?????? ???? ???? ??? ????

فراگیری عفاف از کودکی
یکی مشکلات بخش اعظمی از خانواده‌ها در تربیت فرزندان خویش آن میباشد که گمان می نمایند تربیت فرزند در اکثری از کارها فقهی و اخلاقی از روزگار نوجوانی و بلوغ آغاز میشود و پیش از این سن، طفل توان تشخیص، شعور و یادگیری ندارد. هم اکنون آن که آئین مبین اسلام دایره‌ی تأثیر پذیری و فراگیری نوباوه را حتّی تا زمانه بارداری مامان نیز حجم میبخشد. حسن خلق و بد مامان در جنین وی مفید میباشد. لقمه‌ی حلال و یا این که حرامی که بابا برای معیشت خانواده و همسر حامله خویش تنظیم می نماید، بر روی فرزندان ولو جنینی که در رحم مامان میباشد به شدّت تأثیر میگذارد. امام درستگو علیه السّلام میفرمایند: «كَسْبُ‏ الْحَرَامِ‏ يَبِينُ فِي الذُّرِّيَّةِ». درآمد حرام (اثرش) در فرزندان آشکار می‌گردد.[١]
سال‌هاست پژوهشگران جهان بدین واقعیت پی برده اند و در علم ها مختلفی زیرا روانشناسی از آن در باب مشورت و کارها تربیتی و درمانی خویش فایده می‌برند. از حیث روانشناسان منشأ بخش اعظمی از جراحت‌های روحی و کم عقل آدم‌ها، حتّی افرادی که سنوات متعددی از قدمت خویش را سپری کرده و مالک فرزندان و نوه‌های مختلفی می باشند، به زمان کودکی وی گشوده می‌شود. به عبارت دیگر تاثیر تربیت و فراگیری نوپا و اکثری از اتّفاقاتی که در کودکی برای وی چهره میدهد، تا نقطه پایان قدمت یار اوست و حاصل مثبت و منفی فراوانی را در زمان معاش برایش رغم می‌زند.
مداقه تربیت از تولّد تا ٧ سالگی که در آموزه‌های فقاهتی ما به سنّ سیادت دارای شهرت میباشد، بدین علّت میباشد که شخصیت شخص در ٥ سال ویّل معاش صورت می‌گیرد. گزل سرازیر شناس پر اسم و رسم می‌گوید: «طفل در ٥ و ٦ سالگی، ورژن‌ی کوچکی از جوانی میباشد که بعد ها شود». به نظریه‌ی آلپورت سرازیر شناس مشهور: «نزدیک به چهار ماهگی، رویش و تقویت یادگیری بچه به حدّی رسیده میباشد که قادر است عادت سازشی و صفات اکتسابی داشته باشد. ارتباطش با اطراف بیشتر می‌شود، تفاوت‌های کم و زیاد تدریجی در الگوی شخصیت وی پدید میاید و صفات جدید ای استحصال می نماید. هر چه سن معدود خیس باشد، تاثیر کارداران محیطی در ذهن پا برجاتر و استوارتر میباشد.

تاسی طفل از خوی پدر و مادر
خانواده مطلوب ترین بستر برای پیدایش رفتارهای مذهبی میباشد. از‌آنجا‌که تربیت مذهبی نوباوه دارنده سیر منطقی و منظمی میباشد، به رعایت تناسب در میان مفاهیم آموختنی به بچه و سنّ وی، در اسلام توجّه خاصی شد‌ه‌است. آنچه به بچه درخصوص آموزه‌های فقاهتی ارائه می گردد و وی حافظه می‌گیرد، صرفا از روش تکرار، تبعیت و شناخت میباشد و با فراتر رفتن سنّ وی تعقّل و تفکّر مکان تاسی صرف را میگیرد. سفارش شد‌ه‌است در سه سالگی به بچه واژه‌ی: «لا اله الا الله» را خاطر دهید، در چهار سالگی «محمّد فرستاده اللّه صلّی الله علیه و آله» و در پنج سالگی روی اورا به قبله متوجّه نمائید تا با مقدّمات نماز آشنا خواهد شد. اما زور بچه به یادگیری مفاهیم و انجام مذهبی بسیار خطا میباشد؛ چرا‌که با روحیه‌ی بشاش و بازی گوش وی در تعارض میباشد و گاه سبب به سرخوردگی، لج بازی و بی رغبتی نسبت به مسائل مذهبی می‌گردد، بلکه می بایست نسبت بدین فرمان، به طور کاملً ظریفانه عکس العمل کرد.
درین سنین، نوباوه به نوع رفتارها و کوشش پدر و مادر در وضعیت‌های متعدد توجّه ویژه دارااست و به طور غیر بدون واسطه آنها‌را میاموزد. سازه بر این، عکس العمل اشخاص خانواده نسبت به مسائل مذهبی بر وی تأثیر عمیقی میگذارد و موضوع‌ی رغبت یا این که طرد مذهبی در وی مهیا میاید. ایفا عبادت‌ها در حضور فرزند، او‌را تشنه‌ی هم رنگی با آن‌ها می نماید. در‌صورتی‌که پدر و مادر و بلندمرتبه ترها در شکل عشق و علاقه مندی و ملازمت بچه در این باره، پاداشی برای تشویق وی در حیث بگیرند، طفل را برای تکرار فعالیت لایق اش مشتاق خیس میسازند. تشویق و تقویت خلق مثبت خردسالان، باعث تکوین عادت‌های باارزش در آن ها می‌گردد. هنگامی می بایست طفل را تشویق کرد که اخلاق و رفتار نیکو ای از وی راز بزند که ولی، قادر است به طور کلامی، غیرکلامی، دنیوی و معنوی، بی واسطه یا این که غیر بی واسطه باشد».[٢]
سازه بر این یادگیری و تربیت نوباوه تا قبل از سنّ بلوغ از مسلّماتی میباشد که قابل شک و انواع نمی‌باشد. لذا این تفکّر که فراگیری معارف فقهی تا قبل از سنّ بلوغ ضرورتی ندارد، یک ایده‌ی تماماً خطا میباشد و خانواده‌هایی که‌این نحوه تفکّر را دارا‌هستند، معمولاً در تربیت شرعی فرزندان خویش مبتلا نقص‌ میگردند. کودکی که تا سنّ بلوغ رابطه و عشق و علاقه ای با عفاف و عفاف و حجاب نداشته و در فعالیت نیز از پدر و مادر خویش خوی سزاوار ای در‌این ارتباط ندیده و نیاموخته میباشد، حتماً با ورود به سنّ تکلیف، به یکباره مسئله‌ی تایید تکالیف فقهی و اخلاقی زیرا رعایت محرم و نامحرم و عفاف و ... را نخواهد داشت. تجارب نیز بارها و بارها این مقاله را اثبات کرده است.

تمرین عفاف و حجاب و عفاف و حجاب
خردسالان خلال این که عفّت ورزیِ پدر و مادر مثل رعایت محرم و نامحرم و پوشش مطلوب و عفاف و حجاب بدون نقص را در فعالیت از وی مشاهده نموده و به صورت غیر بدون واسطه از آنان آموزش میبینند، از سوی دیگر نیز می بایست به‌تدریج و به آرامی با این معارف به صورت بی واسطه آشنا گردیده و با تشویق و ترغیب والدین، هر چه به سنّ بلوغ مجاورت میشوند، به صورت تمرینی و ملایم، ایفا این تکالیف را تجارب نمایند. دراین‌صورت محال میباشد فرزند به هنگام بلوغ، نسبت به تکالیفی زیرا رعایت عفاف و حجاب و محرم و نامحرم، اظهار بیگانگی و بی میلی نماید. در واقع همت درست و زیبای خویش پدر و مادر در عوض عفاف و حجاب، به همدم فراگیری و تمرین‌های مطلوب با سنّ طفل، به ضمیمه‌ی تشویق و ملاطفت‌های به موقعِ والدین، در وجود نوباوه ساخت شوق و اشتیاق به اجرا تکالیف الهی می نماید و در بیشتر موردها این کودک ها میباشند که حتّی قبل از دعوت پدر و مادر، به استقبال سنّ بلوغ و تکالیف الهی می‌روند. یعنی خرسند از وصال به سنّ تکلیف، با شوق و اشتیاق نماز میخوانند، روزه می‌گیرند، عفاف و محرم و نامحرم را با آشنایی و با افتخار رعایت می نمایند و در قبال مذمّت سایرافراد به خیر و خوبی از آن پناه می کنند.
امروز در‌صورتی‌که شاهد ناهنجاری‌های متعددی در سطح جامعه هستیم و از شکایت‌های والدینی می شنویم که از بی اعتنایی فرزندان خویش نسبت به فرائض شرعی شکوه می نمایند، این در اولِ فرمان نشانه از سوء کردار و مدیریّت نادرست خانواده‌ها در تربیت فرزندانشان داراست و در مرحله‌ی پس از غفلت و تقصیر نهادها و ارگان‌های متعدد مردمی و حکومتی حکایت می نماید.

نقش مساجد، هیئات و دیگر سازمانهای مردمی در تقویت فرهنگ وتمدن عفاف و حجاب و حجاب
مساجد، هیئات و ارگانهای فرهنگی مردمی می‌توانند در تقویت تمدن عفاف و حجاب و عفاف و حجاب نقش بسزایی داشته باشند.شماره تلفن مسجد قبا مشهد آن چه در اولِ فرمان ضروری و اساسی میباشد، آن میباشد که مساجد و هیئات و ارگان های فرهنگی این چنینی، از رفتارهای تند و غیر اخلاقی به شدّت دوری نمایند. قرآن مهربان در باره‌ی خلق و خوی نبی آفریدگار صلّی الله علیه و آله با سایرافراد و نحوه‌ی تبلیغی آن بزرگوار می‌فرماید: «فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِك ...». به (بركت) عفو الهى، در قبال آنها [عموم‏] قابل انعطاف (و کریم) شدى! و در حالتی‌که خشن و سنگدل بودى، از فضا تو پراكنده مى ‏شدند.[٣] سازه به شواهد تاریخی و روایی، بیشترین ایمان آورندگان به پیامبر پروردگار صلّی الله علیه و آله به جهت اخلاق و رفتار خوشگل و متعالی و بی سابقه آن بزرگوار به آن حضرت ایمان آوردند. سازه بر این بر رهروان و محبّان آن بزرگوار موردنیاز میباشد تا در خلق و خوی و خلق و خوی خویش به وی اقتدا کنند.
به همین جهت در مرحله‌ی در آغاز بایستی مساجد، هیئات و بقیه نهاد های مذهبی و مردمی به زیور کردار محمّدی صلّی الله علیه و آله تروتمیز باشندرزرو مسجد قبا مشهد تا سیل مراجعه‌ی عموم را نظاره گر شوند. تحت عنوان مثال در شرایطی‌که در مساجد از امام جماعت گرفته تا هیئت امناء و نمازگزاران موازین اخلاقی را به صورت سزاوار رعایت نمایند و عموم دار و جوان گرا باشند، مطلقاً عموم متعددی مبنی بر فطرت خداجو و کردار گرایی که خدای متعال در وجودشان قرار داده میباشد، جذب مساجد میشوند. در‌این‌حالت‌ میباشد که مسجد تحت عنوان یک کدام از مهمترین سنگرهای فرهنگی در جامعه‌ی اسلامی موظّف میباشد در راستای ارتقای معرفتی و رفتاری نمازگزاران بکوشد. برای مثال‌ی این معارف و رفتارهای فقهی، مورد‌ی عفاف و حجاب و حجاب میباشد.
دعوت از اساتید و سخنرانانی که راجع به عفاف و عفاف و حجاب مالک تألیف و استیناف و عمل فرهنگی میباشند، از ضروریّات تقویت این فریضه در بین اشخاص جامعه میباشد. آدرس مسجد قبا مشهد معرّفی کتاب‌های مطلوب درین زمینه و برگزاری مسابقات کبیر با جوایز جذّاب، تشویق نمازگزارانی که در رعایت عفاف و حجاب اراده راسخی دارا هستند مخصوصاً قشر نوباوه و جوان، معرّفی و پرداختن به معاش الگوهای عفاف و حجاب و کارها دیگر، مثلا‌ی فعّالیّت‌هایی میباشد که مسجد می‌تواند در راستای تقویت تمدن عفاف و عفاف و حجاب اعمال دهد. آن چه اساسی میباشد این میباشد که فعالیت علمی و فرهنگی راجع‌به عفاف و حجاب نباید کوتاه مدّت و زود گذر باشد، بلکه می بایست استمرار داشته باشد و با سپری شد فرصت از روش شغل های نو و آپ تو دیت برای تربیت نسل‌های نو استفاده نمود.

نقش مبلّغان آئین در تقویت تمدن عفاف و حجاب و حجاب
آغاز می بایست این مقاله را پر‌نور کنیم که خواسته از مبلّغان آئین دراین جا فقط قشر شیخّت وجود ندارد، مسجد قبا مشهد بلکه هر شخص و یا این که گروهی که در عرصه‌ی عمل فرهنگی و فقهی، مالک تریبون میباشد و اقتدار ذکر دارااست و بین قشرها متعدد جامعه دارنده نفوذ حرف میباشد، به نوعی مبلّغ آیین محسوب گردیده و از این جهت توشه مسئولیّتی را به دوش خود میکشد. تبلیغ یک کدام از اموری میباشد که در تمایل به عفاف و حجاب تأثیر بسزایی دارااست. مبلّغان کارها شرعی و فرهنگی برای تبیین و نهادینه کردن عفاف و حجاب و عفاف و حجاب باید خویش را به ابزارهای موردنیاز دراین مورد مجهّز نمایند. اول و مهمترین این ابزارها بالا بردن سطح علم و مفروضات نسبت به مقوله‌ی عفاف و حجاب میباشد و ابزار اصلیّ آتی، برخورداری از توانگری لایق در ذکر محتوا و برقرار کردن رابطه درست و دوستانه با استفاده کننده میباشد.
سخنرانان و مدّاحان و کلیه‌ی کسانی که با نفوذ کلامشان عموم را در مسیر تعمیق معارف کمک می‌رسانند، بایستی مورد‌ی رواج عفاف و عفّت را تحت عنوان یک کدام از حق تقدم‌های تبلیغی خویش قرار دهند و در‌این راستا با استعمال‌ی درست از مبانی معرفتی، هنری و رمانتیک، در بین قیمت‌ها و الگوهای فقهی با مسائل روز به ویژه عفاف و حجاب رابطه برقرار کنند. برای مثال سخنران و یا این که مدّاحی که در ایّام فاطمیّه سرگرم تبیین مناقب، سیره و تفصیل حالا و مصائب حضرت زهرا درود الله علیها میباشد، می‌تواند قضیه اهتمام حضرت صدّگریبان علیها السّلام نسبت به مقوله‌ی عفاف و حجاب و عفاف و حجاب را به صورت مطلوب و مؤثّری به مخاطبان یاد آوری نماید.[٤]

مسجد رفتن به تفصیل ذیل است:

1- رفتن به مسجد با وضعیت آرامش و متانت .

2-در وقت بيرون رفتن از خانه به قصد مسجد بگويد: بسم اللّه الذى خلقنى فهو يهدين والذى هو يطعمنى و يسقين و اذا مرضت فهو يشفين والذى يميتنى ثم يحيين والذى اءطمع ان يغفرلى خطيئتى يوم الدين رب هب لى حكما و اءلحقنى بالصالحين واجعل لى لسان صدق فى الاخرين واجعلنى من ورثة جنة النعيم واغفر لاءبى به نام خدايى كه مرا آفريد، پس من‌را راهنمايى كرد و به من خوراك بخشید و به من آب نوشاند و چون بيمار شدم ، شفايم بخشيد؛ آن كه منرا بميراند و آنگاه زنده ام كند و آن كه طمع دارم تا گناهانم را در روز جزا بيامرزد. پروردگارا! مقامى به من ببخش و مرا به نيكان برسان و براى من لهجه راستگويى در پسينيان مقرر كن ! منرا از وارثان فردوس پر از نعمت قرار بده و پدرم را بيامرز!

3-هنگام داخل شدن در مسجد ته كفش و چيزهايى كه همدم دارد، مثل عصا و... را نگاه كند تا نجاستى به آن نباشد.

-4هنگام داخل شدن در مسجد، اول پاى راست را بگذارد.

5-هنگام داخل شدن در مسجد بگويد: بسم اللّه و بالله و من اللّه و الى اللّه و خير الاسماء كلها لله توكلت على اللّه و لا حول و لا قوة الا بالله اللهم صل على محمد و آل محمد وافتح لى اءبواب رحمتك و توبتك و اءغلق عنى اءبواب معصيتك واجعلنى من زوارك و عمار مساجدك و ممن يناجيك فى الليل و النهار و من الذين هم فى صلواتهم خاشعون و ادحرعنى الشيطان الرجيم و جنود ابليس اءجمعين به نام خدا، مسجد قبا مشهد به ذات معبود، از پروردگار و به سوى معبود و بهترين نام ها تمامی از آن خداست . توكل مى كنم بر معبود جنبش و نيرويى نيست ، مگر به وسيله معبود. خدايا! بر محمد و آل محمد عفو و بخشش بفرست و درهاى عفووبخشش و توبه ات را بر من بگشا و درهاى گناه را بر من ببند و مرا از زائرانت و آبادكنندگان مسجدهايت و از كسانى كه تو‌را در شب و روز راز مى گويند آدرس مسجد قبا مشهد و از كسانى كه در نمازشان خاشع اند،رزرو مسجد قبا مشهد قرار بده و از من شيطان رجيم و لشكر ابليس را جميعا بران !

6- قبل از نشستن در مسجد، نماز تحيت (كه دست کم دو ركعت است ) بخواند؛ شماره تلفن مسجد قبا مشهد به قصد تحيت و احترام مسجد. البته در شرایطی که نماز واجب يا مستحب ديگرى هم خوانده شود كافى می باشد ؛حتى اگر چنددفعه هم داخل مسجد گردد، مستحب می باشد كه در هر دفعه نماز تحيت بخواند، در شرایطی که چه فاصله دفعات با يكديگر خيلى كم باشد.

7- مستحب هست كسى كه به مسجد مى رود لباس پاكيزه و قيمتى بپوشد و خود را خوش رایحه نمايد.

8- موقع بيرون آمدن از مسجد، اول پاى چپ را بيرون بگذارد.

9- عالی هست نمازگزار از کلیه زودتر وارد مسجد گردد و ديرتر از همگی خارج گردد.

10- تميز كردن مسجد و روشن كردن چراغ آن.

11- مستحب می باشد كه زن در خانه اش نماز بخواند و فضيلتش بيشتر از نماز در مسجد می باشد ، مگر اين كه خود را كاملا از نامحرم حفظ كند كه در اين صورت بهتر هست در مسجد نماز بخواند.

12- ساختن مسجد و تعمير مسجدى كه رو به خرابى باشد، مستحب هست .

- 13 مستحب هست كه مسجد را بى سقف بسازند يا لااقل قسمتى از آن را بى سقف بسازند.

14- مستحب می‌باشد كه وضوخانه و مستراح در بيرون مسجد باشد.

15- ساختن مناره براى اذان اعلام کردن مستحب می باشد (البته در كنار ديوار مسجد و متصل به آن ، نه در اواسط مسجد).

16- مستحب می‌باشد كه مناره بلندتر از ديوار مسجد (پشت بام مسجد) ساخته نشود، بلكه مساوى با آن باشد.

17- زياد به مسجد رفتن و رفتن به مسجدى كه نمازگزار ندارد، مستحب است .

18- غذا نخوردن ، مشورت نكردن ، همسايه نشدن ، زن نگرفتن و زن ندادن به كسى كه در مسجد حاضر نمى شود از مستحبات هست.

عزت از ان خداست و هرکس طالب عزت میباشد بایستی ان را نزد معبود بجوید (اینجانب کان یرید العزه فلله العزه جمیعا) مسجد قبا مشهد در قران مهربان خطاب به فرستاده خویش میفرماید که: (و لن ترضی‌ عنک الیهود و لا النصاری حتی‌ تتبع ملتهم؛ یهود و نصاری‌ هیچ وقت از تو خشنود نخواهند شد تا وقتیکه از انان تقلید کنی) آدرس مسجد قبا مشهد بدین ترتیب چنانچه که رسول ذلت پیروی از انان را بپذیرد تا ان‌ها از وی خشنود می گردند و توطیه نکنند؛ البته در پی ایه معبود به فرستاده امر میدهد که بگوید: (ان هدی الله هو الهدی‌)به صورت قاطع و با عزت تک تک کلام انان را رد نماید.

اصولا نفوذناپذیری از صفات قران میباشد، هرگونه بطلان، لاف، رزرو مسجد قبا مشهد تحریف، تغییر تحول و ناکامی در ان راه و روش ندارد. از این‌رو در امر صفت قران درین کتاب می خوانیم (انه لکتاب عزیز * لا یاتیه الباطل اینجانب در میان یدیه و لا اینجانب خلفه؛این کتاب نفوذناپذیر [و مالک عزت] میباشد هیچ باطلی چه از پیش رو یا این که از پشت رمز به ان رویکرد نمی‌یابد...)

سیره‌ی امام حسین-علیه‌السلام- نیز بر مبنای همین حبل متین الهی بود و لحظه‌ای شماره تلفن مسجد قبا مشهد بدن به ذلت و رمز به خواری نداد و سطر سطر قیام وی نشانگر عزت‌مداری و پایداری بر منش هدایت الهی بود.

امام-علیه‌السلام- در روز عاشورا در مقابل سپاه معاند فریاد بر اورد که: (اگاه باشید که زنازاده پسر زنازاده (ابن زیاد) من را فی مابین دو چیز مخیر ساخته یا این که خنجر کشیده اماده پیکار نحس و یا این که جامه ذلت بپوشم و با یزید بیعت نمایم البته ذلت از ما بسیار بدور میباشد.

1- امام راستگو علیه السلام: معاویه به حسن بن على علیه السلام نوشت: تو و حسین و یاران على، نزد ما بیایید.

قیس بن سعد بن عُبادۀ انصارى هم با آن‌ها، روانه شد و به شام وارد شدند مسجد قبا مشهد و معاویه، اجازۀ ورود به وی اعطا کرد و سخنرانانى هم براى [تقابل با] آنها، مهیا نمود.

معاویه ذکر کرد: اى حسن! بلند شو و بیعت کن.

پس برخاست و بیعت کرد. آن‌گاه به آدرس مسجد قبا مشهد حسین علیه السلام خاطرنشان کرد: بلند شو و بیعت کن.

پس برخاست و بیعت کرد. آن‌گاه به قیس اظهار کرد: اى قیس! بلند شو و بیعت کن.

قیس به حسین علیه السلام نگریست و چشم به راهِ دستور وی شد.

حسین علیه السلام فرمود: «اى قیس! وی (یعنى حسن علیه السلام)، رزرو مسجد قبا مشهد امامِ اینجانب میباشد».[10]

2- زیرا حسن بن على علیه السلام در سپری شد،شماره تلفن مسجد قبا مشهد شیعه ها در عراق به حرکت در آمدند و براى خلع معاویه و بیعت با حسین علیه السلام به وی طومار نوشتند. وی، خوددارى ورزید و یادآور شد که دربین وی و معاویه، پیمانى میباشد که شکستن آن، جایز وجود ندارد تا آن که مدّتش سپرى خواهد شد، و زیرا معاویه مُرد، در آن بازنگرى مى‌نماید.[11]

گفته‌اند که زیرا معاویة بن ابى‌سفیان، از عموم براى یزید بیعت گرفت، حسین بن على بن ابى طالب علیه السلام از کسانى بود که با وی بیعت نکرد. کوفیان به وی طومار مى‌نوشتند و در دوران خلافت معاویه، او‌را به خارج داخل شدن به سوى خویش، فرا مى‌خواندند؛ ولى وی به همۀ آنان پاسخ رد مى‌بخشید.

گروهى از کوفیان به نزد محمّد بن حنفیّه آمدند و از وی خواستند که وى با آن ها، قیام نماید؛ امّا وی هم خوددارى کرد و نزد حسین علیه السلام آمد و او‌را از سفارش آنها، باخبر کرد. حسین علیه السلام فرمود: «این عموم مى‌خواهند با [پیش پرت کردن] ما [نان] بخورند و خون مارا در معرضِ ریخته شدن بگذارند».[12]

3- امام درستگو علیه السلام: نبی آفریدگار صلى الله علیه و آله به على علیه السلام به تنهایى وصیّت کرد و على علیه السلام به حسن علیه السلام و حسین علیه السلام هر دو، وصیّت کرد و حسن علیه السلام، پیشواى حسین علیه السلام بود.

مردى روز عرفه بر حسن علیه السلام وارد شد، در حالى که وی، خوراک مى‌خورد و حسین علیه السلام روزه بود. پس از درگذشت حسن علیه السلام، روز عرفه بر حسین علیه السلام وارد شد، در حالى که وی طعام مى‌خورد و على بن الحسین (زین العابدین) علیه السلام روزه داشت.

آن مرد به حسین علیه السلام خاطرنشان کرد: بر حسن علیه السلام وارد شدم، در حالى که طعام مى‌خورد و تو روزه بودى و آن گاه، بر تو وارداتی‌ام و روزه نیستى‌؟!

شخصیت امام می بایست پایین در دست گرفتن ظریف او قرار گیرد، و از مجاورت هم از باطن و هم از بیرون این در اختیار گرفتن بر وی جاری ساختن شود، تا آنکه به تدریج رویه برای نابود ساختن او به راه‌های مخصوصی هموار گردد. برای مثال همانطور که گفتیم یکی‌از علت های مامون در ازدواج دخترش این بود مسجد قبا مشهد که در معاش داخلی امام مراقبی را بگمارد که هم گزینه اعتقاد و باور وی باشد و هم جلب متکی بودن بنماید.

چشمداشت مامون از به دست آدرس مسجد قبا مشهد آوردن بیعت برای ولایتعهدی امام رضا(ع) امان هدفهایی بود که به اجمال ذیلا ذکر می‌گردد:

اولیه مقصود:
شم ایمنی از خطری که اورا از سوی شخصیت امام رضا(ع) ترساندن میکرد. شخصیتی کم که نوشته های علمیش در شرق و غرب نفوذ فراوان داشت رزرو مسجد قبا مشهد و نزد خاص و عام - به اعتراف مامون - از تمامی محبوبتر بود. در شکل ولیعهدی، وی دیگر نمی توانست عموم را به کودتا یا این که هر سیرتکامل تکان دیگری بر ضد حکومت، دعوت نماید.

غرض دوم:
شخصیت امام می بایست زیر در دست گرفتن ظریف او قرار گیرد، و از مجاورت هم از باطن و هم از بیرون این در دست گرفتن بر وی اجرا خواهد شد، تا آنکه به‌تدریج راه و روش برای نابود ساختن او به طرق مخصوصی هموار گردد. برای مثال همانطور که گفتیم یکی‌از علت های مامون در وصلت دخترش این بود شماره تلفن مسجد قبا مشهد که در معاش داخلی امام مراقبی را بگمارد که هم گزینه باور وی باشد و هم جلب اتکا بنماید.

افزون بر این، چشمهای دیگری نیز از سوی مامون برای حفظ امام رضا گماشته گردیده بودند که مجموع حرکات و ایفا او را گزارش می کردند. یکی آن ها «هشام بن ابراهیم راشدی » بود که از نزدیکان امام به شمار رفته، کارهایش همگی به دست او اجرا می گرفت. البته زمانی که امام را به مرو بردند، هشام با ذوالرئاستین و مامون تماس گرفت و حالت ویژه خویش را به آن‌ها عرضه کرد. مامون نیز او‌را بعنوان پاسبان امام قرار بخشید. از آن پس صرفا کسی می توانست امام را ملاقات نماید که هشام می خواست. در فیض، دوستان امام کمتر به وی دسترسی پیدا می کردند. . . » (1)

مقصود سوم:
مامون می خواست امام چنان به وی قربت پیدا نماید که براحتی بتواند اورا از معاش اجتماعی محروم ساخته، عموم را از وی به دور بگرداند. تا آن ها ذیل اثر نیروی شخصیت امام، دانش، حکمت و درایتش قرار نگیرند.

از این مهمتر آنکه مامون می خواست امام را از شیعه‌ها و دوستانش نیز مستقل سازد تا با انقطاع ارتباط شان با وی به پراکندگی افتند و دیگر نتوانند دستورهای امام را اخذ کنند.

امام رضا (ع) در مجموع سال های امامت خویش نسبت به باخبر سازی عموم بی سر و صدا نکرده و تا آنجا که توان و قابلیت داراست مسجد قبا مشهد در بیداری همگانی نسبت به حالت سیاسی دوران همت می نماید. به این ترتیب، ادعای مأمون در اظهار دوستی با بستگان نبی (ص) حتی با سماجت بر تایید ولایت عهدی از سوی امام (ع) نیز در جلب تودۀ عموم تأثیر چندانی ندارد.

یک کدام از اقدامات امام رضا (ع) دراین باره، نگهداری آدرس مسجد قبا مشهد نظام سیاسی جامعه مبتنی بر اصول اسلام و سیرۀ نبوی میباشد؛ لذا با همین مقصود، شرط تلاوت نماز عید فطر را شغل به سنت فرستاده الله (ص) قرار میدهد (عطاردی قوچانی، 1388، ج1، ص104).

این موضع گیری بدان معناست که نحوه مأمون در کارها سیاسی و حکومت داری، به بر خلاف سیره و شیوه فرستاده (ص) میباشد. رزرو مسجد قبا مشهد به نحوی که حتی‌در کارها بسیار سادۀ مذهبی و عبادی نیز این‌شیوه کنار نهاده گردیده و فقط ظاهری از آیین ما‌نده میباشد. به‌این سیرتکامل، مأمون که میکوشد با سود گیری از طریق های گوناگون به نظام سلطنتی خویش مشروعیت بخشد، با مشکلاتی روبرو می‌شود.

یک کدام از دیگر از استراتژی های آن حضرت (ع) در زمینۀ بیداری ذهن ها همگانی، شماره تلفن مسجد قبا مشهد تبیین و ثبت حقانیت اهل بیت (علیهم السلام) میباشد که در هر مجلس و محفلی از آن خاطر می نماید. سخن ها کامل امام رضا (ع) در مورد گفت و گو امامت، مثال ای از همت آن حضرت (ص) درین خصوص میباشد. احادیث مرتبط با علامت های امامان (علیهم السلام)، صفات، فضل و ادب یا این که رتبۀ آن‌ها، مبنا سخنان آن حضرت (ع) میباشد (صدوق، 1373، ج1، صص 438458). تحت عنوان مثال، در روایتی از عبدالعزیز بن مسلم اورده شده که آن حضرت (ع) بعد از ورود به مسجد جامع مرو و مشاهدۀ اختلاف عموم درباره ی مباحث امامت، به بیان سخن پرداخته، بعداز بیان آیاتی از قرآن درین باب، علاوه بر تعریف امام، نقش وی در حیات مادی و اخروی آدم را تبیین می نماید (کلینی، 1362، ج1، صص199 و 198؛ حرانی، 1417ق، ص321). کلینی این حدیث را از ابو محمّد قاسم بن العلاء و وی از قاسم بن مسلم و وی از برادرش بنده العزیز بن مسلم از حضرت رضا (ع) اینگونه نقل نموده است:

«در طی علی بن موسی الرضا (ع) در مرو بودیم، از شروع ورود روز آدینه در مسجد جامع آن شهر گرد آمده بودیم و عموم دربارۀ امامت و اختلافات زیاد عموم در آن گزینه، مشاجره و گفتمان می کردند، اینجانب نزد آقا و سرورم حضرت رضا (ع) رفتم و مشاجره های عموم را به پهنا وی رساندم. حضرت تبسّمی کرده، فرمودند: «ای مخلوق العزیز! عموم اطلاعی ندارند، از آئین خویش به نیرنگ منحرف گردیده اند، آفریدگار بزرگ و گران قدر فرستاده (ص) خویش را قبض روح نکرد، مگر بعداز این که آئین را برای وی بدون نقص گردانید و قرآن را که ذکر همگی چیز در آن میباشد، بر وی نازل فرمود،

یکی‌از خصوصیت های بارز امامان معصوم(ع) دوراندیشی آن ها به علم ها متعدد مسجد قبا مشهد و اسرار نهان و آشکار دنیا هستی به طور دانش لدنی و خدادادی میباشد. به عبارت دیگر آنها دریای دانش و سرچشمه اسرار الهی می‌باشند که تشنگان علم ها و معارف از زلال آن سیراب میگردند.

در لابه لای خبر ها و روایات زیادی که از ائمه معصومین(ع) قصه گردیده‌است به احادیثی آدرس مسجد قبا مشهد بر میخوریم که به شناخت آنها به بعضی لهجه ها اشاره داراست.

روضه خوان صدوق به گزارش اباصلت میگوید: امام رضا(ع) با هر دسته و ملّتی که مواجه می‌شد رزرو مسجد قبا مشهد به لهجه آنها کلام می اعلام‌کرد! به خداوند قسم وی از خویش آن‌ها به زبانشان داناتر بود و از خودشان فصیح خیس حرف میکرد.

روزی به وی گفتم: ای پسر فرستاده معبود! اینجانب از شناخت شماره تلفن مسجد قبا مشهد شما بدین کلیه لهجه های گوناگون درشگفتم، چه گونه ممکن میباشد یک بشر بدین کلیه گویش رایج و ملّت های متعدد شناخت بی نقص داشته باشد. آن حضرت در جواب فرمودند: ای ابا صلت! اینجانب حجّت خدا بر همه عموم هستم و پروردگار کسی را حجت خویش بر عموم عالم قرار نمی دهد مگر این که به گویش کلیه آن ها شناخت بدون نقص داشته باشد.(15)

گشوده ماجرا شد‌ه‌است که «جاثلیق» به امام رضا(ع) اعلام‌کرد: ای فرزند پیامبر پروردگار! در این مکان مرد سندی نصرانی می باشد که به لهجه سندی احتجاج و کلام پردازی می نماید. امام فرمودند: او‌را نزد اینجانب آورید. او‌را به حضور آن حضرت آوردند. امام رضا(ع) با وی به لهجه سندی صحبت گفتند، آن‌گاه با وی به مباحثه پرداختند.

امام رضا(ع) فرمودند: به لهجه سندی پروردگار را به یگانگی خاطر کرد. بعد از آن درباره عیسی و مریم با وی حرف گفتند و پیوسته مرحله به مرحله او‌را از حالی به حالا دیگر می بردند تا این که به لهجه سندی اظهار کرد: اشهد ان لا اله الّا اللّه و انّ محمّداً نبی اللّه. سپس کمربندش را بالا پیروزی و زنّار را که به تحت اواسط کمربند داشت، آشکار کرد و اذعان کرد: ای فرزند فرستاده معبود! این زنّار را شما با دست خویش جدا نمائید. علی بن موسی الرضا(ع) کاردی خواستند و آن را جدا کردند. سپس به «محمد بن فضل و ادب هاشمی» فرمودند: این مرد سندی را به حمّام ببر و پاکش ساز و بر وی لباس بپوشان وی و خانواده اش را به مدینه ببر.(16)

درین نوشته‌ی علمی علمی و پژوهشی به مباحث عینیت بها‌های اخلاقی؛ توحید اطلاقی؛ انگیزش اخلاقی؛ علامه‌طباطبایی پرداخته گردیده‌است

عینی یا این که فرضی بودن بها‌های اخلاقی و درونی یا این که بیرونی بودن منبع انگیزش اخلاقی، مسجد قبا مشهد از مباحث موضوع‌ساز فلسفۀ کردار معاصرند؛ چون فرضی بودن قیمت‌ها، به نسبی بودن کردار، و بیرونی بودن منبع انگیزش، به ضعف در شغل سبب ساز می گردد. غرض این نوشته‌ی‌علمی، حل این مسائل براساس توحید اطلاقی از لحاظ علامه‌طباطبایی میباشد. طریق ما در قدم نخستین، تبیین و نظارت نظریۀ توحید اطلاقی و در قدم دوم، استنتاج اسباب و اثاث این عقیده آدرس مسجد قبا مشهد در جواب به آن مسائل میباشد. توحید اطلاقی میتواند هم مبنای عینیت بها‌های اخلاقی و هم معیاری درونی برای انگیزش اخلاقی آزاد و متعالی باشد؛ رزرو مسجد قبا مشهد چون آدم دین دار براساس اسماء حق‌گران قدر، که عینی‌اند، فعالیت کرده و تنها یک ذات شماره تلفن مسجد قبا مشهد را در مجموع هستی می‌بیند و آحاد صفات و افعال متکثر در آینه‌های آفاقی و انفسی را تصاویری از صفات و افعال حق‌بلندمرتبه میداند. تبیین وحدت اطلاقی و تمایز آن با بقیه مراتب توحید، ثابت عینیت بها‌های اخلاقی و سازگار بودن آن با انگیزش اخلاقی درونی و آزادانه و نیز تمایز آن با بقیه انگیزش‌های اخلاقی در نظام‌های بر پایه ی وظیفه‌گرایی و سودگروی شخصی یا این که جمعی مادی یا این که اخروی، از دستاوردهای این نوشته‌ی‌علمی میباشد.