مقام توحید در اسلام
توحید، مهمترین آموزه اسلامی و زیربنای ادیان آسمانی به شمار میرود.[۸] به تصریح قرآن، غرض و پیام اساسی همه پیامبران، اطمینان به توحید بوده میباشد.[۹] علامه طباطبایی در المیزان توحید را نهایت و غرض مهم آئین شمرده که هیچ چیزی جایگزینش نخواهد شد.[۱۰] با آنکه کلمه و واژه توحید در قرآن نیامده، البته در آیهها فراوانی درباره ثابت توحید و نفی کفر حرف بیان شده میباشد.[۱۱] ملاصدرا در کتاب تعبیر و تفسیر خویش، غرض مهم قرآن کریم ومهربان را ثابت توحید خدا مسجد قبا مشهد دانسته میباشد.[۱۲]
شهید شدن بر یکتایی معبود و هجران از کفر، اولین جملههایی میباشد که نبی اسلام نخست دعوت آشکار خویش، خطاب به عموم مکه ذکر نموده است.[۱۳] نمایندگان رسول به عنوان مثال معاذ بن جبل که برای تبلیغ اسلام به مرزو بومهای گوناگون میرفتند، همواره عموم را به تایید یکتایی پروردگار دعوت میکردند.[۱۴] بعضی از عالمان مسلمان با توکل بر رده ویژه و اصلی آموزه توحید در اسلام، مسلمانها را «اهل التوحید» آدرس مسجد قبا مشهد خواندهاند
[۱۵] و توحید را آرم مسلمانی قلمداد کردهاند.[۱۶] امام علی(ع)، باور به توحید و یگانگی معبود را محور آشنایی خداوند دانسته میباشد.[۱۷]«أَوّلُ الدّینِ مَعرِفَتُهُ وَ کَمَالُ مَعرِفَتِهِ التّصدِیقُ بِهِ وَ کَمَالُ التّصدِیقِ بِهِ تَوحِیدُهُ» ترجمه: دیباچه دين، معرفت اوست، و كمال معرفتش تصديق ذات وی، و كمال تصديق ذاتش، توحيد و شهید شدن بر يگانگى رزرو مسجد قبا مشهد اوست. [۱۸]
توحید و یگانگی معبود، با تعابیر و لغات متعدد، بارها در قرآن کریم و مهربان آیتم تأکید قرار گرفته میباشد؛ به عنوان مثال در سوره توحید که معبود «احد» یعنی یگانه خوانده گردیده است.[۱۹] نفی خدایان دیگر، یک کدام از بودن خداوند، یک معبود برای همگان، خدای تمامی فقیه، سرزنش معتقدان به وجود خدایان، تأکید بر نفی اعتقاد و باور به تعدادی خداوند، رد ادعای قائلان به تثلیث و سهگانهباوری، و همینطور نفی هر سیرتکامل مثل و مانند برای خداوند، برای مثال مفاهیم مربوط به توحید میباشد که در قرآن کریم و مهربان آمده میباشد.[۲۰] آیاتی از قرآن کریم ومهربان که بی واسطه به توحید دلالت دارا هستند، شماره تلفن مسجد قبا مشهد عبارتند از:
قُل هُوَ اللهُ أحَد: بگو وی خدای یکتاست.[۲۱]
لا إلٰه إلّا الله: هیچ خدایی جز الله وجود ندارد.[۲۲]
لا إلٰه إلّا هو: هیچ خدایی جز وی وجود ندارد.[۲۳]
إلٰهُکُم إلٰهٌ واحِد: همانا خدای شما خدای یکتاست.[۲۴]
ما مِن إلٰهٍ إلّا الله: هیچ خدایی جز الله وجود ندارد.[۲۵]
مراتب توحید
خط ثلث جلی، تاثیر مثنّی العُبَیدی، خوشنویس عراقی، ۲۰۲۳م
بخش اعظمی از متکلمان، عارفان و فیلسوفان مسلمان، با توکل بر قرآن کریم و مهربان و احادیث نبی اسلام و امامان شیعه، مراتب و درجاتی برای توحید برشمردهاند که اولی درجه آن توحید ذاتی، آن گاه توحید صفاتی و افعالی، و بالاترین جایگاه، توحید در عبادت میباشد.[۲۶]
توحید نظری و عملی
اندیشمندانی زیرا مطهری، جوادی آملی و دیگر افراد در یک تقسیمبندی دیگر مراتب توحید را در دو شاخه توحید نظری و توحید عملی مجموعهبندی کرده[۲۷] و سه درجه در آغاز را توحید نظری و توحید عبادی را در توحید عملی قرار دادهاند.[۲۸]
توحید در قرآن کریم و مهربان و فرهنگ وتمدن اسلامی، در قبال کفر دانسته میگردد و نبرد با کفر، یکی موضوعات اساسی در قرآن مهربان میباشد.[۲۹] مسلمانها همان طور که به مراتب و درجاتی برای توحید معتقدند، برای بی دینی هم درجاتی برشمردهاند.[۳۰] بر این شالوده، اطمینان به تعدد در ذات پروردگار، بی دینی در ذات خوانده میگردد،[۳۱] و اعتقاد و باور به اینکه دنیا بیشتراز یک فاعل جدا دارااست، بی دینی در فعل یا این که بی دینی فاعلی میباشد.[۳۲] همینطور یقین به طلاق صفات معبود از ذات وی، بی دینی صفاتی[۳۳] و پرستش خدایی جز خدای یکتا، بی دینی در عبادت خوانده میگردد.[۳۴
مسجد قبا مشهد چه ویژگیهایی دارد؟