?????? ???? ???? ??? ????

معاش‌طومار امام باقر
امام باقر(ع) فرزند امام سجاد(ع) و فاطمه دختر امام حسن(ع) میباشد.[۱] زیرا نسب وی هم به امام حسن(ع) و هم به امام حسین(ع) می رسد، به وی کنیه هاشمیٌ دربین هاشمیَّیْن، عَلَاوٌّ دربین علویَّیْن و فاطمیٌ در بین فاطمیَّیْن مسجد قبا مشهد داده‌اند.[۲]

بر اساس حدیث لوح که جابر بن عبدالله انصاری ماجرا کرده، رسول اکرم قبل از تولد امام باقر(ع)، اسم او‌را محمد و لقبش را باقر(شکافنده) نهاده بود.[۳] وی ملقب به «باقرالعلم»، «شاکر»، «هادی» و «اَمین» بود؛[۴] ولی مشهورترین لقبش «باقر» (شکافنده) میباشد.[۵] یعقوبی می‌نویسد: «بدان منجر باقر نامیده شد که دانش را شکافت.»[۶] به گفته روحانی اثرگذار، امام باقر(ع) در دانش، زهدوتقوا و بزرگواری از همگی برادرانش بلندتر و قدر و منزلتش بیشتر بود و تمامی اورا به عظمت آدرس مسجد قبا مشهد می‌ستودند.[۷]

لقب اش «ابوجعفر» میباشد[۸] در منابع روایی بیشتر با تیتر ابوجعفر اولیه خاطر می شود،[۹] تا با ابوجعفر ثانی (امام جواد(ع)) خطا رزرو مسجد قبا مشهد نشود.[۱۰]

برای داده ها بیشتر، اینها را هم ملاحظه کنید: فهرست لقب‌ها و کنیه‌های امام باقر(ع)
به دنیاآمدن و شهید شدن
امام باقر(ع) در کربلا
امام باقر(ع):
اینجانب چهارساله بودم که جدم حسین بن علی کشته شد. اینجانب شهیدشدن او و آنچه در آن وقت بر ما سپری شد را به شماره تلفن مسجد قبا مشهد حافظه دارم.

یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۸۹.

امام باقر(ع) در ۱ رجب سال ۵۷ قمری در مدینه دیده به جهان گشود.[۱۱] برخی ولادتش را ۳ صفر به عبارتی سال نقل کرده‌اند.[۱۲] وی در اتفاق کربلا در حالی که خردسال بود، حضور داشت.[۱۳] ابن شهرآشوب در مناقب از دو کتاب «البِدَع» و «تفصیل الاخبار» نقل کرده که آن که در کربلا مقتول علی اصغر میباشد که به طور تقریبً دوازده ساله بوده و نسل امام حسین(ع) از علی اکبر (که به عبارتی امام سجاد میباشد) تداوم یافته میباشد. او این عهد و پیمان را قابل متکی بودن دانسته و سن علی بن الحسین(امام سجاد) پسر بلندمرتبه امام حسین را در کربلا ۳۰ و سن امام محمد باقر(ع) را ۱۵ دانسته میباشد. [۱۴].[یادداشت ۱]

شهیدشدن امام باقر(ع) را در ۵۷ سالگی[۱۶] و در ۷ ذی‌الحجه سال ۱۱۴ هجری قمری دانسته‌اند؛[۱۷] ولی بعضا به مکان ذی‌الحجه از ربیع الاول یا این که ربیع الثانی ذکر شده‌اند.[۱۸] همینطور نقل‌های دیگری مبتنی بر شهادتش در سال‌های ۱۱۵ق، ۱۱۶ق و ۱۱۸ق وجود دارااست.[۱۹]

شهیدشدن امام باقر(ع) در زمان خلافت هشام بن بنده الملک فیس داده میباشد:[۲۰] به دلیل آن که هشام از سال ۱۰۵ تا سال ۱۲۵ قمری خلیفه بود[۲۱] و واپسین سالی که مورخان در شهیدشدن امام باقر(ع) نقل کرده‌اند ۱۱۸ق میباشد. [۲۲] در اینکه چه شخص یا این که اشخاصی در قتل او دست داشته‌اند، نقل‌های مختلفی وجود دارااست. برخی از منابع، فرد هشام بن عبدالملک را برهان شهید شدن وی دانسته‌اند.[۲۳] و بعضا ابراهیم بن ولید را برهان مسمومیت او معرفی کرده‌اند.[۲۴]

امام باقر(ع) وصیت کرده بود در لباسی که در آن نماز می‌خوانده دفن گردد.[۲۵] او در گورستان بقیع، کنار مرقد پدرش امام سجاد(ع) و عموی پدرش امام حسن(ع) دفن شد.[۲۶] امام به فرزندش امام درستگو(ع) وصیت کرد ده سال در منا در روز ها حج برای او مراسم سوگواری بر پا نمایند.[۲۷]

معاش‌طومار امام سجاد
علی بن حسین بن علی بن ابی‌طالب، دارای اسم و رسم به امام سجاد(ع) و امام زین‌العابدین(ع)، چهارمی امام شیعه ها و فرزند امام حسین(ع) میباشد و سازه بر قسم دارای شهرت، در سال ۳۸ق متولد مسجد قبا مشهد گردیده‌است.

[۱] ولی بنابر اقوال دیگر، سال میلاد امام چهارم، حدود ۳۶ یا این که ۳۷ق[۲] یا این که سال ۴۸ق دانسته گردیده است.[۳] او بخشی از حیات امام علی(ع) و نیز زمانه امامت امام حسن مجتبی(ع) و امام حسین(ع) را شعور آدرس مسجد قبا مشهد نموده است.

[۴] در روز ولادت امام سجاد(ع) اختلاف وجود دارااست. برخی به دنیاآمدن او‌را در روز پنجشنبه پانزدهم جمادی الثانی بیان کرده‌اند.[۵] اربلی روز به دنیا آمدن را پنجم شعبان دانسته میباشد.[۶] نهم شعبان نیز آورده شده رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.[۷]

اسم و نسب مامان علی بن الحسین، از مسائل اختلافی میباشد؛ روحانی اثرگذار اسم مامان او را شهربانو یا این که سلطان‌زنان، دختر یزدگرد، پسر شهریار بن کِمحرمانه[۸] و روحانی صدوق، اورا دختر یزدگرد، پسر شهریار فرمان روا جمهوری اسلامی ایران میداند که هنگام زایمان وی از عالم رفته میباشد.[۹] برخی مامان امام را ام ولد دانسته‌اند که نامش غزاله شماره تلفن مسجد قبا مشهد میباشد.[۱۰]

امام سجاد(ع):
«پسرک اینجانب! بر بلا صبور باش و به حقوق و دستمزد دیگر افراد تجاوز نکن و کسی را امداد نکن که ضرروزیان آن برای تو بیش تر از فایده آن برای اوست.»

شهیدی، زندگانی علی بن الحسین(ع)، ۱۳۸۵ش، ص۱۶۰.

لقب‌ها و لقب‌ها
نوشته‌علمیٔ اساسی: فهرست لقب‌ها و کنیه‌های امام سجاد(ع)‏‏
لقب امام سجاد(ع)، ابوالحسن، ابوالحسین، ابومحمّد،‌ابولقاسم و ابوعبدالله گزارش گردیده[۱۱] و لقب‌ها او، زین العابدین، سیدالساجدین، سجاد، ذو الثفنات، هاشمی، علوی، مدنی، قرشی، علی‌اکبر میباشد.[۱۲] امام سجاد(ع) در طول خود به اسم‌های «علی‌ّالخیر»، «علی‌ّالاصغر» و «علی‌ّالعابد» آوازه داشته میباشد.[۱۳]

همسران و فرزندان
در منابع تاریخی تعداد فرزندان امام سجاد(ع) پانزده نفر مذکور که یازده نفر آنان پسر و چهار نفر دختر بوده‌اند.[۱۴] اسم فرزندان و همسران امام طبق نوشته روحانی موءثر و طبرسی اینگونه میباشد:[۱۵]

امام حسین که می باشد؟
هنگامی عبیدالله بن زیاد والی کوفه از جنبش حسین(ع) به سمت کوفه مطلع شد، لشکری به سوی وی ارسال کرد و بعد از آنکه سپاهیان حُرّ بن یزید روش را بر وی بستند، راه‌حل‌ای نداشت جز آنکه مسیر خویش را به سمت کربلا تغییر‌و تحول دهد. در روز عاشورا بین امام حسین(ع) و یارانش با لشکر کوفه به فرماندهی قدمت بن سعد جنگی درگرفت که به شهیدشدن امام سوم شیعه‌ها و یارانش مسجد قبا مشهد انجامید.

بعداز آن، زنان و خردسالان و امام سجاد(ع) که در آن روز ها مریض بود، به اسارت درآمدند و به کوفه و بعد از آن شام رسول شدند. پیکر امام حسین(ع) و یارانش روز ۱۱ یا این که ۱۳ محرم، بوسیله جمع‌ای از قوم و قبیله بنی‌اسد در کربلا به خاک آدرس مسجد قبا مشهد ودیعت شد.

درباره جنبش امام حسین از مدینه تا کربلا، طریقه‌های مختلفی وجود دارااست. مبنی بر یک طریقه وی برای تشکیل حکومت قیام کرد، اما برخی معتقدند این تکان برای نگهداری جان بود. شهید شدن حسین بن علی(ع) تأثیر عمیقی بر مسلمان‌ها و شیعه ها در زمان تاریخ داشته و الهام‌نصیب مبارزات و قیام‌هایی رزرو مسجد قبا مشهد بوده میباشد

. شیعه‌ها به تبعیت از امامان شیعه اهتمام ویژه‌ای به شیون و عزاداری برای حسین بن علی، به ویژه در ماه محرم و صفر دارا هستند. زیارت امام حسین نیز در احادیث معصومین گزینه تأکید قرار گرفته و مقبره وی زیارتگاه شیعه‌ها شماره تلفن مسجد قبا مشهد میباشد.

حسین بن علی(ع) افزون بر جایگاهی که فی مابین شیعه ها تحت عنوان سو‌مین امام و سرور شهیدان دارااست، نزد اهل سنت نیز به منجر فضایلی که از لهجه فرستاده(ص) درباره وی بیان شده و همینطور به جهت ایستادگی‌اش در قبال یزید، گرامی داشته می گردد.

تیم سخنان و اثر ها امام حسین(ع)، در پوسته حدیث، دعا، طومار، شعر و خطبه در کتاب موسوعة لغات الامام الحسین و کتاب مسند الامام الشهید جمع گردیده و خلال این، اثرها فراوانی در پوسته دانشنامه‌، معاش‌طومار، مَقتل و تاریخ تحلیلی درباره شخصیت و معاش او نگاشته شد‌ه‌است.

شبیب بن عبدالله نهشلی
شَبیب بن عبدالله نَهْشَلی(شهیدشدن عاشورای ۶۱ قمری)، از یاران امام علی(ع) و مسجد قبا مشهد شهدای کربلا.

شبیب از تابعین بود که در پیکار‌های جمل، صفین و نهروان در سپاه امام علی(ع) حضور داشت و بعد از شهید شدن امیرالمؤمنین به حسنین پیوست و در حادثه کربلا به شهید آدرس مسجد قبا مشهد شدن رسید.

اسم و نسب
شبیب بن عبدالله نهشلی بصری را از بنی‌نهشل تیره‌ای از بستگان بنی‌تمیم و از اعراب عدنانی[۱] یا این که بنی‌نفیل بن دارم رزرو مسجد قبا مشهد دانسته‌اند.[۲]

در بعضا کتاب‌های متأخر به گویش فارسی تحت عنوان غلام حارث بن سریع همدانی معرفی گردیده که با سیف بن حارث و صاحب بن عبدالله بن سریع، به کربلا آمده‌ میباشد[۳] در‌این‌حالت‌ با گزارش‌هایی که می گوید از مدینه همدم امام بوده میباشد چندان سازگار وجود ندارد. مامقانی شبیب بن عبدالله غلام حارث بن سریع کوفی و صحابی رسول را غیر از شبیب بن عبدالله نهشلی دانسته شماره تلفن مسجد قبا مشهد میباشد.[۴]

محمدمهدی شمس الدین از حبیب بن عبدالله نهشلی تحت عنوان یک کدام از شهدای کربلا مذکور میباشد[۵] و احتمال داده که شبیب بن عبدالله نهشلی با حبیب بن عبدالله نهشلی[۶] و ابوعمرو نهشلی[۷] یکی از باشند.[۸]

زمان حضرت علی
شبیب از تابعین و از یاران امام علی(ع) بود و در نزاع‌‌های جمل، صفّین و نهروان کمپانی داشت. بعداز شهیدشدن امام علی(ع) به امام حسن(ع) پیوست و در کنار وی بود.[۹] در طی امام حسین (ع) او جزء اصحاب آن حضرت به شمار می‌آمد.[۱۰]

رخداد کربلا
وقتی که امام (ع) از مدینه به سوی مکه و آن گاه کربلا جنبش کرد وی در کنار امام بود. در روز عاشورا در نزاع با معاندان در حمله نخستین به شهید شدن رسید.[۱۱]

در زیارت الشهداء از او اینگونه خاطر گردیده‌است: السَّلامُ عَلی شَبیبِ بْنِ عَبْدُ الله النَّهْشَلی‌.[۱۲]

پانویس
شمس الدین، انصارالحسین، ۱۴۰۷ق، ص۷۸، ۹۹؛ تنقیح المقال، مامقانی، عبدالله، ج۲، ص۸۱.
فضیل، تسمیة اینجانب قتل مع الحسین علیه‌السلام، ص۱۵۳.
زرگری‌نژاد، نهضت امام حسین و قیام کربلا، ص۳۳۵.
تنقیح المقال، مامقانی، عبدالله، ج۲، ص۸۱.
شمس الدین، انصارالحسین، ۱۴۰۷ق، ص۷۸ .
نک: الاقبال بالاعمال الحسنه، ابن طاووس، ج۳، ص۳۴۶.
نک: مثیرالاحزان، ابن نما حلی، ج۱، ص۴۲.
شمس الدین، انصارالحسین، ۱۴۰۷ق، ص۷۸ ،۹۹.
تنقیح المقال، مامقانی، عبدالله، ج۲، ص۸۱.
الرجال، روضه خوان طوسی، ج۱، ص۱۰۱.
تنقیح المقال، مامقانی، عبدالله، ج۲، ص۸۱.
بحارالانوار، مجلسی، محمدباقر، ج۴۵، ص۷۱.
شخصات شخصی
وفات ۶۱ق ، کربلا
انگیزه وفات شهیدشدن
مدفن مقبره امام حسین
ویژگی ها شرعی
از یاران امام علی(ع) • امام حسین(ع

شناخت اجمالی امام حسن

روزگار کودکی و جوانی
بنابر عهد دارای اسم و رسم،[۲۱] میلاد امام حسن(ع)، ۱۵ رمضان سال سوم هجری میباشد. کلینی و روحانی طوسی به دنیاآمدن او را سال دوم سفر دانسته‌ میباشد.[۲۲] وی در مدینه دیده به جهان گشود[۲۳] و فرستاده در گوش راستش اذان و در گوش چپ وی اقامه اعلام‌کرد[۲۴] و در هفتمی روز ولادتش، گوسفندی را برای وی مسجد قبا مشهد عقیقه کرد.[۲۵]

بر پایه ی پاره‌ای از گزار‌ش‌های اهل‌سنت، امام علی(ع) قبل از آنکه فرستاده(ص) اسم حسن را برای فرزند وی گزینش نماید، اسم حمزه[۲۶] یا این که حرب[۲۷] را برای وی در لحاظ گرفته بود اما زمانی رسول از اسم وی پرسید، بیان کرد در نامگذاری فرزندش، بر پیامبر خداوند پیشی نمی‌گیرد.[۲۸] باقر شریف قرشی از دانشمندان شیعه دلایلی در رد این گزارش‌ها برشمرده آدرس مسجد قبا مشهد میباشد.[۲۹]

آئین گرگیعان
آئین گَرگیعان از دین‌های سنتی جنوب کشور ایران میباشد که کلیه ساله در شب ۱۵ رمضان و هم زمان با به دنیاآمدن امام حسن(ع) در جنوب کشور ایران برگزار می گردد.[۳۰] آورده شده این آئین از زمان رسول(ص) میراث میباشد که با میلاد امام حسن(ع) و خوش حالی پیامبر خداوند برای میلاد او‌لین نوه‌اش، عموم برای پهنا تهنیت به امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س) به درِ منزل‌شان می‌رفتند و نادر‌نادر به طور مناسبتی سالانه دربین مسلمان ها اشاعه رزرو مسجد قبا مشهد یافت.[۳۱]

زمان کودکی
از عصر کودکی و نوجوانی حسن بن علی(ع) استحضار چندانی در مشت وجود ندارد.[۳۲] وی کمتر از هشت سال از عمرش را در زمانه رسول طی کرد و از این جهت اسم وی در زمره واپسین طبقهٔ صحابه نام برده میباشد.[۳۳] گزارش‌های مرتبط با محبت بسیار رسول(ص) به وی و برادرش حسین(ع) در بیشتر منابع شیعه و اهل‌سنت شماره تلفن مسجد قبا مشهد آمده میباشد.[۳۴]

از مهمترین رویدادها این زمان، حضور وی به یاور والدین و برادرش در ماجرای مباهله رسول(ص) با مسیحیان نجران میباشد. وی و برادرش، مصداق کلمه «أَبْنَاءَنَا» در آیه مباهله بودند.[۳۵] به گفته سید جعفر مرتضی وی در بیعت رضوان نیز حضور داشت و با رسول بیعت کرد.[۳۶] آیاتی از قرآن درباره وی و دیگر اصحاب کساء نازل شد‌ه‌است.[۳۷] گفته‌اند وی در هفت‌سالگی در مجلس فرستاده(ص) حضور می‌یافت و آنچه بر نبی وحی می شد را برای مادرش بازگو می کرد.[۳۸]

از سُلَیم بن قَیس (درگذشته اواخر قرن اولیه هجری) نقل شد‌ه‌است بعد از رحلت فرستاده معبود(ص) که ابوبکر خلافت را به دست گرفت، حسن بن علی به یاروهمدم بابا، مامان و برادرش، شبانه به درِ منزل انصار می‌رفتند و آن‌ها‌را به کمک امام علی(ع)، فرامی‌خواندند.[۳۹] همینطور گفته‌اند وی به نشستن ابوبکر بر منبر رسول اعتراض داشت.[۴۰]

زمان جوانی
گزارش‌های مرتبط با زمان جوانی امام حسن(ع) محصور میباشد، برای مثال در الامامة و السیاسة آمده میباشد که به فرمان قدمت بن خطاب، حسن بن علی در شورای شش‌نفره گزینش خلیفه تحت عنوان شاهد حضور داشت.[۴۱]

در بعضا منابع اهل‌سنت آمده میباشد که حسنین در نبرد افریقیه در سال ۲۶ق[۴۲] و نبرد طبرستان در سال ۲۹ق یا این که ۳۰ق[۴۳] حضور داشته‌اند. این سیرتکامل احادیث، موافقان و مخالفانی داشته میباشد. جعفر مرتضی عاملی با دقت به اشکالات سندی آن‌ها و نیز مخالفت امامان(ع) با روش فتوحات، آن‌ها‌را ساختگی دانسته و اذن ندادنِ امام علی(ع) به حسنین برای ورود به میدان نزاع در صفین را تاییدی بر آن شمرده میباشد.[۴۴] ویلفرد مادلونگ بر این اعتقاد میباشد که امام علی(ع) احتمالاً می‌منظور فرزندش حسن را در سن جوانی با کارها جنگی آشنا نماید و به تجربه جنگی‌اش اضافه کند.[۴۵] از سایر گزارش‌های مرتبط با این عصر آن میباشد که هر گاه عموم از عثمان نزد علی(ع) گلایه می‌بردند، وی فرزندش حسن را نزد عثمان می‌ارسال کرد.[۴۶] بنابر نقل بلاذری، در ماجرای کودتا عموم در اواخر خلافت عثمان، که به محاصره منزل وی و بستن آب بر وی و در غایت کشته شدنش انجامید، حسن بن علی و برادرش، به امر امام علی(ع)، در کنار گردآوری‌ای دیگر به نگهداری از منزل عثمان پرداختند.[۴۷] به گفته حاکم‌نعمان مغربی (درگذشته ۳۶۳ق) و تالیف کننده دلائل الامامة، بعد از آنکه شورشیان آب را بر عثمان بستند، امام مجتبی(ع) به امر بابا، به منزل عثمان آب رسانده میباشد.[۴۸] گزارش‌هایی از زخمی شدن حسن بن علی درین قصه حکایت دارااست[۴۹] اما بعضی علمای شیعه همانند علامه امینی این گزارش‌ها را ساختگی دانسته‌اند.[۵۰] سید مرتضی بعد از شک وتردید در اینکه امام علی(ع)، حسنین(ع) را برای مدد از عثمان پیامبر باشد، انگیزه این مبادرت را پرهیز از قتل عمدی خلیفه و رساندن آب و طعام به خانواده وی می داند، خیر پرهیز از برکناری وی از خلافت، به این دلیل که وی به دلیل شغل های ناروایش مستحق خلع شدن از خلافت بود.[۵۱]

اسم، لقب‌ها و لقب ها امام مهدی
نوشته‌ی علمیٔ مهم: فهرست لقب‌ها و کنیه‌های امام مهدی(ع)
در روایات شیعه، برای امام دوازدهم اسم‌هایی همانند محمد، احمد و عبدالله نام برده میباشد. با این همگی وی در بین شیعه ها بیشتر با کنیه مهدی شناخته می گردد.[۱] مبنی بر روایات متفاوت، وی همنام نبی اسلام میباشد.[۲] در برخی روایات و منابع مکتوب شیعه مانند الکافی و کمال‌الدین، اسم وی با حروف مستقل و به‌شکل «م ح م د» مسجد قبا مشهد آمده میباشد.

[۳] این جدانویسی به منجر روایات میباشد که بردن اسمِ او‌را ممنوع آدرس مسجد قبا مشهد کرده‌اند.[۴]

نهی از اسم بردن
نوشته‌ی علمیٔ اساسی: تسمیة المهدی
روایات فراوانی در منابع شیعه، بردن اسم اساسی امام دوازدهم را بازداشتن کرده و حرام دانسته‌اند.[۵] دو عقیده دارای شهرت درباره این احادیث رزرو مسجد قبا مشهد وجود داراست:

عقیده ابتدا از آنِ عده ای مثل سید مرتضی، فاضل مقداد، پژوهشگر حلی و علامه حلی میباشد که‌این حرمت را منحصربه‌فرد مجال تقیه می دانند و در مقابل، میرداماد و محدث نوری این حرام‌بودن را در مجموع زمانه پیش از ظهور روان شماره تلفن مسجد قبا مشهد دانسته‌اند.

[۶] مجلسی نخستین در کتاب لوامع صاحبقرانی در تفصیل اینجانب لا یحضره الفقیه از روحانی بهایی نقل کرده که وی بردن اسم اساسی(محمد) را روا می‌دانست اما این فعالیت را در بعد از ظهر غایب بودن صغریٰ (به منجر شناسایی امام و دسترسی معاندان بر وی) حرام دانسته و در غایت براین اعتقاد و باور میباشد که زیرا در روایات از تصریح به اسم حضرت تا قبل از ظهور نهی گردیده است؛ ممکن میباشد ممنوعیت بردن نام (م ح م د) در بعد از ظهر غایب بودن کبریٰ هم باشد البته در بعدازظهر غایب بودن صغریٰ حرمتش بیشتر باشد.[۷]
مفسران شیعه بر پایه ی احادیث، پاره‌ای از آیه‌ها قرآن را اشاره به امام فرصت(عج) دانسته‌اند. روایات بخش اعظمی نیز درباره امام مجال، معاش و غایب بودن و حکومت وی نقل شد‌ه‌است. نقل شده بیش تر از ۲۰۰۰ کتاب به گویش‌ها و موضوعات متفاوت درباره امام مهدی مندرج میباشد.

اهل‌سنت فردی با اسم مهدی را منجی آخرالزمان دانسته و او‌را از نسل نبی(ص) تلقی نموده‌اند؛ با این درحال حاضر تنی چند از آن ها معتقدند که وی در آتی متولد شود. در‌این بین برخی از علمای اهل‌سنت همانند سبط ابن‌جوزی و ابن‌طلحه شافعی، همچون شیعه ها معتقدند که مهدی موعود به عبارتی فرزند امام حسن عسکری(ع) میباشد که در سال ۲۵۵ق به عالم آمده میباشد.

دعاها و ذکرها فراوانی برای رابطه با امام مجال(عج) در بعد از ظهر غایب بودن نقل شد‌ه‌است؛ مانند دعای فرج، دعای پیمان، دعای ندبه، زیارت آل‌یاسین و نماز امام مجال. بعضا از روایات، دیدار با امام فرصت در بعدازظهر غایب بودن را ممکن دانسته‌اند و بعضا از عالمان شیعه حکایت‌هایی از دیدار برخی اشخاص با حضرت را بیان کرده‌اند. اماکن زیادی به امام فرصت نسبت داده شده میباشد؛ مثلا سرداب غایب بودن در سامرا، مسجد سهله در کوفه و مسجد جمکران در قم.

اسم و نسب حضرت فاطمه
اقبال لاهوری متفکر و شعر سرا مسلمان، بزرگی خانواده حضرت زهرا را اینگونه رسم مسجد قبا مشهد نموده است:
مریم از یک نسبت عیسی عزیز
از سه نسبت حضرت زهرا عزیز
فروغ و روشنایی دیده رحمة للعالمین
آن امام اولی و واپسین
بانوی آن تاجدار «هل اتی»
مرتضی خلل گشا شیر خداوند
مامان آن راس پرگار علاقه
مامان آن کاروان سالار عشق و علاقه[۱]

فاطمه دختر رسول اسلام محمد بن عبدالله و خَدیجَه بنت خُوَیلد میباشد. برای فاطمه(س) لقب ها زیادی (نزدیک به ۳۰ کنیه) حافظه گردیده است. زهرا، صِدّگریبان، مُحَدَّثه، بَتولرزرو مسجد قبا مشهد ، سیدة نساء العالمین، منصوره، طاهره، مُطهّره، زَکیّه، مبارکه، راضیه، مرضیه از مشهورترین القا‌ب آدرس مسجد قبا مشهد فاطمه‌اند.[۲]
برای فاطمه(س) تعدادی کُنیه اورده شده میباشد: اُمّ‌اَبیها، اُم‌الائمه، ام‌الحسن، ام‌الحسین و ام‌المحسن.[۳]
همینطور مشاهده کنید: فهرست لقب‌ها و کنیه‌های حضرت فاطمه(س)
معاش‌طومار
فاطمه(س) واپسین فرزند رسول(ص) و خدیجه(س) میباشد.[۱۷] به حادثه مورخان، فاطمه در مکه و در خانه خدیجه در محلی به اسم زُقاق (کوچه، گذرگاه) العطّارین و زُقاق الحجر در حوالی مَتلاش دیده به جهان شماره تلفن مسجد قبا مشهد گشود.[۱۸]
به دنیا آمدن و زمان کودکی
مبتنی بر طریقه رایج شیعه‌ها، حضرت فاطمه(س) در سال ۵ بعثت دارای شهرت به سَنَه اَحقافیه (سال نزول سوره احقاف)[۱۹] دیده به جهان گشود.[۲۰] روضه خوان اثر گذار و کفعمی سال دوم بعثت را مجال میلاد فاطمه(س) دانسته‌اند.[۲۱] طبق طریقه رایج اهل‌سنت، به دنیاآمدن فاطمه(س) پنج سال قبل از مبعث بود.[۲۲]
در منابع شیعه، روز به دنیا آمدن فاطمه(س) ۲۰ جمادی‌الثانی نام برده میباشد.[۲۳] سازه به روایتی که از امام باقر(ع) نقل شد‌ه‌است این نامگذاری از جانب خداوند انجام شده میباشد. به‌دنبال این ماجرا دربارهٔ این نامگذاری آمده میباشد که خدا اورا در میثاق (عهدوپیمان الست و فقید ذر) به دانش جداگانه نمود و از ناپاکی به دور داشت.[۲۴] همینطور سازه بر روایتی که در کتاب ذخائر العقبی (نوشته‌گردیده در قرن ۷ق) از رسول(ص) نقل گردیده است فاطمه فاطمه نامیده شد زیرا معبود وی و ذریه‌اش را از حریق دوزخ بازداشته میباشد.[۲۵]
از معاش فاطمه در کودکی و نوجوانی گزارش‌های تاریخی یه خرده وجود داراست.[۲۶] مطابق گزارش‌های تاریخی، بعداز آشکار شدن دعوت فرستاده، فاطمه در بعضا مفاد شاهد خشونت‌های مشرکان علیه پدرش بود. ضمن این، سه سال از زمان کودکی فاطمه، در شِعب ابی‌طالب و ذیل فشارهای اقتصادی و اجتماعی مشرکان علیه بنی‌هاشم و رهروان فرستاده اسلام سپری شد.[۲۷] فاطمه همینطور در کودکی، مادرش خدیجه را از دست بخشید.[۲۸] تصمیم قریش برای قتل نبی(ص)[۲۹] خروج شبانه رسول از مکه و مهاجرت به مدینه، و سفر فاطمه به مدینه همدم با علی(ع) و برخی از زنان، مهم ترین رخدادهای زمانه کودکی زهرا(س) بوده میباشد.[۳۰]

به دنیاآمدن حضرت محمد
نگاره میلاد رسول(ص) در کتاب مجمع التواریخ که در قرن ۱۵ به وسیله حافظ ابرو در هرات تنظیم مسجد قبا مشهد گردیده‌است.
بنابر لحاظ دارای اسم و رسم در میان علمای شیعه فرستاده(ص) در ۱۷ ربیع‌الاول و سازه بر حیث پر اسم و رسم در بین اهل‌سنت در ۱۲ ربیع‌الاول به جهان آمده میباشد.[۸] مسافت این دو تاریخ به هفته وحدت در میان شیعه و سنی اسم‌گذاری آدرس مسجد قبا مشهد گردیده است.[۹]
علامه مجلسی، به دنیا آمدن نبی(ص) در ۱۷ ربیع‌الاول را لحاظ بیشتر علمای شیعه دانسته میباشد.[۱۰] با این اکنون محمد بن یعقوب کلینی در کتاب الکافی،[۱۱] و روحانی صدوق در کتاب کمال‌الدین به دنیاآمدن فرستاده را در ۱۲ ربیع الاول بیان کرده‌اند

.[۱۲] به گفته علامه مجلسی، حیث کلینی بر پایه ی به دنیا آمدن نبی در ۱۲ ربیع‌الاول، بیشتر به جهت تقیه بوده میباشد.[۱۳] همینطور احتمال دارااست که در الکافی در عبارت «لإثنتی عشر لیلة بقیت اینجانب شهر ربیع الاول» کلمه و واژه مَضَت (سپری گردیده)، به نادرست به مکان کلمه بَقیَت (باقی مانده از) گزارش رزرو مسجد قبا مشهد گردیده باشد

[۱۴]چنان‌که در گزارش خطیب قسطلانی کلمه «بقیت» تصویب شماره تلفن مسجد قبا مشهد شد‌ه‌است.[۱۵]
به گفته نبی جعفریان عالمان شیعه بعداز روحانی اثر گذار، ۱۷ ربیع‌الاول را روز ولادت حضرت محمد(ص) می دانند.[۱۶]
عالمان اهل‌سنت نظرها مختلفی دربارهٔ جزئیات ولادت نبی(ص) دارا‌هستند؛ بعضی به دنیا آمدن او را در عام الفیل[۱۷] و بعضا دیگر ده سال بعداز عام الفیل[۱۸] دانسته‌اند. از آن‌جا که تاریخ‌نویسان، درگذشت فرستاده(ص) را در ۶۳ سالگی و در سال ۶۳۲م نوشته‌اند، میلاد نبی(ص) و عام‌الفیل را فی مابین ۵۶۹ تا ۵۷۰م در نظر گرفتن زده‌اند.[۱۹]
دربارهٔ روز به دنیا آمدن رسول نیز در بین اهل‌سنت اختلافاتی وجود داراست؛ دوم ربیع‌الاول،[۲۰] هشتم ربیع‌الاول،[۲۱] دهم ربیع‌الاول،[۲۲] دوازدهم ربیع‌الاول[۲۳]و ماه رمضان[۲۴] مثلا این ایده ها میباشد.
جای میلاد
رسول اسلام(ص) در شعب ابی‌طالب[۲۵] و در منزل‌ای که بعد ها به عقیل بن ابی‌طالب وابستگی یافت، متولد شد. فرزندان عقیل، این منزل را به محمد بن یوسف، اخوی حجاج بن یوسف، فروختند[۲۶] وی آنجا را به قصری تبدیل کرد. در حکومت بنی‌عباس، خیزران، مامان هارون‌الرشید خلیفه عباسی، این منزل را خرید و آن را به مسجد تبدیل کرد.[۲۷] علامه مجلسی، محدث قرن یازدهم هجری قمری، نقل می‌نماید در حین وی مکانی بدین اسم در مکه وجود داشته و عموم آن را زیارت می‌کردند.[۲۸] این سازه تا فرصت حکومت آل‌سعود بر حجاز، باقی بود. آنها به دلیل اعتقادات وهابیت و ممنوعیت تبرک به اثرها پیامبران، آن‌جا را تخریب کردند.[۲۹]با سماجت شيخ عباس قطان شهر‌دار وقت مكه و درخواست وي از ملك عبد و بنده العزيز قرار شد تا در آنجا كتابخانه‏ اي سازه كنند كه امروزه به اسم‏ «مكتبة مكة المكرمه‏» شناخته مي‏گردد. اکنون بر رمز در اين مكان تابلویی با تیتر «مكتبة مكة المكرمه‏» نصب میباشد .[۳۰]
اتفاق ها شب به دنیا آمدن
منابع تاریخی، رخدادهایی را در شب ولادت رسول(ص) نقل کرده‌اند که به اِرهاصات دارای شهرت گردیده‌است.[۳۱] برخی از این رخدادها عبارتند از: لرزیدن طاق کسری و سقوط ۱۴ کنگره آن، بی سر و صدا شدن حریق در آتشکده عجم بعداز هزار سال، خشکیدن دریاچه ساوه و همینطور خواب تعجب آور موبَدان و انوشیروان پاد شاه ساسانی

زمانه کودکی امام علی (ع)
امام علی (ع) تا سن 3 سالگی با بابا و مادرشان معاش کردند. و زیرا معبود می خواست که وی به کمالات فراتر برسند، حضرت محمد (ص)؛ او‌را از استارت ولادت به صورت غیر بی واسطه ذیل تربیت خویش قرار اعطا مسجد قبا مشهد کرد.

به جهت وقوع خشکسالی در مکه، ابوطالب عموی رسول، با داشتن یکسری فرزند در گذران معاش با مخارج زیاد و هنگفت معاش روبه رو شد. فرستاده با عموی خویش عباس مشاوره کردند که هر مورد از آن ها، یک کدام از فرزندان ابوطالب را پیش خویش ببرند تا در فعالیت ابوطالب گشایشی آدرس مسجد قبا مشهد باشد.

براین اساس، عباس، جعفر و فرستاده نیز علی (ع) را به خانه خویش بردند. و امام علی (ع) به طور کامل در کنار حضرت محمد (ص) معاش کردند. و همگی جا با رسول یار و همدم بودند؛ حتی هنگامی که نبی (ص) از شهر بیرون می شدند یا این که به کوه و کویر رزرو مسجد قبا مشهد می رفتند.
امام علی (ع) اول ایمان آورنده و یار رسول اسلام (ص)
وقتی که حضرت محمد (ص) پس از وحی از جانب آفریدگار، به پیامبری رسیدند به دوران 3 سال به صورت مخفیانه به اسلام دعوت کردند و بعداز آن به فرمان معبود، دعوت عمومی شروع شد. درین در بین، صرفا امام علی (ع) دنبال کننده و اجرا کننده امرها رسول (ص) در دعوت الهی شماره تلفن مسجد قبا مشهد بودند.

و فقط همپا وی در ضیافت که نبی برای دعوت و شناخت بستگان خویش با اسلام ترتیب اعطا کرد بود؛ شدند. در‌این ضیافت فرستاده از حاضران پرسش فرمودند" «چه کسی از شما من‌را در‌این مسیر امداد خواهد کرد تا اخوی، جانشین و نماینده اینجانب فی مابین شما باشد؟» حضرت علی (ع) صرفا فردی بودند که از مکان خویش بلند شدند و پاسخ دادند: «ای پیامبر معبود، اینجانب شمارا در‌این مسیر امداد می‌کنم.» حضرت محمد (ص) این پرسش را 3 توشه تکرار کردند و هر توشه به عبارتی پاسخ را شنیدند. بعد فرمود: «ای قوم و قوم و قبیله اینجانب! تمامی بدانید که علی (ع) اخوی، وصی و جانشین بعد از اینجانب میان شما میباشد.»
ملازمت امام علی (ع) با پیامبر الله و ازواج با حضرت فاطمه (س)
حضرت علی (ع) تا وقتیکه حضرت محمد (ص) از مکه به مدینه مسافرت فرمایند، همواره در کنار فرستاده معبود (ص) بودند. یکی افتخارات امام علی (ع) رخداد لیله المبیت میباشد؛ بزرگان قبیل های مکه در حین مجلسی تصمیم گرفتند که از هر قوم و قبیله جوانی را گزینش نمایند و در شب مسافرت بر پیامبر پروردگار (ص) حمله ور گردیده و وی را به قتل برسانند تا بستگان بنی هاشم نتواند به کل قبایل سرگرم خواهد شد و در فیض به دریافت کردن خون ارزش راضی گردد. جبرئیل فرستاده اکرم (ص) خبر دادند که امشب نباید در بستر خویش بخوابی، حضرت محمد (ص) به امام علی (ع) فرمودند: امشب در بستر اینجانب بخواب و به تو صدمه ای نخواهد رسید. امام علی (ع) پرسش کردند: «در شرایطی که اینجانب در بستر تو بخوابم، شما در حفاظت خواهید ماند» و وی فرموند: بلی، امام علی (ع) لبخند زد و سجده کردند. درباره این فعالیت امام علی آیه 207 سوره بقره (و اینجانب الناس اینجانب یشری نفسه ابتغاء مرضاة الله) نازل شد.

امام رضا در هجرت به مرو
نقشهٔ مسیرِ هجرتِ علی بن موسی الرّضا از مدینه به مرو
در سال ۲۰۰ ه‍. ق، مأمون برای علی بن موسی الرّضا دعوتنامه‌ای جهت وارد شدن به مرو نوشت و رَجاءِ بنِ اَبی‌ضَحّاک، خالو فضل و ادب بن سهل و آسان و غلامی به‌اسم فِرناس یا این که یاسر را ارسال کرد تا همدم وی در‌این مسافرت باشند.[۷۰] از سوی دیگر، روضه خوان صدوق، محدث شیعه، اینگونه گزارش می‌نماید که مأمون در طومار‌نگاری‌های مختلف، از علی بن موسی درخواستِ عزیمت به مرو را میکرد و علی بن موسی این درخواست را با عذر‌ها و دلایل متعدد رد می‌نمود. این امتناع منجر شد تا مأمون به‌تحمیل علی بن موسی را به مرو مسجد قبا مشهد بیاورد.

[۷۱] ادعایی که از سوی ابوالفرج اصفهانی و روضه خوان اثر گذار، محدثان شیعه، مبتنی بر ملازمتِ علی بن موسی تا مرو از سوی عیسی جَلّودی مطرح گردیده، مردود و غلط میباشد. چراکه در به عبارتی سال عیسی جلّودی، قیام محمّد بن جعفر را در مکه سرکوب کرد و اورا با خویش به عراق بُرد و به رجاء بن ابی‌ضحاک تحویل اعطا کرد. رجاء نیز هر دو را به خراسان بُرد.[۷۲] این هجرت از ۱۵ مُحَرَّم استارت شد و تا ۲۹ جِدنیویُ‌الثّانی به‌ارتفاع آدرس مسجد قبا مشهد انجامید.[۷۳]
علی بن موسی الرّضا قبل از هجرت به مرو، ضمن اعلام حزن خود از این مهاجرت با وداعِ هم پا با زاری در نوحهٔ نَبَاو، دستوری خطاب به شیعه‌ها و اقوامش برای اقامهٔ سوگواری و مجلس تعزیه به‌خیال او و سفرش صادر کرده‌میباشد.[۷۴] به‌گفتهٔ ناجی و باغستانی بر پایه ی احادیث منقول از روحانی صدوق، محدث شیعه، علی بن موسی الرّضا پیش‌گویی کرد که در دوری خواهد مرد و در کنار هارون دفن شود و هیچ وقت نزد خانواده‌اش رزرو مسجد قبا مشهد بازنخواهد گشت.

وی هیچ‌یک از اقوام، حتی فرزند خردسالش جواد را نیز با خویش به مهاجرت شماره تلفن مسجد قبا مشهد جنگ.[۷۵]
به‌حیث می رسد علی بن موسی در همین سال، سفری به مکه داشت که در‌این هجرت، پسر پنج ساله‌اش، محمّد نیز او‌را ملازمت و همراهی می‌کرده‌میباشد. هجرت وی به مرو در اوایل سال ۲۰۱ ه‍.ق موازی با اواخر فصل تابستان ۸۱۶ م استارت شد. مسیر مهاجرت بر پایه ی گزارش بیشتر منابع از بصره، اهواز و عجم بود؛ چراکه بغداد و کوفه در آن مجال در اختیار شورشیان بود؛ بدین ترتیب، گفتهٔ یعقوبی که رجاء به بغداد و نَهاوَند مسافرت کرده، مردود میباشد. ولی اینکه علی بن موسی از مسیر قم نگذشته، قطعی میباشد. وی از مسیر نیشابور عبور کرده که توده‌ای از مُحَدِّثان پررنگٔ اهل سنت مانند اِبنِ روشْوَیْهْ، یَحْیَی بنِ یَحْییٰ، محمّد بن رافِع و احمد بن حَرْب به استقبالش آمدند تا با وی دیدار نمایند و او زمان کوتاهی در‌این شهر ماند.[۷۶] به‌گفتهٔ میلانی، پر رنگ‌ترین حادثه در زمان مهاجرت علی بن موسی الرّضا، در همین حوزه‌ و در استماع و استنساخ حدیثِ سِلسِلَةُ‌الذَّهَب صورت داده‌میباشد.[۷۷] مشهورترین عهد دربارهٔ مسیر تکان علی بن موسی «مدینه، نقره، قریتین، هوسجه، نباج، حفر ابوموسی، بصره، اهواز، بهبهان، اصطخر، ابرقوه، ده شیر (فراشاه)، یزد، خرانق، رباط پشت بام، نیشابور، ده سرخ، طوس، سرخس، مرو» گزارش شده است.[۷۸] بلاغی در تاریخ نائین، مسیر دیگری را برای این مهاجرت، نقل کرده که عبارت میباشد از «مدینه، بصره، اَرْجان، عجم، اصفهان، نیشابور، دِه سُفیس، سناباد، سرخس و مرو»