش‌ ورودی‌ مسجد با نقش‌های‌ دکوری‌ و اشعار فارسی‌، سروده «واهب»، به‌ خط نستعلیق پررنگ‌ (احتمالاً به‌ خودکار‌ عبدالرشید دیلمی‌، پر اسم و رسم‌ به‌ رشیدا)، نیز از اثرها زمان فرمان روا‌ صفی‌ میباشد‌ که‌ در ۱۰۴۶ق‌/۱۶۳۶م‌ به‌ اتمام‌ رسیده‌، و نصب‌ گردیده‌ میباشد‌.[۲]


یکی کتیبه‌های مسجد
دیگر کتیبه‌های‌ مسجد به‌ خط معروفترین‌ خوشنویسان‌ بعد از ظهر صفوی‌ میباشد‌ که‌ در بعضا‌ از آنها اسم‌ کاتب‌ و تاریخ‌ نگارش‌ نیز آمده‌ میباشد‌، مثلا‌ محمدرضا امامی‌ در کتیبه‌های‌ تحت‌ کتیبه اساسی‌ راز در (فارغ از‌ تاریخ‌)، محراب‌های‌ شبستان‌ شرقی‌، حیاط‌ غربی‌، محراب‌ شبستان‌ِ زمستانی‌ غربی‌ (۱۰۷۷ق‌)، حیاط‌ جنوبی‌ و محراب‌ مکتب ناصری‌، درِ جنوب‌ شرقی‌ مسجد، راز درِ بیرونی‌ مکتب سلیمانیه‌، درِ جنوب‌ غربی‌ مسجد (۱۰۷۸ق‌)؛ عبدالباقی‌ تبریزی‌ در کتیبه‌های‌ داخلی‌ تراس‌ و گنبد جنوبی‌، حیاط‌ شمالی‌ و گنبد غربی‌ (۱۰۳۵ و ۱۰۳۶ق‌)؛ محمدصالح‌ اصفهانی‌ در کتیبه بالای‌ محراب‌ اساسی‌ و محراب‌ گنبد شرقی‌ (۱۰۳۸ق‌)؛ محمد محسن‌ امامی‌ در کتیبه باطن‌ محراب‌ حیاط‌ جنوبی‌ مکتب ناصری (۱۰۹۵ق‌).[۳]

تراس‌های مسجد
مسجد امام‌ اصفهان‌ مسجدی میباشد‌ ۴ ایوانی‌ به‌ بعدها ۱۰۰ در ۱۳۰ متر (سوای‌ به حساب آوردن زیربنای‌ مدخل‌) با صحنی‌ پهناور‌ (۷۰ ئ ۷۰ متر) (بلر، مشتمل‌ بر طاقگان‌ در هر ضلع‌ و ایوانی‌ در راءس هر طاقگان‌. تراس‌ جنوبی‌ با دو مناره باریک‌ و بلند به‌ طول‌ ۴۸ متر[۴] که‌ در هر جناح آن‌ پیشنمای گنبدی‌ گسترده‌ با ۵۲ متر طول‌ از سطح‌ زمین‌ و ۲۵ متر قطر فرنگی‌، شبستان‌ را تشکیل‌ میدهد. (۵۱۵ گنبد دو قالب پیازی‌ با ۱۴ متر اختلاف‌ طول‌ دربین‌ دو قالب بیرونی‌ و درونی‌، بر روی‌ گریو استوانه‌ای‌ سوار گردیده‌ که‌ خویش بر مرحله انتقالی‌ ۱۶ ضلعی‌ قرار گرفته‌ میباشد‌. در دو جانب‌ شبستان‌ مسجد که‌ خویش محراب‌ و منبری‌ رفیع‌ در آن‌ قراردارد، دو شبستان‌ زمستانی‌ مستطیل‌ صورت‌ واقع‌ میباشد‌ که‌ هریک‌ به‌ ۸ دور و اطراف با طاق‌ قوسی‌ روی‌ ردیف‌های‌ سنگی‌ تقسیم‌ می شود. دو تراس‌ شرقی‌ و غربی‌ به‌ بر خلاف‌ روش‌های‌ مرسوم‌ در مساجد کشور ایران‌ به‌ اطاق‌های‌ گنبددار منتهی‌ میگردند که‌ احتمالاً از طرح‌ مسجد جامع‌ تیموری‌ سمرقند، دارای شهرت‌ به‌ بی‌بی‌ خانم‌، اقتباس‌ گردیده‌ میباشد‌. تراس‌ شمالی‌ مسجد از روش‌ دهلیزی به‌ ورودی‌ اساسی‌ که‌ بر روی‌ میدان‌ گشوده میگردد، متصل‌ میباشد‌. در سمت‌ شمال‌ شرقی‌ آن‌ دهلیزی‌ طاقدار به‌ صحن‌ کوچکی‌ منش‌ دارااست که‌ مختص‌ آبریزگاه‌ میباشد‌.[مستلزم منبع]

خصوصیت‌های ساختمانی
مسجد امام‌ اصفهان‌ با توکل‌ بر تجارب‌ گذشتگان‌ در طرح‌ سازه و تزیینات‌، به‌غایت‌ نقط ی اوج‌ دگرگونی‌ معماری‌ مساجد در جمهوری اسلامی ایران‌ نایل‌ می آید. با آنکه‌ برنگاره (= پلان‌) آن‌ براساس‌ مساجد ۴ ایوانی‌ رایج‌ در کشور ایران‌، و سیاق‌ بنایی‌ و شکلهای‌ معماری‌ آن‌ در اصلً دنباله‌رو مثال‌های‌ پیشین‌ (مثلا‌ مسجد جامع‌ اصفهان‌) میباشد‌، مثال بارزی‌ از تدبیرها معماران‌ در ترکیبهای‌ نوین‌ِ برگرفته‌ از سنتهای‌ سابق‌ معماری‌ کشور ایران‌ به‌ شمار می آید. مثلا ابداعات‌ این‌ سازه، الحاق‌ دو مکتب ناصری و سلیمانیه‌ در جناح‌های جنوب‌ شرقی‌ و جنوب‌ غربی‌ به‌ صحن‌ مسجد میباشد‌ که‌ هر مورد‌ به‌ صورت‌ مستطیلی‌ با طاقگان‌ به‌ به دور صحنها و ایوانهای‌ خرد‌خیس به‌ موازات‌ شبستان‌ مسجد قرار دارا هستند.[۵] افزون‌ بر آن‌، با وجود عظمت‌ و گستردگی‌ سطح‌ و طول‌ سازه و عدم وضوح‌ برنگاره مسجد، تناسب‌ اجزاء ساختمان‌ دقیقاً رعایت‌، و قرینه‌سازی‌ در توا‌ن اعلا محافظت گردیده‌ میباشد‌.

از سایر پیش بینی ها معماران‌ و طراحان‌ بنای‌ مسجد، ارتباط آن‌ با میدان‌ میباشد‌. ناهماهنگی‌ محورهای‌ میدان‌ با دو مسجد واقع‌ در دو ضلع‌ آن‌ (امام‌ و روحانی‌ لطف‌الله‌) یکسری بدن‌ از پژوهشگران‌ را به‌ تعمق‌ واداشته‌ میباشد‌. ظاهراً نرم‌افزار‌ریزی‌ و اول‌ مرحله اجرای‌ طرح‌ میدان‌ در ۹۹۹ یا این که ۱۰۰۰ق‌، یعنی‌ حدود ۲۰ سال‌ پیش‌ از استارت‌ ساختمان‌ مسجد امام‌ بوده‌ میباشد‌.[۶][۷] ظاهرا میدان‌ درین‌ مرحله‌ تنهاً برای‌ «چوگان‌ بازی و اسب‌ تازی» مسطح‌ گردیده‌ بوده و از این‌رو، نیازی‌ به‌ برابری شالوده آن‌ با قبله‌ نداشت‌.[۸] مرحله دوم‌ تاسیس‌ میدان‌ مرتبط با‌ سالهای‌ ۱۰۱۱ و ۱۰۱۲ق‌/۱۶۰۲ و ۱۶۰۳م‌ میباشد‌ که‌ دربرگیرنده‌ بنای‌ رمز در قیصریه‌ (بازارخان‌) و بازارهای‌ فضا‌ میدان‌ و مسجد روضه خوان لطف الله و عمارت‌ دو طبقه‌ای‌ در جهت‌ غربی‌ میدان‌ بود که‌ بعداً به‌ ساختمان‌ ۵ طبقه خوب‌ قاپو تغییر‌و تحول یافت‌.[۹] بر این‌ پایه‌ تصمیم‌ به‌ بنای‌ دو مسجد درین‌ میدان‌ مدتی‌ پس‌ از طرح‌ و اول‌ اجرای‌ آن‌ گرفته‌ گردیده‌ میباشد‌ و در فیض‌، محورهای‌ داخلی‌ مساجد با اساس میدان‌ برابری‌ نمی‌نماید.[مستلزم منبع]

گنبد

نمای داخلی گنبد مهم مسجد امام اصفهان؛ در ذیل این گنبد کمترین صدا به سیرتکامل‌ای منعکس شدن مییابد که در همگی مکان صحن شنیده میشود.
یکی‌از خصوصیت‌های خاص این مسجد گنبد آن میباشد. این گنبد نزدیک به ۴۰۰ سال پیش به‌ سیرتکامل‌ای پیاده سازی گردیده که در ذیل و در حدود راس آن، حتی کمترین صدا با وضوح و شدت بالا منعکس شدن می یابد. این وِیژگی گنبد مسجد در قبل به جهت خلا دستگاه‌های صوتی و … برای اذان بیان کردن و سخنرانی‌ها بسیار آیتم به کار گیری قرار می‌گرفته میباشد. این خصوصیت مخصوص بوده و در دیگر اثرها باستانی جمهوری اسلامی ایران به دیده نمی خورد؛ که نشانه دهنده علم بالای سازندگان و معماران این گنبد از مسائل فیزیکی و ریاضی مرتبط با پژواک صوت دارااست.[مستلزم منبع]

نمای مسجد
در حالتی که گفته شد اساس مسجد موازی اساس میدان مهم وجود ندارد. اساس میدان‌ با ۴ جهت‌ مهم‌ مقارن‌ میباشد‌ و به‌ موازات‌ یک کدام از‌ از شاهراههای‌ عمده‌ و سابق‌ شهر جای دارد. ورودی‌ مسجد با بَرِ میدان‌ هماهنگ‌ گردیده‌، در حالی‌که‌ قسمت‌ داخلی‌ آن‌، برای‌ تصحیح‌ جهت‌ قبله‌، ۴۵ مرتبه به‌ سمت‌ جنوب‌ غربی‌ می گردد. برای‌ رفع‌ ناهماهنگی‌ این‌ دو پایه، طراحان‌ مسجد فی مابین‌ ورودی‌ آن‌ و تراس‌ شمالی‌، دهلیز مورّبی‌ مکان‌ داده‌اند که‌ در شغل‌ گردش‌ اساس مسجد پس‌ از ورود به‌ ساختمان‌ تأثیری‌ در خویش با خبر‌ بیننده‌ نمی‌گذارد و شخص وارد شونده به مسجد فارغ از اینکه متوجه گردش ۴۵ جايگاه‌ای خویش گردد، خویش را رو به روی قبله می یابد.[مستلزم منبع]

نبوغ معماران در تهیه نمای بیرونی
از سایر نکات‌ قابل‌ دقت‌ در طرح‌ مسجد، نبوغ‌ معماران‌ آن‌ میباشد‌. در احتساب نمای ساختمان‌ از نگرش‌ میدان‌، ارتباط روئت کرد بین‌ بلندترین‌ بخشهای‌ مسجد - یعنی‌ حیاط‌ راز در ورودی‌ و گنبد حیاط‌ مقابل‌ قبله‌ - به وسیله مناره‌هایی‌ که‌ جفت‌ اولیه‌ آن‌ با طول‌ کمتر، گویی‌ منعکس شدن‌ جفت‌ دوم‌ میباشد‌، چنان‌ برقرار گردیده‌ که‌ از نگرش‌ میدان‌ خیر‌فقط احجام‌ درونی‌ ساختمان‌ معلوم‌ گردیده‌، بلکه‌ ژرفانمایی‌ استثنایی‌ نیز پدید آورده‌ میباشد‌.[مستلزم منبع]

کاشی‌کاری‌ها

نصیب‌ عمده شکوه‌ و زیبایی‌ مسجد امام‌ اصفهان‌ برآیند تزیینات‌ کاشی‌ کاری آن‌ میباشد‌ که‌ کلیه‌ سطح ها‌ نمایان‌ فرنگی‌ و همگی سطح ها‌ داخلی‌ از بالای‌ ازاره‌های‌ مرمری‌ را مشتمل بر‌ میشود. شاهکار کاشی‌کاری مسجد در راز در ورودی مشاهده میشود‌. طرح‌های اسلیمی‌ متنوع‌ و کتیبه‌ها با کاشی‌های معرق‌ اعلا نمای ورودی را می‌پوشاند. ابزار طنابی‌ با کاشی‌ آبی رنگ‌ از دو گلدان‌ نقش‌ پررنگ مرمرین‌ برخاسته‌، قوس‌ حیاط‌ را تزیین‌ می‌نماید. نیم‌ گنبد ورودی با منزلت‌های مقرنس‌ کاشی‌ کاری از بالای لبه کتیبه مهم‌ که‌ اساس‌گذاری مسجد را اعلام‌ میدارد، منشأ می گیرد. در هر طرف‌ درِ ورودی کادر‌سد دکوری‌ با طرح‌های ترنج‌ و اسلیمی‌ بر کاشی‌ مرغوب‌ اعمال گردیده‌ میباشد‌. برخلاف‌ کاشی‌های معرق‌ ورودی مسجد، تزیینات‌ دیگر نصیب‌های ساختمان‌ از کاشی‌های خشتی‌ ۷ رنگ‌ میباشد‌ که‌ در آنان درجات‌ متفاوت‌ رنگ‌ آبی‌رنگ‌ بر دیگر رنگ‌ها ارجحیت‌ یافته‌، به‌ استثنای شبستان‌ها که‌ با کاشی‌هایی‌ بیشتر به‌ رنگ‌ رنگ زرد و سبز در بازسازی‌های بعداز صفویه‌ پوشیده‌ گردیده‌ میباشد‌. چگونگی‌ مصالح‌ و شیوه اجرای کاشی‌های ۷ رنگ‌ مسجد از کاشی‌های معرق‌ تراس‌ ورودی ذیل‌خیس میباشد‌. شاید سبب ساز‌ آن‌ هزینه بی حدو حساب‌، و شتاب‌ای بوده‌ میباشد‌ که‌ برای به‌ نقطه پايان‌ بردن‌ تزیین‌ اینگونه‌ بنای وسیعی‌ داشته‌اند.[مستلزم منبع]

هدف ها سازه

بخشی از مقرنس‌های مسجد امام
عظمت‌ و شکوه‌ مسجد و طریق قرار تصاحب کردن‌ آن‌ در ضلع‌ جنوبی‌ میدان‌، گنبدخانه مسجد امام‌ اصفهان‌ حاکی‌ از التفات‌ فوق‌العاده آن‌ میباشد‌. از پژوهش ها‌ رابرت‌ مک‌چزنی‌ برمی‌آید که‌ طرح‌ریزی‌ قیصریه‌، میدان‌ نقش‌ دنیا‌ و فروشگاه‌های‌ محیط‌ آن‌ به این‌ مقصود‌ بوده‌ میباشد‌ که‌ پایه بازرگانی‌ شهر را - که‌ در فصل بهار ۱۰۰۶ق‌/۱۵۹۸م‌ به طور رسمیً به‌ پایتختی‌ برگزیده‌ گردیده‌ بود - از محله میدان‌ کهنه‌ و بازار قدیم‌ به‌ راس نو منتقل‌ نمایند و در غایت‌ شالوده‌های‌ اقتصادی‌ عمده اصفهان‌ (و کلاً کشور‌ایران‌ صفوی) را در انحصار دستگاه‌ حکومتی‌ و پادشاه‌ عباس‌ درآورند.[۱۰]

برای‌ رقابت‌ با میدان‌ کهنه‌ که‌ مرکزیت‌ آن‌ اصولاً مرهون‌ مسجد جامع‌ اصفهان‌ بود و عمر‌ آن‌ دست‌کم‌ به‌ مجال‌ سلجوقیان‌ میرسید، تاسیس‌ مسجدیی گسترده‌ برای‌ جلب‌ جماعت‌ به‌ میدان‌ نقش‌ عالم‌ ضروری‌ می‌نمود و با ساختن‌ مسجد کاملی‌ در جناح جنوبی‌ میدان‌ طبعاً عبور و مرور عموم‌ انباشته شدن می‌یافت‌.

خرید منزل‌های مسکونی و پیرزنی که منزل‌اش را نمی‌فروخت!
نخست نرم‌افزار‌ریزی‌ بنای مسجد، محوطه مورد نیاز، چنانکه‌ در مآخذ دیده میشود‌، منزل‌های‌ مسکونی‌ بوده‌،[۱۱][۱۲][۱۳] و کوشش‌ برای‌ خرید زمینهای این‌ نصیب‌ از شهر طبق‌ موازین‌ دینی‌، علامت‌ای‌ از عملکرد‌ برای‌ تولید کاملی‌ تازه در کنار میدان‌ تازه شهر میباشد‌.

به‌ گزارش‌ منجم‌ در روز آدینه‌ ۱۵ صفر ۱۰۲۰ پاد شاه عباس برای‌ آنکه‌ به‌ هنگام‌ استارت ساختمان‌ مسجد وسایل‌ شغل مهیا‌ باشد، ۲ هزار تومان‌ برای‌ تنظیم مصالح‌ سازه و حقوق و دستمزد استادکاران‌ از سازه و سنگ‌ تراش‌ و سنگ‌بر پرداخت‌،[۱۴] ولی ایراد‌ خرید منزل پیرزنی‌ که‌ دربین‌ زمین‌ مسجد واقع‌ گردیده‌ بود و او‌ در امتناع‌ از به فروش رساندن‌ آن‌ مجدّ بود، فعالیت شروع سازه را به‌ تأخیر انداخت‌. معلم بدیع‌ الزمان‌ تونی‌ که‌ به‌سرویس‌ اشرف‌ به‌ دستور معماری‌ سرگرم‌ بود، واقعیت‌ طرح‌ مسجد و منزل پیرزن‌ را به‌ پهنا‌ رسانید و پاد شاه‌ عباس‌ اورا مأمور جلب‌ رضای‌ پیرزن‌ کرد و او‌ نیز از ذمه این‌ شغل برآمد.[۱۵]

مک‌چزنی‌ برپایه همین‌ گزارش‌ گمان‌ داراست که‌ طرح‌ (پلان‌) مسجد به‌ دست‌ بدیع‌الزمان‌ تهیه و تنظیم‌ گردیده‌ میباشد‌ و در صورتی‌که اسم‌ او‌را در مآخذ عصر پادشاه‌ عباس‌ یا این که در کتیبه‌های‌ مسجد نمی‌یابیم‌، شاید به‌ باعث‌ از دست‌ رفتن‌ شرایط‌ مناسب‌ وی در تشکیلات‌ اداری‌ سلطان‌ عباس‌ پس‌ از اتمام‌ بنای‌ مسجد بوده‌ میباشد‌.[۱۶]

آغاز تشکیل داد مسجد
مبنا‌ریزی مسجد سرنوشت‌ در ۲۳ صفر ۱۰۲۰ شروع شوید و برحسب‌ واقعه‌ مقارن‌ با آغاز‌ سازه، معدن‌ سنگ‌ مرمری‌ در نزدیکی‌ اصفهان‌ (اردستان‌) کشف‌ شد.[۱۷] که‌ از سنگ‌های‌ مرغوب‌ آن‌ برای ساختمان‌ مسجد سود‌ گرفتند.[۱۸]

در کتیبه‌ای به‌ خط محمدرضا امامی‌ واقع‌ در زیر‌ کتیبه مهم‌ رمز در مسجد، اسم‌ محب‌ علی‌ بیک‌الله‌ به‌ تیتر‌ سرکار بیوتات‌ سلطنتی‌ و مشرِف‌ِ سازه، و مدرس علی‌اکبر اصفهانی‌ به‌ تیتر‌ معمار و مهندس‌ گنجانده‌ گردیده‌ میباشد‌.[۱۹]

موقوفات مسجد
از سوی‌ فرمانروا‌ عباس‌ محب‌ علی‌ بیک‌ به‌ تیتر‌ متولی‌ اوقاف‌ مسجد گزینش‌ شد و وی نیز ۱۴ فقره‌ ملک‌ به‌ موقوفات‌ مسجد هبه‌ کرد.[۲۰] نوشته‌اند که‌ وقف‌طومار مسجد امام‌ که‌ در آن‌ درآمد ۴۸ ملک‌ واقع‌ در شهر اصفهان‌ و حوالی‌ آن‌ وقف‌ مراقبت‌ و هزینه های‌ مسجد گردیده‌ بود، در کتیبه‌ای‌ سنگی‌ در مسجد منقور بود که‌ فعلا‌ از آن‌ اثری‌ باقی‌ وجود ندارد‌. رونوشت‌ خلاصه‌ای‌ از این‌ وقف‌طومار‌ به وسیله روضه خوان‌ بهایی تهیه و تنظیم‌ گردیده‌ بوده‌ که‌ جزئیات‌ و حالت موقوفات‌ مسجد در آن‌ به‌ تصویب‌ رسیده‌ بوده‌ میباشد‌.[۲۱]

نوسازی‌ و نگاهداری
به‌دنبال‌ زمین‌لرزه ۲۳ ربیع‌الثانی ۱۲۶۰ق‌/۱۲ می ۱۸۴۴م‌،[۲۲] مناره‌های‌ تراس‌ جنوبی‌ از بدنه‌ جداگانه شد و در خویش تراس‌ نیز سوراخ‌های‌ عمیق‌ بوجود آمد. باعث‌ این‌ ویرانی‌ها در واقعیت‌ ز‌لزله‌ خلا، بلکه‌ انگیزه‌ حقیقی و واقعی‌ آن‌ ضعف‌ زیرسازی‌ و فشار مناره‌ها و طاق‌ تراس‌ و در سود‌ گردهمایی‌ سازه، ناشی‌ از عجله‌ در فعالیت ساختمان‌ مسجد بود و زمین‌لرزه‌ آن‌ را آشکار تشکیل داد‌. در ۱۲۶۱ق‌ به‌ دستور‌ محمدشاه‌ قاجار فارغ از‌ آنکه‌ هیچ‌سیرتکامل‌ تعمیر مهم‌ شکل‌ گیرد، فقط کاشی‌های‌ فرو ریخته‌ را ردوبدل‌، و کتیبه‌ای‌ حاکی‌ از تعمیر مسجد به‌ اسم‌ وی بر پیشانی‌ تراس‌ نصب‌ کردند.[۲۳] در فصل بهار ۱۳۱۰ش/۱۹۳۲م‌، کاشی‌های‌ نصب‌ گردیده‌ در ۱۲۶۱ق‌ فرو جاری شد‌ و رخنه‌‌های‌ پوشانده‌ گردیده‌ با گستردگی‌ بیشتر نمودار شد و سازه در خطر فروپاشی‌ قرار گرفت‌.[۲۴] فعالیت نوسازی‌ حیاط‌ و مهار کردن‌ مناره‌ها با کلاف‌های‌ آهنی‌ و متصل‌ ساختن‌ آنان به‌یکدیگر در ۱۳۱۶ش‌ به‌دست‌ استادحسین‌ معارفی‌، معمار ابنیه تاریخی‌ اصفهان‌، اجرا‌ به عهده گرفت‌.[۲۵] در سال‌های‌ آن‌گاه نیز نوسازی‌های‌ مهم‌ در دیگر نصیب‌های‌ مسجد به عنوان مثال‌ در حیاط‌های‌ شرقی‌ و غربی‌، راز در و جلوخان‌ و هشتی‌ ورودی‌، مکتب‌ها و... شکل‌ گرفت‌.

تاریخچه شاهچراغ
بنای شاهچراغ در قرن ششم هجری قمری و در عصر اتابکان عجم ساخته شد.رزرو مسجد قبا مشهد این سازه در سال ۷۴۵ هجری قمری بوسیله ملکه تاشی خاتون؛ حکم دهنده عجم، بازسازی و مرمت شد. همینطور، در جنب این آرامگاه، شماره تلفن مسجد قبا مشهد یک مکتب عظیم سازه بنیان و اکثری از دکان‌های مجاورت بقاع شاهچراغ را وقف این ضریح مقدس کرد.

جهانگردان متعددی به بازدید از این جای مقدس آمده‌اند و چیزی که به‌نیکی به چشم میخورد، آن میباشد که آرامگاه شاهچراغ برای عموم شیراز بسیار دارای اهمیت بوده و از بها بالایی داراست.

در سال ۹۱۲ هجری قمری، سلطان اسماعیل صفوی این حرم را آیتم مرمت قرار اعطا کرد، البته به طور تقریب ۸۵سال بعد از آن یعنی در سال ۹۹۷ هجری قمری، وقوع یک ز‌لزله تا حد متعددی بدین سازه جراحت رساند. عاقبت نادرشاه افشار بعداز موفقیت بر افغان‌ها و استحصال به شیراز، در سال ۱۱۴۲ هجری قمری این آرامگاه تجدید بنا و نوسازی شد.

نادرشاه افشار خلال نوسازی بقاع به اشخاص خویش امرکرد که یک قندیل تعالی در ذیل گنبد معلق نمایند که گفته میشود وزن آن ۷۲۰ مثقال و از مال طلا و جواهرات و نقره بود، البته متاسفانه آرامگاه شاهچراغ یک توشه دیگر در سال ۱۲۳۹ هجری قمری در معرض زمین لرزه قرار گرفت و زخم دورازشوخی به آن وارد شد. بعداز این زمین‌لرزه شدید، قندیل بلندمرتبه نصب گردیده در ذیل گنبد شاهچراغ برای هزینه نوسازی فروخته شد.

بقعه شاهچراغ در زمان سال‌های متفاوت بارها نوسازی و مرمت گردیده و تغییرات فراوانی در آن پیش آمده میباشد. معماری این مرقد بسیار قشنگ و جالب بوده و کاشی‌کاری‌ها و آینه‌کاری‌های آن حقیقتا حیرت‌انگیز میباشد.

معاش‌طومار حضرت احمدبن‌موسی(ع)

معاش‌طومار حضرت احمدبن موسی



احمدبن‌موسی(ع) پسر ارشد امام موسی کاظم (ع) و اخوی امام رضا(ع) بوده و مامان وی هم ام محمد اسم داراست. شاهچراغ و سیدالسادات دو مثال از لقب ها این بزرگوار به شمار رفته و لقب وی هم ابوعبدالله میباشد. تاریخ تولد حضرت می سید احمد(ع) به‌طور ظریف معلوم وجود ندارد، ولی تاریخ وفات وی میان سال‌های ۲۰۳ تا ۲۱۸ هجری قمری تقریب زده گردیده‌است.



انگیزه نامگذاری شاهچراغ برای این آرامگاه

انگیزه نامگذاری شاهچراغ



نامگذاری شاهچراغ برای آرامگاه حضرت احمدبن‌موسی(ع) و محمدبن‌موسی(ع) روایتی جذاب داراست که شنیدن آن خالی از لطف وجود ندارد.



در حوالی قبر این بزرگوار منزل‌های زیادی درست شده بود که یکی این منزل‌های سابق و گلی به یک پیرزن وابستگی داشت. این پیرزن در شب‌های آدینه هر هفته از پنجره منزل خویش متوجه نوری کلان از دوردست می شد. این روشنایی شب آدینه هر هفته تکرار می شد و تا صبح می‌درخشید، تا اینکه پیرزن بدین زمینه مشکوک شد و احتمال بخشید که یک کدام از اولیای خداوند در آن جای دفن گردیده باشد. بعداز آن، پیرزن به نزد امیر عضدوله دیلمی رفت و مورد را با وی بین گذاشت. امیر به وی اعلام‌کرد که شب آدینه این هفته به خانه پیرزن می‌رود و از وی خواست که به‌محض دیدن فروغ و روشنایی اورا بیدار نماید.



امیر به منزل پیرزن رفت و پیرزن در آخر شب آن نوروفروغ را این توشه حتی بسیار براق‌خیس و بزرگ‌خیس از روزهای پیشین روئت کرد، آن گاه فورا فریاد زد: «پادشاه لامپ» و بعد از آن این آرامگاه «شاهچراغ» اسم گرفت. امیر با صدای فریاد پیرزن بیدار شد و آن فروغ را با چشمان خویش روءیت کرد، بعد از آن به‌سمت نوروفروغ جنبش کرد، ولی وقتی که به محل رسید هیچ نوری وجود نداشت. بعد از آن مجدد به عقب رجوع و برگشت و مجدد آن فروغ را بسیار والا‌خیس و براق‌خیس از پیشین رویت کرد. وی به اشخاص خویش امر کرد تا آن جای را به اعتنا رسیدگی نمایند و درنهایت بعداز پژوهش‌های اجرا‌گردیده، قبر حضرت احمدبن‌موسی(ع) در آنجا پیدا شد.



امیر عضدوله دیلمی بعداز پیداشدن قبر این بزرگوار، دستورداد تا یک آرامگاه برای وی بسازند. دیدنی میباشد بدانید تا پیش از فرصت امیر عضدوله دیلمی، هیچ‌کس از وجود حرم حضرت احمدبن‌موسی(ع) آگاه خلا و سنگ قبر وی به طور کامل از گل پوشانده گردیده بود.

معماری شاهچراغ شیراز

آرامگاه شاهچراغ در قرن ششم هجری قمری و در زمانه حکمرانی اتابکان در کشور‌ایران ساخته شد. معماری این آرامگاه به مدل آذری تشکیل شده و پیاده سازی بسیار زیبایی دارااست. این سازه دو درب مهم در قسمت‌های شمالی و جنوبی بقعه دارااست که زائران می توانند باتوجه‌به مسیر خویش هر کدام را برای ورود تعیین نمایند.



کاشی‌کاری‌های صورت گرفته بر روی سردرهای بقعه و منبت‌کاری بر روی سقف‌ها، بسیار خوشگل و شگفت‌انگیز میباشد. دورتادور ایوان مقبره شاهچراغ شیراز، اتاق‌هایی قشنگ وجود داراست که جلوه خاصی بدین دور و بر بخشیده‌ میباشد. همینطور آینه‌کاری فضای داخلی شاهچراغ شیراز بسیار دیده‌نواز و نورپردازی آن بسیار شکیل و زیباست.



اولی بارگاه این بقاع در طول فتحعلی پاد شاه از فرآورده نقره ساخته شد و بارگاه دوم آن هم در سال ۱۳۸۲ هجری قمری و گشوده هم از محصول نقره ساخته شد. فضای بقاع شاهچراغ بسیار معنوی و وقار‌قسمت میباشد و کمتر کسی از فضای آن غرق وقار نمیشود.



تجهیزات آستان مقدس شاهچراغ شیراز

تجهیزات مختلفی برای رفاه درحال حاضر زائران بقعه شاهچراغ وجود داراست که به‌دنبال به آنها اشاره خوا هیم کرد:



موزه بقعه

موزه بقعه شاهچراغ



موزه شاهچراغ شیراز در ساختمانی دو طبقه به حجم ۱۷۰۰مترمربع در ضلع جنوبی مقبره واقع گردیده است. باطن این موزه بیش تر از ۸۰۰۰ شی ها تاریخی و پر ارزش وجود دارااست که مرتبط با زمان‌های گوناگون میباشد.



عمر اکثر این شی ها‌ زیاد بوده و بسیار گران‌ارزش میباشد. سفارش میکنیم مطلقا در هجرت به شیراز بعداز زیارت حضرت شاهچراغ از موزه آن هم دیدن نمایید. جذاب میباشد بدانید که‌این موزه یکی گران قدر‌ترین و باشکوه‌ترین موزه‌های استانهای جنوبی به حساب میآید.



کتابخانه مقبره

کتابخانه بقعه شاهچراغ



یک کدام از دیگر از تجهیزات بقعه شاهچراغ که برای زائران آن در لحاظ گرفته گردیده‌است، کتابخانه میباشد. حجم این کتابخانه حدود ۲۵۰۰مترمربع بوده و کتاب‌های مختلفی در آن قرار گرفته میباشد. در حیث داشته باشید که گنجایش قفسه‌های کتابخانه بقعه نزدیک به ۱۰۰ هزار ورژن میباشد و بخش اعظمی از نویسندگان هم کتاب‌های خویش را به‌این کتابخانه اهدا می‌نمایند.



بقیه تجهیزات متعلق به مقبره

شاهچراغ شیراز خلال موزه و کتابخانه، تجهیزات دیگری را هم در مشت زائران قرار میدهد که ازجمله مهمترین آنان می‌قدرت به دفتر کار پست، مخابرات و پاسگاه انتظامی اشاره نمود.

تاریخچه مسجد نصیرالملک شیراز | چه کسی این مسجد را ایجاد کرد؟
وجه تسمیه این مسجد به اسم نصیرالملک شیراز یعنی هر که فرمان ایجاد کرد این مسجد را داده میباشد. آدرس مسجد قبا مشهد نصیرالملک در سال ۱۲۵۵ حکم دهنده شیراز بوده که در واقع یک کدام از نوادگان بستگان قوام شیرازی محسوب می شد. نصیرالملک، پسر قوام‌الملک از تسلط شیراز، یک کدام از حکام عادل در شیراز بود که عموم احترام متعددی به وی می‌گذاشتند. این شخص، حتی نصیب متعددی از املاک خویش را به عموم میبخشید.


بعد از آنکه نصیرالملک امر تشکیل داد مسجد را اعطا کرد، رزرو مسجد قبا مشهد مدرس حاج محمدحسن معمار و میرزا رضا کاشی‌گر در طی ۱۱ سال شغل ایجاد کرد و معماری این مسجد را جاری ساختن دادند. شیشه‌های رنگی این مسجد آن گاه‌ها بوسیله معلم حاج میرزا پیاده سازی و جاری ساختن شد. هم اکنون این مسجد به یکی از از زیباترین مساجد در دنیا تبدیل گردیده‌است. شماره تلفن مسجد قبا مشهد
کاشی کاری مسجد نصیرالملک شیراز با کاشی‌های صورتی انجام یافته و به همین ادله مسجد صورتی نامیده میشود. این کاشی‌ها در کنار شیشه‌های رنگی در طول تابش نوروروشنایی طیفی از رقص نور و روشنایی را به اکران می گذارد البته رنگ صورتی بیشترین رنگی میباشد که شما میتوانید درین مسجد ملاحظه کنید.

معماری مسجد نصیرالملک شیراز
آنچه سبب گردیده تا این مسجد در کنار جاذبه هایی مثل حافظیه شیراز به یک کدام از جذابترین مورد‌ها تبدیل خواهد شد، معماری آن میباشد. شاید برای شما باورپذیر نباشد که بدانید تشکیل داد ۱۱ ساله این مسجد با تمرکز و اختراع بالایی درست شده به گونه ای که شبیه آن را نمی‌توانید در مکان دیگری ملاحظه کنید. در ایجاد کرد این مسجد از چوب، کاشی‌های هفت رنگ، خشت و… مستعمل میباشد.

مسجد نصیرالملک شیراز از نصیب‌های مختلفی درست شده که ادامه به تفکیک هریک از این بخش‌ها را به شما معرفی خوا هیم کرد.

شبستان مهم | عکاسی در مسجد رنگی شیراز
یکی مهم‌ترین قسمت‌های مسجد نصیرالملک شیراز، شبستان مهم آن به حساب میآید که از سقف تا ردیف‌ها و پنجره‌های آن با ظرافتی نمونه‌زدنی تاسیس شده است. این شبستان در نصیب غربی مسجد جای دارد و شما می توانید زیباترین هنر کاشی کاری را در سقف و دیوار‌های این مسجد به خیر و خوبی ملاحظه کنید. خلال این می توانید آیه‌های مندرج با خط ثلث در تلفیق با نقش گل و بوته ببینید.

ردیف‌های شش تایی در شبستان غربی به عدد دوازده امام نیز سرشار از نازکی‌های هنر اسلامی اهل ایران میباشد. هفت طاق چشمه‌ای در میان ردیف‌ها قرار گرفته که میتوانید در امتداد آن محراب را ملاحظه کنید که یه خرده تحت‌خیس از سطح شبستان پیاده سازی گردیده‌است.

کفپوش این شبستان با سنگ مرمر میباشد و این چشم انداز شمارا به حافظه مسجد نماینده قانونی می‌اندازد. هفت پنجره گران قدر در بستان پیاده سازی گردیده که چارچوب آن از محصول چوب میباشد و شیشه‌های رنگی این پنجره‌ها در تابش نوروروشنایی خورشید چشم انداز‌ای حیرت‌انگیز را اخلاق می‌نماید. شیشه‌های شبستان به ۴ زرد رنگ، آبی‌رنگ، سبز و قرمز‌رنگ می باشند.

شبستان شرقی | شبستان زمستانی مسجد رنگی شیراز
این شبستان، به شبستان زمستانی مشهور میباشد که با قطعات خرد کاشی مزین گردیده و هشت طاق نما دارااست. موزه اوقاف نیز درین شبستان قراردارد. سردر این شبستان این مصرع از سعدی اورده شده میباشد: «هدف نقشی میباشد کز ما جا ماند.»

گاو چاه مسجد نصیرالملک | بخشی مختلف در مسجد
در قبلی برای پناه آب از چاه به کارگیری می‌کردندو این عمل بوسیله گاو یا این که دیگر حیوان ها ایفا میشد. در گاو چاه نیز از گاو مراقبت می شد تا برای کشیدن آب از چاه به شغل گرفته شوند. بعداز بیرون کردن آب از چاه آن را در حوضچه ذخیره می‌کردند.

طاق مروارید | پادشاه نشین مسجد نصیر الملک
بدین بخش از مسجد پادشاه نشین نیز گفته میشود. در طاق مروارید از مقرنس کاری‌های باشکوه مصرف شده و عامل اسم‌گذاری آن به مروارید به جهت تورفتگی‌های طاق بوده که مشابه به مروارید میباشد. در ایجاد کرد حیاط این قسمت از مسجد نصیرالملک شیراز کاشی‌های هفت رنگ به عمل رفته میباشد.

امامزاده زنجیری | از نوادگان امام سجاد
این امامزاده که از نوادگان امام سجاد میباشد، سیدجلال الدین اسم داراست که آن را به اسم امامزاده زنجیری می شناسند که بقعه‌ وی در شمال شرقی مسجد قراردارد. بنای این امامزاده از زمان صفوی میباشد و برخی از تزیینات آن در زمان زند و قاجار کامل شدن شد.

حیاط جنوبی | با مقرنس کاری های خوشگل
درین تراس که به آن طاق نمای جنوبی نیز گفته می‌گردد شبیه طاق مروارید مقرنس کاری‌های زیبایی چشم می‌گردد گل مجموعه‌های آن نیز متمایز و مختلف از گل گروه‌های طاق شمالی میباشد.

شایسته ترین مجال بازدید از مسجد نصیرالملک شیراز
شایسته ترین فرصت برای بازدید از مسجد نصیرالملک در واقع وقتی میباشد که به شیراز مهاجرت میکنید. ولی شایسته ترین مجال مهاجرت به شیراز نیز بهار میباشد، البته هر هنگامی به‌این شهر بروید، میتوانید از مسجد رنگی شیراز بازدید نمایید. البته معماری این مسجد و تماشای زیبایی‌های آن خلال فصل مطلوب، در حین روز نیز می بایست در ساعت ها قابل قبولی باشد.

شایسته ترین ساعت بازدید مسجد نصیرالملک از ۸ تا ۱۰ صبح میباشد که نور و روشنایی تماشای معماری و رنگ‌های به فعالیت رفته در‌این مسجد را دو چندان نموده است. شما میتوانید درین مدت عکس‌های خیره‌کننده‌ای را تصویب نمایید.