?????? ???? ???? ??? ????

این کلمه از ریشه «ن ـ ف ـ ق» به معنای پایین آمدن، نابود شدن، هزینه کردن، نهفته کردن و پوشاندن میباشد. [۱][۲] [۳]

۲ - تعریف و تمجید اصطلاحی انفاق
[بازنویسی]
در کاربرد رایج قرآن مهربان و متن‌ها فقاهتی، انفاق اصطلاحاً شماره تلفن مسجد قبا مشهد به اعطای محصول یا این که چیزی دیگر در خط مش آفریدگار به فقیران و دیگر راههای ما یحتاج گفته می گردد. [۴] [۵][۶] به نوشته راغب [۷] انفاق از آن رو به بخشیدن محصول اطلاق میگردد که با عفو و بخشش، به ظواهر کالا نابودی و زوال می یابد. به لحاظ بعضا واژه و کلمه‌شناسان [۸] انفاق با «اعطا» ازآن جهت متعدد میباشد که در انفاق همواره آدرس مسجد قبا مشهد مالکیت شیء انفاق گردیده منتقل می‌گردد؛ البته در اعطا لزوماً اینگونه وجود ندارد، ازاین‌رو سندها انفاق را به خدا مجازی و آن را در آیه «یُنفِقُ کَیفَ یَشاء» [۹]به معنای رساندن رزق به بندگان دانسته‌اند. [۱۰] افزون بر واژه و کلمه «نفق» و مشتقات آن که بیش تر از ۷۰ توشه و غالباً به معنای اصطلاحی آن در قرآن آمده، قرآن با واژگان و تعابیری دیگر نیز به‌این مسجد قبا مشهد مورد اشاره نموده است؛ مانند: صدقه یا این که صدقات[۱۱][۱۲][۱۳][۱۴] زکات با مشتقات آن [۱۵] اعطاء [۱۶]، ایتاء [۱۷] [۱۸] [۱۹] ، جهاد کردن با متاع[۲۰] ، قرض الحسنه دادن به معبود[۲۱] [۲۲][۲۳] اطعام[۲۴] [۲۵] رزق[۲۶] همینطور آیه ها مرتبط با پاره‌ای تکالیف مالی، مانند پرداختن زکات[۲۷] [۲۸] یا این که کفاره[۲۹] [۳۰] را می‌قدرت از مصادیق انفاق (به معنای عام آن) دانست. اما در مواقعی کم، منظور از کلمه و واژه انفاق در قرآن مفهومی جز معنای اصطلاحی دانسته گردیده است. [۳۱]

۳ - گستره انفاق
[بازنویسی]
انفاق در راه و روش پروردگار را از جهات متعدد می‌اقتدار تقسیم کرد؛

۳.۱ - تقسیم انفاق از جهت دنیوی یا این که معنوی بودن
انفاق گاه در کارها دنیوی و کالا میباشد و گاه در کارها معنوی. مصداق بارز انفاق در قرآن کریم ومهربان، انفاق اموال میباشد؛ مانند: «جـهِدوا بِاَمولِکُم» [۳۲]، «اَنفِقوا مِن طَیِّبـتِ ما کَسَبتُم...»[۳۳] در برخی نشانه‌ها خواسته از انفاق بالاتر از انفاق دنیوی میباشد؛ به عنوان مثال انفاق در آیه ۳ سوره بقره: «هُدًی لِلمُتَّقین...[۳۴] و مِمّا رَزَقنـهُم یُنفِقون»[۳۵] که سرمایه‌های معنوی مانند نیروی عقل و علم را نیز شامل میشود. [۳۶] [۳۷][۳۸] واژه و کلمه «نه» در آیه ۲۱۵ سوره بقره:«قُل ما اَنفَقتُم مِن خَیر فَلِلولِدَینِ تعالیَقرَمیانَ»[۳۹] را نیز اکثری از مفسران به فرآورده تعبیروتفسیر کرده‌اند [۴۰] [۴۱] ؛ اما بعضی آن را اعم از محصول می دانند. [۴۲] کلمه «شَیء» در آیه ۶۰ سوره انفال: «و ما تُنفِقوا مِن شَیء فی سَبیلِ اللّهِ...»[۴۳] نیز به لحاظ برخی مفسران افزون بر کارها دنیوی، دربرگیرنده کارها معنوی هم می گردد [۴۴] ؛ همینطور پاراگراف «تُنفِقوا مِمّا تُحِبّونَ» [۴۵] مشمول سرمایه‌های غیر دنیوی همانند عقل و آبرو نیز می شود. [۴۶]

۳.۲ - تقسیم انفاق از جهت حکم فقاهتی
انفاق از جهت حکم دینی نیز به انفاق واجب و مستحب و حرام قابل تقسیم میباشد. [۴۷] [۴۸] انفاق واجب طیف بزرگ‌ای از واجبات مالی، مانند زکات، خمس، کفارات مالی، اقسام فدیه و نفقات واجب را دربرگیرنده می شود [۴۹] ؛ مثلا، زکات از مصادیق بارز انفاق واجب میباشد که مفسران در پایین برخی آیه ها مرتبط با زکات [۵۰] و انفاق [۵۱] [۵۲] مثلا آیه ۳ سوره بقره:«و مِمّا رَزَقنـهُم یُنفِقون» و آیه «والَّذینَ یَکنِزونَ الذَّهَبَ والفِضَّةَ ولا یُنفِقونَها فی سَبیلِ اللّهِ فَبَشِّرهُم بِعَذاب اَلیم»[۵۳] این نکته را یادآور گردیده‌اند. [۵۴] [۵۵] از موردها دیگر انفاقهای واجب پرداخت خمس میباشد: «واعلَموا اَنَّما غَنِمتُم مِن شَیء فَاَنَّ لِلّهِ خُمُسَهُ»[۵۶] مصداق دیگر، نفقه واجب زوجه و فرزندان میباشد که بر ذمه زوج نهاده گردیده: «،و عَلَی المَولودِ لَهُ رِزقُهُنَّ وکِسوَتُهُنَّ بِالمَعروف» [۵۷] و نیز کفارات مالی؛ مانند کفاره قسم و سوگند [۵۸]، افزون بر این، گاه در موردها ضروری به دلایلی انفاق، واجب میگردد؛ مانند تأمین هزینه جهاد، که آیه ۱۹۵ سوره بقره: «و اَنفِقوا فی سَبیلِ اللّهِ و لا تُلقوا بِاَیدیکُم اِلَی‌التَّهلُکَة...»[۵۹] در این زمینه نازل شد‌ه‌است [۶۰] [۶۱] یا این که رفع دیگر نیازهای ضروری جامعه؛ مانند ساختن خط مش‌ها، پل‌ها، مدرسه ها، مساجد و جز اینها که بعضی انفاق در‌این موردها را مصداقی از انفاق‌های واجب در آیه ۳۴ سوره توبه دانسته‌اند.[۶۲] [۶۳]
از مصادیق انفاق مستحب، صدقه مستحب میباشد که برخی نشانه‌ها انفاق را ناظر به آن دانسته‌اند؛ مثلا: «مَن ذَا الَّذی یُقرِضُ اللّهَ قَرضـًا حَسَنـًا...» [۶۴] [۶۵] [۶۶] [۶۷] ؛ همینطور منظور از انفاق را در آیه ها زیادی اعم از انفاق واجب و مستحب بیان کرده‌اند؛ برای مثال نشانه‌ها ۳ و ۲۷۰ سوره بقره. [۶۸] [۶۹] [۷۰] [۷۱] مصادیقی از انفاق حرام نیز در قرآن کریم و مهربان تصریح شد‌ه‌است؛ مانند انفاق مشرکان در شیوه معصیت آفریدگار [۷۲] : «اِنَّ الَّذینَ کَفَجایز یُنفِقونَ اَمولَهُم لِیَصُدّوا عَن سَبِیلِ اللّهِ...» [۷۳]

۴ - مداقه و مقام انفاق
[دستکاری]
قیمت و التفات انفاق از نگرش قرآن کریم ومهربان به روشنی از آیه ها مرتبط با انفاق استنباط می گردد. موارد این نشانه‌ها را می‌اقتدار در یکسری مقوله مطرح کرد:

۴.۱ - تاکید فراوان به انفاق
قرآن با تعابیر متفاوت مؤمنان را به انفاق کردن در راه و روش آفریدگار دستور داده میباشد؛ به عنوان مثال در آیه‌ها ۱۹۵ سوره بقره و ۱۶ سوره تغابن و همینطور آیه: «اَنفِقوا مِمّا رَزَقنـکُم مِن قَبلِ اَن یَأتِیَ یَومٌ لا بَیعٌ فیهِ ولا خُلَّةٌ و لا شَفـعَةٌ»[۷۴] به انفاق کردن در جهان قبل از فرا وصال قیامت، امر داده میباشد. [۷۵]نیز گاه خدا به نبی اکرم سفارش فرموده که‌این امر الهی را به بندگان معبود ابلاغ نماید: «قُل لِعِبَادِیَ الَّذینَ ءامَترانه یُقیمُوا الصَّلوةَ اوُنفِقوا مِمّا رَزَقنـهُم سِرًّا و عَلانِیَةً مِن قَبلِ اَن یَأتِیَ یَومٌ لا بَیعٌ فِیهِ...» [۷۶]و گاه مؤمنان را به سبب ساز انفاق نکردن در شیوه آفریدگار توبیخ نموده است [۷۷] [۷۸] : «و ما لَکُم اَلاّ تُنفِقوا فی سَبیلِ اللّهِ...» [۷۹] در شماری از آیه ها قرآنی دستور به انفاق با تعابیری دیگر انجام شده میباشد؛ مانند جهاد با اموال [۸۰] و قرض دادن به آفریدگار. [۸۱] [۸۲] [۸۳]

۴.۲ - بیان انفاق همدم با جاری ساختن و عبادات اصلی
درآیات زیادی که پیشنهاد به انفاق یا این که تعریف انفاق‌گران را دربردارد، انفاق همردیف ایفا نیک و عبادات تعالی مذکور که‌این خویش آرم مداقه انفاق از طریقه اسلام میباشد؛ برای مثال در آیه ۱۷۷ سوره بقره انفاق (ایتاء جنس) یار و همدم با ایمان به پروردگار، قیامت، فرشتگان، قرآن و انبیای الهی از مصادیق «بِر» به شمار رفته میباشد: «ولـکِنَّ البِرَّ مَن ءامَنَ بِاللّهِ والیَومِ الأخِرِ والمَلـئِکَةِ والکِتـبِ والنَّبِیّینَ وءاتَی المالَ عَلی حُبِّهِ...»[۸۴] در آیاتی دیگر، انفاق یار و همدم با ایمان به غیب [۸۵]، اقامه نماز [۸۶] [۸۷][۸۸]، جهاد در روش خداوند [۸۹] [۹۰][۹۱] [۹۲] شب زنده‌داری [۹۳]، شکیبایی، صحت، فروتنی و استغفار[۹۴] آمده میباشد.

۴.۳ - ویژگیهای اصلی انفاق
قرآن انفاق کردن را یار و همدم با اموری دیگر بیزنس با پروردگار شمرده که نجات از عذاب پروردگار و سود‌مندی از غفران و بخشش الهی را به‌دنبال داراست: «یـاَیُّهَا الَّذینَ ءامَترانه هَل اَدُلُّکُم عَلی تِجـرَة تُنجیکُم مِن عَذاب اَلیم تُؤمِنونَ بِاللّهِ ورَسولِهِ وتُجـهِدونَ فی سَبیلِ اللّهِ بِاَمولِکُم... یَغفِر لَکُم ذُنوبَکُم اوُدخِلکُم جَنّـت تَجری مِن تَحتِهَا الاَنهـر...» [۹۵] در آیه ۲۹ سوره فاطر انفاق یار و همدم با یک‌سری عمل دیگر، تجارتی کسادناپذیر با آفریدگار: «تِجرة لَن تَبور»[۹۶] خوانده گردیده‌است.
در آیاتی دیگر، از قرض دادن به خدا صحبت به بین آمده که به حیث مفسران[۹۷][۹۸] [۹۹] تعبیری کنایی و لطیف از انفاق و صدقه دادن میباشد. [۱۰۰] [۱۰۱] [۱۰۲] [۱۰۳] در آیه ۱۰۴ سوره توبه خدا را اخذ کننده صدقات دانسته میباشد: «اَلَم یَعلَموا اَنَّ اللّهَ هُوَ... و یأخُذُ الصَّدَقـتِ...»[۱۰۴] همینطور در نشانه‌ها گوناگون، انفاق در منش خداوند از اوصاف بندگان خاص خداوند به شمار رفته میباشد؛ به عنوان مثال در آیه ها ۶۳ ـ ۶۷ سوره فرقان انفاق از ویژگیهای بندگان حقیقی خداوند خوانده گردیده:«و عِبادُ الرَّحمـنِ الَّذینَ... والَّذینَ اِذا اَنفَقوا لَم یُرازِفوا»[۱۰۵] در نشانه‌ها ۵-۸ سوره بشر،این خصلت ویژه ابرار دانسته گردیده: اِنَّ الاَبرارَ... و يُطعِمونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّهِ مِسكينـًا ويَتيمـًا و اَسيرا» [۱۰۶] و به واقعه مفسران شیعه [۱۰۷] [۱۰۸] و بخش اعظمی از اهل سنت[۱۰۹] [۱۱۰] ، این آیه ها درباره اهل بیت رسول(علیهم السلام)نازل گردیده‌است؛ همینطور در آیاتی دیگر انفاق کردن از اوصاف اشخاص با تقوا [۱۱۱] [۱۱۲] [۱۱۳] [۱۱۴][۱۱۵] [۱۱۶] مؤمنان و صادقان [۱۱۷] [۱۱۸][۱۱۹][۱۲۰] و متواضعان [۱۲۱] به شمار رفته میباشد.
از سایر ویژگیهای اساسی انفاق سازه بر نشانه‌ها قرآن، محرک والا اخروی و اثر ها و برکات مهمی میباشد که بر انفاق کردن مترتب گردیده است.

۵ - اثر ها و برکات انفاق
[دستکاری]
انفاق کردن در رویه خداوند و رفع حاجت نیازمندان اثر ها و برکاتِ شخصی و اجتماعی زیادی در بر داراست. این اثرها اعم از دنیوی و معنوی، و مادی و اخروی میباشد. [۱۲۲]
برخی از مهم ترین اثرها انفاق از بینش قرآن مهربان عبارت میباشد از:

از مهم ترین مفاهیم خویشاوند و هم ستون پارسا در قرآن، ایمان میباشد. مشایعت این دو واژه شماره تلفن مسجد قبا مشهد و کلمه در اکثری از نشانه‌ها، [۶۲][۶۳][۶۴] از استلزامی حکایت می‌نماید که در بین این دو مضمون‌ برقرار میباشد و آرم می دهد که زهدو تقوا از اسباب و اثاث ایمان میباشد. [۶۵][۶۶] آیاتی که در آن ها زهدو تقوا در رویا رویی با بی دینی (معنی مقابل ایمان) آمده میباشد، [۶۷] می‌تواند مؤید مقاله نام برده باشد. بنابراین، می اقتدار اذعان کرد که ایمان و زهدوتقوا در قرآن حتی مترادف و هم معنی یکدیگر نیز به فعالیت رفته اند. [۶۸] بعضی از مفسران نیز ایمان را یک کدام از معانی زهدو تقوا در قرآن دانسته اند. [۶۹][۷۰] معنا دیگری که بسیار در حدود تقواست، بِرّ میباشد. در قرآن به رویارویی «برّ و زهدوتقوا» با «اِثم و عُدوان» اشاره گردیده‌است. [۷۱] در آیه ۱۷۷ سوره بقره مؤلفه‌ها و ویژگی ها برّ آمده و در نقطه پايان بیان شده میباشد هر که بدان‌ها التزام داشته باشد، متّقی میباشد. گفته‌اند که‌این آیه به انبیا تخصیص آدرس مسجد قبا مشهد دارااست، چون صرفا آن ها میتوانند واجد اوصاف نام برده در آیه ــ کما هُوَ حقّه ــ باشند. [۷۲] در آیه ۱۸۹ سوره بقره نیز، در منزلت نفی آداب و رسوم رایج در قول نا آگاهی، برّ حقیقی وواقعی به عبارتی زهدو تقوا دانسته شد‌ه‌است. از سایر مفاهیم در حدود زهد، عدل و داد میباشد. [۷۳] طباطبائی [۷۴] عدل و داد را وسیله استحصال زهدو تقوا میداند. در قرآن، در مفاد مختلف، [۷۵][۷۶] حوصله در کنار زهدوتقوا آمده میباشد. شکیبایی به معنای «تحمل فرمان نا مطلوب» مقدّم بر تقواست، چون برای رعایت و محافظت زهدو تقوا، فرد می بایست حوصله پیشه نماید، یعنی ناملایمات و ناخوشایندی‌ها مسجد قبا مشهد را تحمل نماید. [۷۷] حضرت یوسف نیز سرنوشتِ نیک خود را به طاقت و زهدوتقوا نسبت داده میباشد، [۷۸] شکیبایی هنگام پیش وارد شدن مصائب و طاقت بر اجرا ندادن معاصی. [۷۹] خیر و خوبی به والدین [۸۰][۸۱] و وفا به قول با پروردگار، [۸۲][۸۳] از سایر مفاهیم خویشاوند تقوایند.

۶ - خصوصیت‌های متقین
[بازنویسی]
از معنی ها درخور اعتنا درباره زهد و تقوا در قرآن کریم و مهربان اوصاف متقین میباشد. آن ها افرادی میباشند که در خلوت و بدور از دیده سایرافراد نیز از پروردگارشان ــ با این‌که او‌را نمی‌بینند ــ می‌ترسند و معصیت نمی کنند [۸۴][۸۵][۸۶]). متقین افرادی میباشند که ایمان آورده‌اند و کار پارسا اجرا می دهند (در مقابل فجّار، یعنی عده ای که در زمین خرابی می‌نمایند؛[۸۷]. طباطبائی [۸۸] متقین را به عبارتی مؤمنین دانسته و این نظر را دارد که زهدو تقوا وصف طبقة خاصی از مؤمنین وجود ندارد، بلکه با کل مراتب ایمان قابل عده میباشد. در سوره بقره [۸۹][۹۰] این پنج خصوصیت برای متقین برشمرده شد‌ه‌است: ایمان به غیب، برپا داشتن نماز، انفاق از آنچه به وی روزی گردیده، ایمان به آنچه بر رسول اسلام و پیامبران قبل از آن حضرت نازل شد‌ه‌است، و اطمینان به آخرت. در سوره آل عمران [۹۱][۹۲] نیز وصف حال و روز متقین آمده میباشد. [۹۳]

۷ - اثر ها تقوی
[بازنویسی]
زهد، با هر یک از معانی حافظه گردیده، در حیات مادی و اخروی بشر اثراتی دارااست. خطاب «اِتَّقُوا اللّ\'هَ»، و برخی مشتقات دیگر زهدو تقوا، در اولی نشانه‌ها نازل گردیده بر فرستاده اسلام، [۹۴] بیشتر معطوف به اثرها اخروی آن میباشد. اولی آیاتی که زهدو تقوا یا این که مشتقات آن را در بر دارا‌هستند [۹۵] [۹۶][۹۷][۹۸] بیش تر از آن‌که در منزلت توضیح این معنا باشند، به وعده فردوس برای متقین و وصف سود مندی‌های آن ها پرداخته‌اند و این‌که سرنوشتِ نیک از آنِ متقین میباشد. [۹۹][۱۰۰] بخشیده شدن گناهان، پناه یافتن از حریق دوزخ وجهنم و رهایی از ترس و ناراحتی، جنبه سلبیِ اثر ها زهد و تقوا در حیات اخروی میباشد. [۱۰۱][۱۰۲][۱۰۳] همینطور، وعده رهایی و رستگاری برای متقین بارها و بارها در قرآن آمده میباشد : «وَ یُنَجِّی اللّ\'هُ الَّذینَ اتَّقَوْا بِمَف\'ازَتِهِمْ ل\'ایَمَسُّهُمُ السُّوءُ وَ لا\' هُمْ یَحْزَنُونَ» (آفریدگار پرهیزگاران را به سبب ساز رویه رستگاری که در پیش گرفته بودند می‌رهاند. به آنها هیچ بدی نرسد و از ناراحتی بدور باشند؛ [۱۰۴])؛ «اِنَّ لِلْمُتَّقینَ مَف\'ازًا» (پرهیزگاران را جایی میباشد در حمایت از هر جراحت؛ [۱۰۵] [۱۰۶][۱۰۷][۱۰۸] به عده ای که ایمان آورند و زهد پیشه نمایند، در حیات جهان و آخرت، بشارت داده گردیده، [۱۰۹] که خواسته از بشارت درین آیه ها رؤیای صالحه در عالم و پردیس در آخرت میباشد. [۱۱۰][۱۱۱]
از مهم ترین اثرها مادی زهدو تقوا هدایت یابی (اهتداء) میباشد. [۱۱۲] طباطبائی [۱۱۳] در باره نسبت هدایت و زهد و تقوا نوشته میباشد که متقین دربرگیرنده دو سیرتکامل هدایت اند: هدایت پیش از زهد و تقوا که فرآورده فطرت سلیم میباشد و بر تاثیر آن آدم به زهد روی میاورد و هدایت بعداز زهدوتقوا که هدایتی میباشد به واسطه قرآن و وعده آفریدگار و پاداشی از سوی اوست. بعضا دیگر از اثر ها زهدو تقوا در حیات مادی بشر عبارت‌اند از: نجات از عذاب الاهی، [۱۱۴] یافتن بینایی در قبال وسوسه‌های شیطان و به دنبال آن اجتناب از گناه، [۱۱۵][۱۱۶] استخراج قوه تشخیص و منزه حق از فسخ، [۱۱۷] حصول هدایت به هواخواهی نور و روشنایی قرآن، [۱۱۸] یافتن برون شوی از خطاها و دستیابی روزی از جایی که گمانش نمی‌رود [۱۱۹] و سهل شدن کارها. [۱۲۰] طباطبائی [۱۲۱] زهدو تقوا را شرط اندیشه صواب دانسته و اعتقاد دارد که موفقیت بشر در حصول معارف حقیقی و واقعی و علم ها نافع در گرو اصلاح اخلاق و رفتار و حصول فضیلت ها انسانی، یعنی به عبارتی تقواست. صدرالدین شیرازی نیز با استناد به نشانه‌ها، دوازده نه مادی و اخروی برای زهدو تقوا برشمرده میباشد. [۱۲۲]
در قرآن مهربان اثراتی برای زهد و تقوا ذکر‌ گردیده است مانند پذیرش و نصرت از حیطه آفریدگار. امام‌ خمینی با استناد به برخی آیه‌ها الهی اثرها پرشماری برای زهدوتقوا برشمرده میباشد که باتوجه‌به مراتب آن متعدد میباشد به عنوان مثال، تمییز در میان حق و فسخ و وصال به علم ها موهبتی. همینطور وی تاثیر زهدو تقوا را منزه شدن نفس از کدورت‌ها و آلایش‌ها میداند که به ‌دنبال آن انجام پسندیده اثر بیشتری در آن داشته، به مقصود عبادت مجاورت‌خیس میگردد، رمزّ گران قدر عبادات نیز که تمرین نفس انسانی و نفوذ عزم آن میباشد، خوب ایفا میگیرد.[۱۲۳] زهد و تقوا خیر‌صرفا منجر تقویت عزم می‌گردد، قوای دنیوی بشر را نیز ذیل سیطره ملکوت نفس قرار می دهد، وی اعتقاد دارد تقوای داخل که پاکسازی نفس از کردار ناپسند میباشد، از حالت صدق نماز اهل داخل میباشد و آدم تا به سکو زهدو تقوا و ایمان نرسیده باشد، نمازش معراج مؤمن و باعث قرب الهی وجود ندارد، بلکه همچنان در بیت نفس میباشد و هر کس به آحاد مراتب زهد و تقوا میرسد آیین، عقل، روح، قلب و تک تک قوای ظاهری و باطنی‌اش تندرست میماند و دشمنی‌ها از باطنش ریشه‌کن میگردد.[۱۲۴][۱۲۵] امام‌ خمینی زهد و تقوا را در گستره دانش، ضمانت کننده مراقبت باور و سعادتمندی در عالم و آخرت و تربیت درست نسل‌های آجل دانسته، این نظر را دارد تطمیع و تهدیدات در‌اندیشمند متقی تاثیری نمی‌گذارد و او‌را از رسالتش گشوده نمی‌داراست.[۱۲۶][۱۲۷] وی دانش سوای زهدو تقوا را موجب خرابی و تباهی میداند ازاین‌رو به طلاب و روحانیان توصیه می‌نماید در کنار هر قدمی که برای دانش برمی‌دارا‌هستند یک قدم نیز به سوی زهدوتقوا بردارند؛ چون فقیه متقی، منشا نه و برکت میباشد؛ چنان‌که دانش فارغ از زهد و تقوا مضر و موجب خرابی میباشد به اعتقادوباور وی، خسارت دانا بی ‌زهد برای اسلام بیش ‌از هر فرد دیگری میباشد و چه‌بسا فقید بی زهدو تقوا که با کتاب و سنت عموم را گمراه نماید و آن‌ها‌را به‌سیرتکامل‌ای مطرح نماید که موجب انحراف عموم خواهد شد.[۱۲۸]

۸ - پیشنهاد به تقوی در قرآن
[دستکاری]
پیشنهاد به زهد و تقوا در آیه‌ها اکثری از قرآن کریم ومهربان تکرار گردیده است، ولی دو آیه، از حیث تأکید و حجم و شمول حکم، از مداقه ویژه‌ای بر خور دارا‌هستند. آیه ۱۰۲ سوره آل عمران، مؤمنان را به تقوای معبود، آنگونه که حقِ تقوای اوست، سفارش نموده است : «... اتَّقُوا اللّ\'هَ حَقَّ تُق\'اتِه»، و آیه ۱۶ سوره تغابن، به مؤمنان فرمان کرده که به قدر استطاعتشان زهد بورزند: «فَـاتَّقُوا اللّ\'هَ مَاسْتَطَعْتُمْ». مفسران کوشیده‌اند نسبت این دو آیه را با یکدیگر پر‌نور نمایند. به لحاظ طباطبائی [۱۲۹] در آیه اولیه، حقِ زهد و تقوا واپسین رتبه تقواست؛ یعنی، عبودیتی بری از اِنّیت و غفلت، طاعتی فارغ از معصیت و شکری فارغ از کفران. ولی آیه دوم مشتمل بر آحاد مراتب تقواست؛ یعنی، معبود در آغاز کلیه عموم را به حقِ زهد دعوت کرده و آن گاه فرموده میباشد که هرکس به قدر یارا خود در حین مراتب زهدو تقوا بکوشد. عده ای نیز گفته‌اند که آیه دوم در ردهِ نَسخ آیه نخستین میباشد، ولی اکثر اوقات مفسران بر آن‌اند که دربین این دو آیه مغایرتی نیست، [۱۳۰] چون هر دو آیه دستور به زهدو تقوا می‌نماید و هر فرمان و تکلیفی از سوی خدا منوط به صبر و یارا میباشد. [۱۳۱] از سوی دیگر می‌قدرت آیه دوم را خیر در منزلت تحدید و تقیید آیه نخستین، بلکه تأکید بر مداقه زهد دانست، کما این‌که تفسیر «مَااسْتَطَعْتُم» در جایی دیگر [۱۳۲] برای تأکید به شغل رفته میباشد. دراین‌صورت آیه دوم را بایستی اینگونه مضمون‌ کرد: تا می توانید نسبت به پروردگار زهدوتقوا پیشه نمایید.
به صورت کلی، معنی زهدوتقوا التفات و رده ویژه‌ای در قرآن کریم و مهربان داراست. در آیه ۱۳ سوره حجرات آمده که گرامی‌ترین شما نزد آفریدگار، باتقواترین شماست و به این ترتیب، زهدوتقوا موجب برتری انسانی بر آدم دیگر نزد خداست. معبود، متقین را دوست دارااست [۱۳۳][۱۳۴][۱۳۵] و هم پا و مددرسان آنهاست. [۱۳۶] پیامبران همواره دو چیز را از مردمان منظور اند: زهدو تقوا نسبت به خدا و پیروی از فرستاده وی. [۱۳۷][۱۳۸][۱۳۹] مفسران «کَلِمةَ التَّقْاو \'» را در قرآن مهربان [۱۴۰] به عبارتی واژه و کلمه توحید (لا\' اِل\'هَ اِلاّ اللّه) دانسته اند.

زیارت قبور امامان شیعه نزد اهل سنت
تاریخ‌نگاران مواقعی را گزارش کرده‌اند که در آن بعضا عالمان اهل‌سنت نیز به زیارت شماره تلفن مسجد قبا مشهد قبور بعضا امامان شیعه رفته‌اند.[۱۴] برای مثال ابن‌حِبّان، محدث‌اهل سنت در قرن سوم و چهارم قمری گفته میباشد که بارها به زیارت قبر امام رضا(ع) در مشهد می‌رفتم و با توسل به وی مشکلاتم برطرف میشد.[۱۵] همینطور ابن‌حجر عَسقلانی نقل کرده که ابوبکر محمد بن خُزَیْمه، دانا، مفسر و محدث اهل‌سنت در قرن سوم و چهارم قمری، و ابوعلی ثقفی، از عالمان نیشابور، به همدم دیگرانی از اهل‌سنت به زیارت قبر امام رضا رفته‌اند.[۱۶] سَمْعانی، تاریخ‌نگار آدرس مسجد قبا مشهد ، محدث و فقید شافعی قرن ششم قمری نیز به زیارت قبر امام کاظم(ع) می‌رفته و به وی متوسل می‌گردیده‌است.[۱۷] از شافعی، که از فقهای چهارگانه اهل‌سنت میباشد نیز آورده شده که قبر امام کاظم را «داروی شفابخش» تعریف نموده است.[۱۸]

دلیل مشروعیت زیارت
عالمان مسلمان برای ثابت مشروعیت زیارت به برهان پایین استناد کرده‌اند: مسجد قبا مشهد

سنت رسول(ص)
زیارت قبور از به عبارتی صدر اسلام عملی مشروع و رایج بوده میباشد. به‌گزارش ابن‌شَبَّه در کتاب «تاریخ المدینة المنورة»، رسول(ص) هنگامی که از فتح مکه به سمت مدینه بازمی‌گشت، به زیارت قبر مادرش آمنه رفت و خاطرنشان کرد: «این قبر مامان اینجانب میباشد. از معبود زیارت اورا منظور بودم و وی اذن این فعالیت را به اینجانب بخشید.».[۱۹] همینطور آورده شده که او به زیارت قبور شهدای مبارزه احد[۲۰] و زیارت قبور مؤمنان به آرامستان بقیع میرفت.[۲۱] در برخی منابع روایی اهل‌سنت نیز برای فضیلت زیارت و پیشنهاد به اعمال آن، روایاتی از فرستاده(ص) نقل شد‌ه‌است. برای مثال روایتی از او آورده شده که «مَنْ زَارَ قَبْرِي وَجَبَتْ لَهُ شَفَاعَتِی؛ هرکس قبر من را زیارت نماید، شفاعتم در قیامت بخش وی می شود.»[۲۲]

احادیث و سیره امامان معصوم(ع)
در منابع روایی شیعه، روایات فراوانی در فضیلت و استحباب زیارت قبور رسول(ص) و امامان شیعه(ع) و قبور مؤمنان وارداتی میباشد. کلینی در کتاب الکافی بابی را با تیتر «بَابُ فَضْلِ الزِّيَارَاتِ وَ ثَوَابِهَا؛ باب فضیلت زیارت‌ها و اجر آن»، تهیه و تنظیم کرده و احادیثی در این باره توده نموده است.[۲۳] حُر عاملی نیز در وسائل‌الشیعه بابی را با تیتر «أبواب المزار و ما يناسبه» به احادیث زیارت تخصیص داده[۲۴] و در پایین آن روایاتی در فضیلت و اجر قبور رسول(ص) و امامان شیعه(ع) و انبیای الهی، زیارت قبور امامزاد‌ه‌هایی همانند حضرت معصومه(س) و حضرت عبدالعظیم حسنی(ع)، زیارت قبور شهداء و مؤمنان، زیارت اخوی مؤمن چه در درحال حاضر درستی و چه بیماری و...را در ۱۰۶ باب گوناگون عده نموده است.[۲۵]

در منابع تاریخی نیز مواقعی از سیره امامان شیعه در زیارت قبور نقل شد‌ه‌است: حکم کننده نیشابوری در «اَلمُستدرَکُ عَلَی الصَّحیحَین» در روایتی اینگونه نقل نموده است که حضرت زهرا(س) هر آدینه به زیارت قبر حمزة بن عبدالمطلب می رفت و در آنجا نماز می خواند و شیون می کرد.[۲۶] در روایتی از امام باقر(ع) بیان شده که امام حسین(ع) هر شب آدینه به زیارت قبر امام حسن(ع) می رفت.[۲۷] در بی نقص‌الزیارات روایتی از امام رضا(ع) نقل گردیده است که امام سجاد(ع) به زیارت قبر امام علی(ع) میرفت، کنار قبر می‌ایستاد، ناله می کرد و درود می‌اعطا کرد.[۲۸]

شغل صحابه و تابعین و اجماع عالمان
سُبکی فقیه اهل‌سنت در قرن هشتم قمری، در کتاب شِفاءالسِّقام، به تعدادی قصه از منابع متعدد روایی اهل سنت[۲۹] استناد نموده است که برپایه آن ها، بعضا از صحابه و تابعین به زیارت قبر نبی(ص) و مؤمنان می‌رفتند و به اهل قبور درود می‌فرستادند.[۳۰]

ابن‌تیمیه و وهابیون، معارضان زیارت
به گزارش محمد عبدالحی لکنوی (درگذشت: ۱۳۰۴ق)، دانا و محدث حنفی اهل هند، هیچ‌یک از فقیهان چهارگانه اهل‌سنت و عالمان مسلمان، زیارت قبور مؤمنان، به‌ویژه قبر فرستاده(ص) و سفررفتن برای اجرا آن را نامشروع نمی‌دانستند.[۳۱] به‌گفته وی، ابن‌تیمیه (۶۶۱-۷۲۸ق) اولیه کسی بود که به مخالفت با این اجماع پرداخت و در مشروعیت زیارت قبور تشکیک کرد.[۳۲] از حیث وی، درود‌پست کردن و دعا برای صاحبان قبور مشروع میباشد؛ ولی طلب حاجت از آنها و واسطه قراردادن آن‌ها و خدا را به آن‌ها قول‌دادن برای طلب حاجت، عملی نامشروع میباشد.[۳۳] وی این نوع زیارت را بدعت و کفر میداند.[۳۴]

یکسری قرن بعد از ابن‌تیمیه، یعنی در قرن دوازدهم قمری، مخالفت با مشروعیت زیارت از سوی وهابیون مجدد مطرح شد و آن ها تاکنون (قرن پانزدهم هجری قمری) نیز این شغل را حرام فکر‌می‌کنند و مسلمان ها را از جاری ساختن آن گشوده می‌دارا‌هستند.

در صدر از خط کوفی برای نگارش به کار گیری می شد. ابعاد برای کاربردهای مختلف نیاز به خطوط دیگری پدید آمد که به اقلام ششگانه جهانی شد. ابن مقله در قرن سوم و ابن بواب د شماره تلفن مسجد قبا مشهد ر قرن چهارم این اقلام خوشنویسی را قاعده مند و قشنگ کردند. اقلام ششگانه عبارتند از: نسخه ها، ثلث، پژوهشگر، ریحان، توقیع و رقاع. میرعلی تبریزی در قرن هشتم مبتنی بر خطوطی که از پیش وجود داشت داشت، نستعلیق را به وجود آورد که ذوق و سلیقه اهل ایران به نیکی در آن پیداست و به عروس خطوط اسلامی آوازه دارااست. آدرس مسجد قبا مشهد

نوشته‌ی علمیٔ مهم: نقاشی اهل ایران

هنر نقاشی یا این که نگارگری هیچ گاه آنگونه که در هنر مسیحیان یا این که بودائیان آیتم احترام بوده در مرز و بوم‌های اسلامی آیتم دقت قرار نگرفته‌میباشد. به‌حیث میرسد که اسلام در روزگار‌های اولٔ تاریخ مسجد قبا مشهد خویش، هنر نگارگری را به چشمٔ خصومت می‌نگریسته‌میباشد. به این دلیل که در آن فرصت هنرهای قشنگ با اعتقادات و مراسم مذهبی مشرکین آمیختگی داشت. نقّاشی و مجسمه‌سازی مظهری از بی دینی بود که اسلام مأموریت دفع و انهدام آن را داشت.

در زمانه‌های ابتدایی ظهور اسلام و طی حکومت امویان و عباسیان مثال‌های نادر شماری از نگارگری مشاهده می گردد. حتی‌در روزگار سلسله‌های اهل ایران سامانیان، غزنویان و آل بویه نیز عمدهٔ اثرها به دست آمده مشمول مصورسازی کتاب‌ها می باشد و کمتر مشتمل بر نگارگری دیواری کاخ‌هاست.

نگارگری اسلامی، به‌ویژه در سده‌های نخستین، وسیله‌ای ذکر مستقلی خلا بلکه به‌نوعی کامل کننده ادبیات به‌اکانت می‌آمد. او‌لین اثرها نگارگری اسلامی، نتایج کارایی نقاشان، در عمل مصور ساختن برخی از متن ها ادبی میباشد. آن‌ها محتوای اثرها خویش را از متن این کتاب ها می‌گرفتند و بسته به ذوق و سلیقه خویش، آن را در پوسته انواع خوشگل ارائه می‌کردند. به‌طور کلی قضیه نگارگری اسلامی عبارت میباشد از تصویرسازی کتاب‌های دارای اعتبار ادبی و مذهبی. همینطور، تیتر میگردد که مسلمین در طول ترجمهٔ اثر ها یونانی و بیزانسی تصاویر این کتاب ها را نیز نسخه برداری‌برداری کرده‌اند.

ولی کم کم نگارگری در کشور‌های اسلامی عنایت یافت. با سقوط خلافت عباسی طی عصر گلشن ایلخانی (شیراز) هنرهای کتاب‌سازی و نگارگری رویش شگرفی کرد. تأثیر هنر چینی و نگارگری‌های آسیای شرقی و مرکزی درین زمانه به چشم می‌خورد. سنت نگارگری ایلخانی در عصر‌های خلافت فاطمی در مصر و تیموریان در کشور ایران، عثمانیها در ترکیه و گورکانیان در هند پی دریافت شد. هنر نگارگری اسلامی در عصر صفوی به نقطع ی عطف رسید و در زمان طایفه زند و قاجار رنگ و بویی نو یافت.

نوشته‌ی‌علمیٔ اساسی: شعر اسلامی

شعر اسلامی از وجوه پر رنگ هنری در فرهنگ وتمدن اسلامی به‌شمار میاید که در سه گویش عربی، فارسی و ترکی به نقطع ی عطف رونق خویش رسیده‌میباشد. دو گویش اساسی دیگر در شعر اسلامی، لهجه اردو و بنگالی می‌باشند.

موسیقی

نوشته‌ی علمیٔ اساسی: موسیقی اسلامی

قالی اهل ایران مثال‌ای از هنر اسلامی.

قالی‌بافی و منسوجات از هنرهای دستی و سنتی اساسی در کشورهای اسلامی به ویژه در جمهوری اسلامی ایران و آسیای مرکزی میباشد که شهرتی جهانی داراست. یکی‌از اثر ها پررنگ قالیبافی "قالی اردبیل میباشد. قالی اردبیل یک جفت قالی اهل ایران دارای شهرت میباشد که در آرامگاه روحانی صفی‌الدین اردبیلی یافت شده است. این قالی از حیث طرح و بافت یک کدام از گرانبها‌ترین و مشهورترین قالی‌های عالم میباشد و هسته مرکزی مجموعه قالی‌های ترنج‌دار میباشد.[۲۶] این فرش زیبای بافته‌گردیده در اردبیل در فهرست ۵۰ شاهکار هنری برگزیده دنیا، در جای بیست‌ونهم میباشد.[۲۷] قالی اردبیل یک مدرک تاریخی نیز به حساب می آید چون دارنده تاریخ و امضا میباشد و در سال ۹۱۸ شمسی (۹۴۶ ه‍.ق / ۱۵۳۹ میلادی) در سیز‌دهمین سال پادشاهی فرمان روا تهماسب بافته شده است. تار و پود آن ابریشمی میباشد و گره‌های فارسی داراست. در هر اینچ مربع آن حدود ۱۷×۱۹ گره وجود دارااست. برخلاف دیگر قالی‌های معروف آن فرصت، این قالی برنامه ای آهسته داراست و نگاره‌های جانوران و آدم بر آن نقش نشده‌میباشد چون برای به کارگیری در مکانی مقدس بافته گردیده بود. این قالی اینک در موزهٔ ویکتوریا و آلبرت انگلستان محافظت می گردد.[۲۸] پشم عنصر مهم تشکیل دهندهٔ این قالی میباشد. مانند اکثر وقت ها منسوجات این تاثیر نیز از تار و پود ساخته شده، پودها در تک تک ارتفاع عمل بدور تارها تابیده گردیده‌اند. سطح قالی اردبیل از یک طرح یکدست نسبتاً معمولی با اجزا قرینه و یک شمسه در میانه آن که دو چراغدان در طی آن قراردارد، پوشیده شده است.

هنگامی دو انگلیسی در سال ۱۸۴۳ از زیارتگاه روحانی صفی الدین اردبیلی دیدار کردند دو قالی در آن محل قرار داشت. سه سال و اندی آن گاه در تاثیر ز‌لزله این جای زخم مشاهده کرد و احتمالاً برای تهیه و تنظیم وجه موردنیاز برای تعمیر سازه، فرشها فروخته شدند. قالی‌های مصدوم در جمهوری اسلامی ایران به وسیله شرکت «زیگلر» که در فعالیت خرید فروش فرش بود، خریداری شد. تکه‌های آن که هنوز قابل به کارگیری بود به هم متصل و سود آن شد که یک قالی بدون نقص و تندرست به دست آمد. فرشی که سوای کناره با بعد ها کوچکتر بود.

در سال ۱۸۹۲ قالی بزرگتر بوسیله شرکت «رابینسون» در معرض فروش گذارده شد. «ویلیام موریس» که از جانب موزه درباره ی اثرها هنری بازرسی می کرد طی گزارشی این فرش را فوق‌العاده و منحصر و بسیار قشنگ تعریف و سماجت به خرید آن کرد. در ماه مارس ۱۸۹۳ با پرداخت ۲۰۰۰ پوند، «موزهٔ ویکتوریا و آلبرت» مالک این قالی شد.

دعای مستحب برای رفتن به مسجد :
با موقعیت متانت و آرامش به جانب مسجد روانه شماره تلفن مسجد قبا مشهد می‌شوی و به وقت خارج رفتن از منزل به قصد مسجد بگو :

بِسْمِ اللّٰه اَلَّذِي خَلَقَنِي فَهُوَ يَهْدِينِ، وَ الَّذِي هُوَ يُطْعِمُنِي وَ يَسْقِينِ، وَ إِذٰا مَرِضْتُ فَهُوَ آدرس مسجد قبا مشهد يَشْفِينِ، وَ الَّذِي يُمِيتُنِي ثُمَّ يُحْيِينِ، وَ الَّذِي أَطْمَعُ أَنْ يَغْفِرَ لِي خَطِيئَتِي يَوْمَ الدِّينِ، رَبِّ هَبْ لِي حُكْماً وَ أَلْحِقْنِي بِالصّٰالِحِينَ، وَ اجْعَلْ لِي لِسٰانَ صِدْقٍ فِي الْآخِرِينَ، وَ اجْعَلْنِي مِنْ وَرَثَةِ جَنَّةِ النَّعِيمِ وَ اغْفِرْ لِأَبِي.

به اسم خدایی که من را آفرید، مسجد قبا مشهد پس منرا هدایت می نماید و به اینجانب می خوراند و می نوشاندم و زیرا مریض نحس شفایم می‌دهد و آنکه من را می می‌راند، آن گاه زنده می نماید و آن که آرزو دارم خطایم را در روز جزا بیامرزد، خدایا به اینجانب حکم ببخش و به شایستگان ملحق کن و نزد آیندگان خوش نامم فرما و من را از وارثان پردیس نعیم قرار ده و پدرم را بیامرز.

زیرا خواستی وارد مسجد شوی، آغاز کف کفش خویش را مراعات کن که آلودگی یار آن نباشد، سپس پای راست را پیش بگذار، آن گاه این دعا را بخوان :

بِسْمِ اللّٰهِ، وَبِاللّٰهِ، وَمِنَ اللّٰهِ، وَ إِلَى اللّٰهُ، وَخَيْرُ الْأَسْماءِ كُلِّها لِلّٰهِ، تَوَكَّلْتُ عَلَى اللّٰهِ، وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ، اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَافْتَحْ لِي أَبْوابَ رَحْمَتِكَ وَتَوْبَتِكَ، وَأَغْلِقْ عَنِّي أَبْوابَ مَعْصِيَتِكَ، وَاجْعَلْنِي مِنْ زُوَّارِكَ، وَعُمَّارِ مَساجِدِكَ، وَمِمَّنْ يُناجِيكَ فِي اللَّيْلِ وَالنَّهارِ، وَمِنَ الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ‌خاشِعُونَ، وَادْحَرْ عَنِّي الشَّيْطانَ الرَّجِيمَ وَجُنُودَ إِبْلِيسَ أَجْمَعِينَ.

به اسم خداوند و به ذات آفریدگار و از آفریدگار و به سوی پروردگار و شایسته ترین تمامی اسم ها برای خداست، بر آفریدگار تکیه کردم و هیچ نیرو و توانى وجود ندارد جز به خداى [بلند سکو تبارک]، خدایا بر محمّد و خویشاوندان محمّد سلام فرست و درهای بخشش و توبه ات را به روی اینجانب گشوده کن و درهای نافرمانی ات را به روی اینجانب ببندد و من‌را از زائرانت و آبادکنندگان مساجدت قرار ده و از اشخاصی که در شب و روز، با تو رازونیاز می نمایند و از آنها‌که در نمازشان فروتن و افتاده حالند و شیطان ترد شده و آحاد لشگرهای ابلیس را از اینجانب به دور کن.

سوال : فردی که وارد مسجد می گردد، چه اموری را مستحب میباشد رعایت کند؟ آیا این مسئله تخصیص به مردان داراست یا این که مشترک میباشد؟

جواب آیت الله مکارم شیرازی : مستحب میباشد كسى كه مى ‏خواهد به مسجد برود خویش را خوشبو كند و جامه پاكيزه بپوشد و ته كفش خویش را به هنگام ورود به مسجد وارسى كند كه آلوده و کثیف نباشد و شايسته میباشد موقع آمدن پاى راست و موقع بيرون‏ وارد شدن پاى چپ را بگذارد و زودتر به مسجد آيد و ديرتر از مسجد بيرون رود، این مفاد مشترک است، اما به کارگیری رایحه برای خواهران در سوا خانه، طبق احادیث گونه های داراست اما زینت هایی که آشکار نباشد، عیبی ندارد.

مؤذن که در عربی أذین نیز گفته میشود، شخصی هست که مردم را به نماز شماره تلفن مسجد قبا مشهد دعوت می‌کند. مؤذن معمولاً در جایی بلند می‌ایستد. در ابتدا اسلام، مؤذن بر بام مسجد می‌رفت امّا بعداز مدّتی در مساجد مناره یا گلدسته بوجود آمد و مؤذّن از آن جا اذان می‌اعلام‌کرد. در مساجد قدیمی ترکیه، سکّویی مقابل منبر مسجد وجود داشت که مؤذن روی آن سکّو قرار گرفته، از آن جا اذان می‌اذعان کرد. مسلمان ها معتقدند که مؤذّن باید شخصی باشد که عربی فصیح بداند، آدرس مسجد قبا مشهد وقت‌شناس باشد و صدای بلند داشته باشد. در زمان‌های قدیم، معمولاً مؤذن‌ها را از در میان نابینایان انتخاب می‌کردند زیرا ممکن بود گلدسته‌ها به حریم خصوصی خانه شهروندان تسلط داشته باشند. مسجد قبا مشهد

اولیه مؤذن اسلام بلال حبشی بود. معروف می باشد که بلال نمی‌توانست عربی را صحیح تلفّظ کند. او صحبت شین را سین تلفّظ می‌کرد. مثلاً به جای «اشهد ان لا اله الّا الله» «اسهد ان لا اله الّا الله» می‌اذعان کرد. همچنین بلال «حی علی الصّلوة» را «هی علی السلوة» تلفّظ می‌کرد. زمانی گروهی از صحابه به محمّد اعتراض کردند که چرا مؤذّن دیگری برنمی گزیند، ذکر کرد: «سین بلال عند الله شین» یعنی سین بلال در نزد خدا شین هست.

امروزه علمای سلفی و برخی دیگر از علمای اهل سنت و شیعه سماجت دارند که اذان قطعاً باید بوسیله انسان خوانده شود و پخش یک نوار از پیشین ضبط شده را صحیح نمی‌دانند، هرچند تقویت الکتریکی صدای مؤذن به وسیله تکنولوژی جدید را سوای گونه های می دانند.

فرائض و واجبات به امرها و اوامر آفریدگار گفته می شود، اوامری که شماره تلفن مسجد قبا مشهد در بجا آوردنش اجر و در ترکش وعده‌ عذاب داده باشد. درباره مقام و التفات واجبات الهی آیه‌ها قرآن و احادیث بخش اعظمی از امامان معصوم (عیلهم‌السلام) وارداتی میباشد به سیرتکامل‌ای که غرض از اعمال آدرس مسجد قبا مشهد واجبات، وصال به رده بندگی میباشد، که در سایه‌ دل اختیار به فرامین و دستورها الهی نتایج میشود.
واجب در لغت به معنای مورد نیاز و اثبات می باشد[۱] و فرض و فریضه به معنای‌ اندازه‌ معلوم و مایحتاج میباشد.[۲] در اصطلاح نیز هر چیزی که پروردگار به آن فرمان فرموده به‌طوری که در بجا مسجد قبا مشهد آوردنش اجر و در ترکش وعده‌ عذاب داده باشد آن‌را فریضه و واجب گویند.[۳]

۲ - مداقه اجرا واجبات در قرآن
[بازنویسی]
«و هر کس معبود و پیامبرش را اطاعت نماید، (در روز رستاخیز) همنشین افرادی خواهد بود که معبود، نعمت خویش را بر آنها مجموع کرده از پیامبران و صدّیقان و شهدا و صالحان و آنان رفیق‌های خیر و خوبی میباشند؛[۴]»
این آیه در ذکر رتبه‌ بدون نقص از اهل ایمان و تقوی میباشد افرادی‌ که در رده اطاعت خدا و تقلید از حکم و امر فرستاده اسلام برآیند و در نظریه و اخلاق نیکو استقامت داشته و شائبه تخلّف در آن‌ها نباشد در تاثیر کوشش و همت به رتبه بدون نقص از ایمان نائل گردیده و ملحق به پیامبران خواهند بود.[۵]
«و هر که اطاعت خداوند و رسولش نماید، به رستگاری (و موفقیت) عظیمی دست یافته میباشد!؛[۶]»
این پاراگراف وعده‌ای میباشد به اشخاصی که تمامی ایفا پارسا را بجا آورند و از تمامی گناهان اجتناب نمایند، زیرا فوز وسیع را مترتب بر طاعت پروردگار و پیامبر نموده است. مساله اطاعت معبود و نبی، صحبت کاملی میباشد که همگی احکام کهن از واجبات و محرمات را مشتمل بر می گردد.[۷]

۳ - اهمیّت ایفا واجبات در روایات
[دستکاری]
اهتمام به فرایض، کشف کننده از روح انقیاد و موجب تقویت مبنا زهد و ایمان و خوی میباشد.
امام درستگو‌ (علیه‌السّلام) فرمود: خدا میفرماید هیچ عبد‌ای نمی‌تواند محبت منرا به خویش جلب نماید مگر اینکه واجبات من را دوست داشته باشد و به آن فعالیت نماید. [۸]
پر‌نور میباشد هر کس بخواهد حیث فرد دیگری را به خویش جلب نماید، می‌بایست به مراد‌های وی اهمیّت داده، و همّت خود را مصروف اجابت مراد‌های او نماید. ولی در دوستی با دیگر بشر‌ها این خطر نیز وجود داراست که مراد‌های آنها در تعارض با منظور‌های فرد باشد، البته در دوستی با آفریننده هستی که هرچه قرار داده در جهت آسایش آدم‌هاست، این مخاطرات نیز نیست و آنچه که وی از عبد‌اش میخواهد، جملگی گزینه پذیرش عقل سلیم هست و آسایش دو گیتی را برای انسانی که خواهان جلب محبّت خداست، دربر دارااست.
امام علی‌ (علیه‌السّلام) می فرماید: بشتابید به سوی عبادت‌ها و سبقت بگیرید به جاری ساختن ایفا پارسا، پس در شرایطی‌که کوتاهی از سوی شما شکل گیرد، بپرهیزید از این‌که در اجرا واجبات کوتاهی فرمائید. [۹]
در‌این داستان حضرت علی‌ (علیه‌السّلام) واجبات الهی را خط قرمز رنگ کوتاهی‌های بشر معرّفی می دارد و کلام آن حضرت این میباشد که در صورتیکه کوتاهی هم شکل می گیرد نهایتش مستحبات میباشد ولی در واجبات دیگر مکان هیچ کوتاهی و معدود‌کاری وجود ندارد.[۱۰]
فرستاده معبود (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) فرمود: «اعْمل بِفَرائِض اللهِ تَکُن اَتْقَی النّاسِ؛[۱۱] به آنچه معبود واجب کرده فعالیت کن تا باتقواترین عموم باشی.»
ابوحمزه ثمالی از امام سجّاد (علیه‌السّلام) نقل می‌نماید که فرمود: «مَن ْعمِلَ بمَا افْتَرَضَ الله عَلَیْهِ فَهُو مِنْ نهِ النّاس؛[۱۲] هر که فعالیت نماید به آنچه آفریدگار بر وی واجب کرده از شایسته ترینِ عموم میباشد.»
و در حدیث دیگر فرمود: « فَهُو اینجانبْ اعْبَدِ النّاس؛ [۱۳] هر که بجای آورد آنچه را که معبود واجب کرده از عابدترینِ عموم میباشد.»
و در حدیث قدسی از امام راستگو (علیه‌السّلام) آمده میباشد: «قال اللهُ تبارَکَ و تَبهتر ما تَحبَّبَ الیَّ عبْدی بِاحَبَّ ممَّا افْترضْتُ علیِه؛[۱۴] هیچ عبادتی به‌اندازه ادای واجبات، مخلوق‌ام را نزد اینجانب دوستداشتنی نمی‌نماید.»
قطب راوندی میگوید قصه شد‌ه‌است که فرشته‌ای از کعبه ندا در می دهد: کسی که فرایض و واجبات پروردگار را سوراخ نماید از پناه خداوند خارج آمده میباشد.[۱۵]
حضرت علی (علیه‌السّلام) فرمود: «وَ‌لا عبادةَ کَاداءِ الْفرائِض؛[۱۶] هیچ عبادتی مانند ادای فرایض و واجبات وجود ندارد.»
و در برخی از کتابها، حدیث قدسی را با این عبارت آورده‌اند: «ما تَقَرَّبَ الیَّ عَبْدی بِشَیْ ءٍ احبَّ الیَّ ممَّا افْترضْتُهُ علیْهِ و انَّهً لیَتَقَرَّبُ الیَّ بِالنّافِلةِ؛[۱۷][۱۸][۱۹] مخلوق اینجانب تقرّب نجوید به سوی اینجانب به چیزی دوست داستنی‌خیس و خوب از آنچه اینجانب بر وی واجب کرده‌ام و بوسیله نوافل نیز به اینجانب مجاورت میگردد.»

با توجّه بدین‌که مشاجره از سنّت در اسلام به‌تیتر مفسّر و شارح یا این که به‌تیتر مبیّن آموزه‌های شرعی کمتر انجام شده میباشد. در‌این نوشته ی علمی، معنی رده و کارکرد سنّت از نظر اسلام شماره تلفن مسجد قبا مشهد آیتم تحقیق قرار گرفته میباشد. سنّت در معنا اسلامی به‌معنای عهدوپیمان، فعل و تقریر معصوم دانسته شد‌ه‌است؛ اما با این تفاوت که سنّت از نظر شیعه مشتمل بر: رسول اکرم و اهل‌بیت (علیهم‌السّلام) میباشد؛ امّا سنّت از لحاظ اهل‌سنت، دربرگیرنده عهدوپیمان، فعل و تقریر نبی اسلام و از دید شماری‌اندک، مشتمل بر سنّت صحابه نیز میباشد.
یک کدام از گفت و گو‌هایی که در الهیّات اسلامی، توجّه شد‌ه‌است، معنا، منزلت و آدرس مسجد قبا مشهد کارکرد سنّت میباشد؛ چون در اسلام، قرآن به‌تیتر کتاب آسمانی و متنی که از رهگذر وحی (= قرآن) پیام‌ها و آموزه‌های خدا را به آدم‌ها ابلاغ کرده و به قانونیّت شناخته گردیده‌است؛ اندیشوران مسلمان معتقدند از آن جهت که قرآن مستلزم تعبیروتفسیر و عدم وضوح‌زدایی میباشد، یا این که از آن جهت که قرآن ذکر پاره‌ای از مسایل و آموزه‌های فقهی را مسکوت نهاده، نیاز به مسجد قبا مشهد سنّت تحت عنوان مفسّر قرآن، یا این که منبعی جداگانه در آرایه‌ی آموزه‌های فقاهتی نوین، اجتناب‌ناپذیر میباشد. هدف از سنّت در اسلام گفتار یا این که خلق معصوم میباشد که در وقتی خاص، به منصهی ظهور رسید.

۲ - معنی لغوی سنّت اسلامی
[بازنویسی]
"سنّت" در لغت به معنای سیره، روش و طرز میباشد. [۱]‌ گرچه برخی مانند «خطابی» و «ازهری» آن را مختص به طریق‌ی درست دانسته‌اند [۲][۳]‌؛ امّا از دید مردم کلمه و واژه‌شناسان، این کلمه و واژه میتواند دربرگیرنده شیوهی درست و ناصحیح و بهتر و بد خواهد شد. [۴][۵]‌ چنانکه در روایتی از نبی اکرم آمده میباشد: «مَنْ سَنَّ سُنَّةً حَسَنَةً فَلَه اَجْرُهَا وَ اَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا اِلَی یَوْمِ الْقِیَامَةِ وَ مَنْ سَنَّ سُنَّةً سَیِّئَةً کَانَ عَلَیْهِ وِزْرُهَا وَ وِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا؛ [۶] هر که سنّت خیر و خوبی را نهاد نهد برای اوست مشوق آن و مشوق هر کس به آن سنّت تا روز قیامت شغل نماید. و هر کس سنّت بدی را نهاد گذارد، گناه آن و هر کس به آن کار نماید، بر دوش وی خواهد بود». ‌
«کسایی» سنّت را به معنای دوام دانسته میباشد. زمانی گفته میگردد: «سننت الماء»؛ یعنی، پشت سرهم آن را ریخته میباشد. چنانکه به سنّت، طریق عادت گردیده نیز بیان شده میباشد. [۷][۸]‌
این واژه و کلمه ۱۶ توشه به طور مفرد و گردآوری (= سنن) در قرآن تکرار شد‌ه‌است. در بیش‌خیس نشانه‌ها، سنّت به خدا منسوب شده میباشد نظیر: «سُنَّةَ اللَّهِ فِی الَّذِینَ خَلَوْا مِن قَبْلُ وَلَن تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِیلاً [۹] دربارهی عده ای که پیش‌خیس بوده‌اند (همین) سنّت خداوند (سرازیر) میباشد و در سنّت خداوند هیچ گاه تغییری نخواهی یافت.» در مواقعی نیز به گذشتگان و امتهای گذشته منسوب شده میباشد؛ نظیر: «وَیَهْدِیَکُمْ سُنَنَ الَّذِینَ مِن قَبْلِکُمْ.» [۱۰] «فَقَدْ مَضَتْ سنّت الْویّلینَ.» [۱۱] چنانکه از ظواهر آیه‌ها، آشکار میباشد، کلمه و واژه‌ی «سنّت» در آنان به معنای سیره و شیوهی پروردگار با پیشینیان ارایه شد‌ه‌است.

۲.۱ - عنصرها مفهومی
به لحاظ می رسد در معنا لغوی این واژه و کلمه، دو عنصر معنایی دخالت داراست:
۱. راه و روش؛ به‌این جهت راغب، سنّت الهی را به معنای رویکرد حکمت و اطاعت الهی مضمون‌ نموده است. [۱۲]‌
۲. دوام و استمرار؛ به‌این مضمون‌ که تنهاً به رویه و روش اطلاق نمی گردد؛ بلکه درصورتی که که آن خط مش و طرز در تاثیر تکرار و استمرار، دارنده دوام و بقا شود به آن سنّت گفته می شود. بر این پایه، در حالتی‌که کسی یک یا این که چندبار محصور و غیرمستمر عمل بهتر یا این که بدی را جاری ساختن دهد، نمیگویند سنّت عالی یا این که بد وی اینگونه میباشد. از این جهت تا حدودی معنی سنّت با معنی عادت مجاورت میباشد، هر تعدادی در معنی سنّت، دور اندیشی و عزم نقش فعّال‌تری دارااست.

۳ - معنا اصطلاحی سنّت اسلامی
[بازنویسی]
در معنی اصطلاحی «سنّت» که به معنای پیمان و فعل و تقریر نبی یا این که معصومین (علیهم‌السلام) و یا این که بنابر لحاظ گروهی از عالمان اهل سنّت، عهد، فعل و تقریر صحابه و تابعان میباشد، دو عنصر معنایی پیشگفته؛ یعنی، روش و استمرار حیث گردیده است و آنچه که با عنا وین سه‌گانه: قسم، فعل و تقریر یا این که طبق لحاظ برخی دیگر با اضافه کردن نگارش از آن حافظه گردیده در واقعیت بسترهای ظهور و تجسّد آن شیوهی دائمی میباشد. از این جهت، راغب سنّت نبی (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) را به‌ معنای «بینش التی کان یتحّراها»؛ راهی که رسول دنبال میکرد.» [۱۳] دانسته و گروهی نیز با تیتر «مجموع ما صدر عن النبی»؛ هر آنچه که از رسول صادر گردیده [۱۴]‌ از آن حافظه کرده‌اند. این سه تیتر در واقعیت، ناظر به سیرهی گفتاری و رفتاری رسول (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) میباشد؛ چه، تقریر نیز نوعی از اخلاق و رفتار میباشد.
در برخی از تعاریف اصطلاحی سنّت قید "عدم تصریح در قرآن" به آن افزوده گردیده‌است. به‌تیتر نمونه؛ شاطبی میگوید: «یطلق لفظ السّنة علی ما جاء منقولاً عن النبی علی الخصوص، مما ینص علیه فی الکتاب العزیز، بل انما نصّ علیه اینجانب جهته کان بیاناً لما فی الکتاب ویّلا.»؛ لفظ سنّت بر آنچه که منحصراً از رسول آورده شده، اطلاق میگردد. با این شرط که در قرآن بر آن تصریح نشده باشد؛ بلکه فقط از حیطه‌ی نبی بدان تصریح گردیده باشد؛ اعم از آن‌که در راستای تبیین قرآن باشد یا این که خیر.

قرائت قرآن

مراسم جزءخوانی قرآن ماه رمضان در مقبره محمد هلال بن شماره تلفن مسجد قبا مشهد علی، آران و بیدگل - جلسات جزءخوانی قرآن رمضان در کشور‌ایران، سالانه در روزهای ماه رمضان در مساجد، اماکن زیارتی و جلسات خانگی برگزار می گردد.
مسلمانها معتقدند که در ماه رمضان سزاواراست، قرآن را بخوانند. آدرس مسجد قبا مشهد

قصه نخستین: در کتاب بحارالانوار از جعفرصادق و وی از محمد داستان کرده‌میباشد که گفته‌میباشد: «ماه رمضان ماه خدای عزوجل میباشد، و آن ماهی میباشد که معبود شغل های نیک را در آن دو چندان نماید و بدی‌ها را در آن محو سازد، ماه برکت، و ماه انابه و برگشت، و ماه توبه و ماه آمرزش و ماه آزادی از حریق جهنم، و کامیاب مسجد قبا مشهد شدن به پردیس میباشد. هان که در‌این ماه از هر حرامی دوری کنید، و قرائت قرآن را زیاد فرمائید؛ و حاجات خویش را بخواهید، و به حافظه پروردگارتان مشغول باشید، و ماه رمضان نزد شما نباید همچون ماه‌های دیگر باشد، به این دلیل که برای این ماه در پیشگاه خدا حرمت و برتری بر دیگر ماه‌ها میباشد، و نباید در ماه رمضان روز روزه شما مانند روز غیر روزه شما باشد.»[پانویس ۱]

گرد‌همایی ختم قرآن در اهواز
قصه دوم: و از علی بن موسی الرّضا ماجرا کرده که گفته‌میباشد: «خوبی‌ها در ماه رمضان پذیرفته، و بدیها در آن آمرزیده‌میباشد، هر که در ماه رمضان آیه‌ای از کتاب پروردگار بخواند همچون کسی میباشد که در ماه‌های دیگر قرآن را ختم کرده و هر که در‌این ماه در روی اخوی ایمانی خویش بخندد (و او‌را ذوق زده نماید) در روز قیامت او‌را دیدار نکند جز آنکه در روی وی بخندد (و او‌را ذوق زده نماید) و به فردوس مژده‌اش دهد، و هر که درین ماه به مؤمنی یاری می‌نماید، خدای تبارک در هنگام عبور بر صراط کمکش نماید در آن روزی که قدم‌ها بلغزد، و هر که خشمش را درین ماه نگهدارد معبود خشمش را در روز قیامت از وی بازدارد؛ و هر کس درمانده اندوهگینی را دستگیری و نجات دهد، خدا در روز قیامت او‌را از ترس گران قدر آن روز در مدد داراست، و هر که ستمدیده‌ای را درین ماه کمک نماید، خدایش در جهان بر دشمنانش کمک کند، و در روز قیامت نیز هنگام اکانت و در کنار معیار یاریش نماید. ماه رمضان ماه برکت، ماه عفو، ماه مغفرت، ماه توبه و ماه انابه و رجوع به درگاه الهی میباشد، هر کس در ماه رمضان آمرزیده نشود در چه ماهی میخواهد آمرزیده خواهد شد؟ از آفریدگار بخواهید در‌این ماه روزه‌تان را بپذیرد، و واپسین سال قدمت شما قرار ندهد، و موفقیت اطاعت خویش را به شما دهد، و از نافرمانیش شمارا نگهدارد، که براستی خدا شایسته ترین کسی میباشد که از وی درخواست نمایند.»[پانویس ۲]

داستان سوم: روحانی صدوق در کتاب معانی الاخبار و آمالی به سندش از جعفر درست گو قصه کرده که گفته‌میباشد: «هر چیزی را بهاری میباشد و فصل بهار قرآن ماه رمضان میباشد .»[پانویس ۳]

داستان چهارم: و از مجالس روضه خوان از جعفر راست گو داستان گردیده که گفته‌میباشد: «براستی که در کتاب آفریدگار ماه‌ها نزد خداوند دوازده ماه میباشد. روزی که خدا آسمانها و زمین را آفرید، پس روشنایی و روشنی ماه‌ها ماه رمضان میباشد، و قلب ماه رمضان شب قدر میباشد، و قرآن در شب نخستین ماه رمضان نازل گشته، پس با قرآن از این ماه استقبال کن .»[پانویس ۴]

رمضان در قرآن
سوره بقره آیه ۱۸۵: ماه رمضان، ماهی میباشد که قرآن در آن نازل شده است. (قرآن کتابی میباشد که) هدایتگر عموم همدم با دلائل پر‌نورِ هدایت و وسیله تشخیص حق از فسخ میباشد، پس هر که از شما که‌این ماه را دریابد، بایستی روزه بگیرد؛ و آنکس که مریض یا این که در مسافرت باشد، روزهای دیگری را به به عبارتی تعداد روزه بگیرد. خدا برای شما سادگی میخواهد و برای شما دشواری نمی خواهد (این قضای روزه) برای آن میباشد که شماره مقرر ایام را کامل شدن نمائید و پروردگار را بر اینکه شما‌را هدایت کرده، به بزرگی خاطر فرمایید، باشد که شکرگزار شوید.

گرگیعان
گرگیعان یا این که قرقیعان اسم یک آئین سنتی رایج در بین عرب‌های خوزستان، استان هرمزگان، عراق، بحرین، کویت، و شرق ایالات متحده عربی (احساء و قطیف) و امارات متحده عربی میباشد که در شهریور ماه ۱۳۹۵ تحت عنوان ارثیه معنوی عموم عرب کشور‌ایران به تصویب ملی رسید.[۱۲] این دین که ریشه‌ای تاریخی دارااست در نصفهٔ ماه رمضان در بخش ها عرب‌نشین بوسیله کودک ها اعمال میگردد.[۱۳][۱۴][۱۵] برای ریشه این مراسم احادیث مختلفی مذکور ولی پر رنگ‌ترین آن، به مناسبت به دنیاآمدن حسن بن علی امام دوم شیعه‌ها نام برده‌میباشد. این آیین در تمامی ساله در بخش اعظمی از شهرهای کشور ایران برگزار میگردد ولی به طور قانونی تا به امروز دو توشه در قسمت جنبی نمایشگاه قرآن در موزه هنرهای معاصر اهواز به طور نمادین برگزار گردیده‌است.[۱۶]

طریقٔ جاری ساختن

گرگیعان در موزه هنرهای معاصر اهواز
در شب پانزدهم ماه رمضان، نوپا‌های خرد عرب خوزستان بعداز افطار، خرقه‌های محلی خویش را پوشیده، پسران دشداشه پوشیده و دختران خیمه عربی بر راز می‌نمایند و با پر نمک و شور به کوچه پس‌کوچه‌های شهرها و روستاهای عرب‌نشین می روند و با آویختن کیسه‌هایی از پیش تنظیم گردیده بر گردن، برای توده‌آوری عیدی و شیرینی ماه رمضان به در منزل‌ها میروند.

سرویس ها اجتماعی به لحاظ میرسد واژه و کلمه جدیدی باشد اما اصولا از شماره تلفن مسجد قبا مشهد مجال خلقت بشر وجود داشته میباشد فطرت آدم از اغاز خلقت وی ، مشوق و علت او در همیاری با سایرافراد در کارها اجتماعی بوده سات یعنی انسان ، درجهت بقاء خویش و در تبعیت از سرشت خود برهان به تعاون و همیاری های اجتماعی بوده میباشد .
در کشور‌ایران نیز سرویس ها اجتماعی آیتم دقت بوده میباشد . از فرصت نهضت مشروطیت ، مرتب سازی و دور اندیشی در این مورد ، به سیاستگذاری های دولت وارد شد و کم کم صورت جاری ساختن و سازمان یافته به خویش گرفت .

اپلیکیشن های سرویس ها اجتماعی فی حد ذاته ، عملی میباشد انسانی و خداپسندانه و لذا با نگرشی تو می بایست گزینه دقت قرار گیرد .
دستور سرویس ها اجتماعی ، یک فرمان عمومی میباشد که کل اشخاص آدم در ایفا و اعتنا به آن پیشنهاد گردیده اند .

با اعتنا به اشکال سایل و ایرادات شخصی و اجتماعی ، به ویژه در جامعه ای سنظیر جامعه ما با ظرایط خاص خویش ، بایستی جنبه تخصصی فرمان امداد رسانی به انسانهای دیگر مد حیث قرار گیرد و ضمن مدد از ارگان های نوین اجتماعی که بتوانند پرهیز نیازهای سمختلف شهروندان باشند ، عده ای با ویژگیها و مختصات خاص ، مهارتهای بیشتری را در اداره این قبیل مؤسسات و نیز امداد های ویژه به اشخاص و گروههای مستلزم جامعه را دستیابی کنند .

از اولیه اعصار ، انسانها درپی حفظ از خویش و وابستگان و تدارک محیطی عالی و سالمتر برای زیست بوده و نیاز امنیت داشته اند . در جامعه بشری فقری ، تهیدستی ، سختی ، نا توانی ، نابرابری و بی نظمی اجتماعی از آغاز وجود داشته میباشد ولی این مائب و گرفتاریها تنها در شعاعی که در دسترس و منظره قرار داشت اشخاص را متأثر مسؤول میکرد .

اصطلاح « سرویس ها اجتماعی » از مخلوط دو واژه و کلمه «سرویس ها» عده «سرویس » و «اجتماعی» درست شده میباشد و متساوی انگلیس آن “Social Services” میباشد . در فرهنگ و تمدن ها معانی گوناگونی برای «سرویس» لیان گردیده است از آن پاراگراف : پرستاری و تعهد و تیمار ، برای کسی شغل کردن ، چاکری کردن ، شغل ، مأموریت ، کادو ، تعظیم ، عریضه ، حضور . در اینجا به معنای «ایفا برای کسی» بکار می رود .

الف- معنی معمولی و ابتدائی سرویس ها اجتماعی
نیاز به کاوش برای امنیت شخصی گروهی همواره وجود داشته میباشد . عموم همواره میکوشید اند تا خویش و خانواده شان را از پیشامد های احتمالی گرسنگی ، بیماریهای واگیردار و خطرهای دیگری که آنان‌را ترساندن یا این که اشراف کرده بود ، مراقبت نمایند . آن ها در تدارک ضروریات ادامه حیات آینده یعنی سرپناه و خوراک و پوشاک غایت سعی خویش را اجرا داده‌اند. این مراحل نبردی دائمی بده و امروزه هنوز برای نصیب بزرگی از جمعیت عالم به طور پیکار‌ای استوار ما‌نده میباشد .
رابطه ها اجتماعی در‌این زمان ، بی آلایش و محصور بوده و مدد ها ، علائق و احساسات باطن گروهی به نیکی مشهود بود . خانواده به معنا عظیم ، مقام ویژه ای داشت و اکثری از مسایل و خطاها د ردرون آن حل میشد . هواخواهی و احترام سالمندان یک فرمان هویدا بود . شخص نسبت به بعدی خانواده‌اش زیاد نگران خلا چون یقیت داشت که در شکل فوت وی ، فرزندانش آیتم امان سایر افراد قرار خواهند گرفت . این کانال حمایتی متقابل به وی و اعضاء خانواده‌اش ، نوعی تإمین اجتماعی نخستین را کادو می‌کرد که رفع کننده نگرانی ها و اضطرابهای وی بود . به دلیل سادکی معاش و وجود ارتباط ها صورت به رخ میان اعضاوجوارح جامعه و محدودیت این ارتباط ها ، شخص ازطریق تیم‌های اجتماعی ، به سهولت گزینه تایید قرار می‌گرفت و مسئله های رضامندی و حس ادب و امنیت در وی پدیدار می شد . محدودیت توقعات متقابل اعضاء جامعه از همدیگر و همینطور رضا و تسلیم در مقابل موقعیت نا مساعد معاش ، وقار دورنی او‌را قوت میبخشید . خلال بنیان خانواده اشخاص پسندیده عمل از روش نهاد های مذهبی نظیر ، آتشکده ها ، معابد ، کلیسا و بالاخر سجد به گونه های گوناگون و به طور داوطلبانه و متفرق ، ابعادی از سرویس ها اجتماعی را ارایه و نگهبانی از محرومان و مستمندان و نگهداریاز ایتام و در رویه ماندگان و نظایر آن را ذمه دار بوده اند . در حالتی‌که دیده میشود ، در جامعه ها سنتی ، سرویس ها اجتماعی ، جنبه هگانی و سازمان یافته نداشت و اشخاص جامعه در تبیعت از سرشت نسانی خویش ، استدلال به سرویس ها اجتماعی داوطلبانه بودند و به دلیل آسانی مناسبات و محدودیت نیازها و اکثری از علل فرهنگی ، اجتماعی و اقتصادی دیگر ، ضرورتی برای درایت سازمان یافته در‌این خصوص حس نمیشد .

ب- مضمون‌ تازه سرویس ها اجتماعی
با ورود ماشین به معاش آدم ، اکثری از اصطلاحات کهن ، مفاهیم ابتدائی خویش را از دست دادند و همگام با تحول در راه‌های معاش اجتماعی ، متحول شدند و معنا جدیدی پیدا کردند . «سرویس ها اجتماعی » نیز از این قاعده مستثنی نبوده ¸تحت عنوان یک «ترم» نوین منزلت ویژه ای را در سیاستگذاریهای اجتماعی ، اقتصادی ، فرهنگی به خویش تخصیص بخشید .

در مدرسه آدم ساز اسلام نبی اکرم و ائمه بزرگوار مدافع مظلومان و مستضعفین بوده اند . مولای متقیان علی علیه السلام درین خصوص رمز آمد نیکوکاران می باشد .
در طی سحیات پیامبر الله و روز ها خلافت علی السلام فقراء از مال همه مردم مستمری می گرفتند .
نشکیل جامعه ها شهری و تولید اجتماعات گران قدر ، مسئله ای در جهت بوجود داخل شدن قوانینی بود که به «دولتی شدن » و « نهادی شدن » نرم‌افزار های سرویس ها اجتماعی انجامید .

در سالهای بهد از انقلاب صنعتی ، فقط فقر و محرومیتنبود که توازن را از فی مابین می برد و تنش های اجتماعی را به وجود می‌آورد ، انگیزه دیگر ، کوتاه شدن تیم ها از فن های کار آفرینی بود که اختراعات و صنعت های نو پیش می‌آورد . ابزارهای خرد کهن ، هر مجموعه کسانی را جداگانه و متکی به همت و فعالیت خویش می ایجاد کرد و در فیض هرکسی حس شخصیت و استقلال می نمود .

انقلاب صنعتی و ظهور کارخانه ها و کارخانجات والا و سوء سیاستهای صاحبان صنعت تکنولوژی این استقلال را گرفت و همین ، خویش زینه ساز بسیاریاز مسائل اجتماعی ، کم عقل – عاطفی ، اقتصادی و حتی سیاسی شد .

اعتنا به مورد های متعدد سرویس ها اجتماعی بصورت ضوابط ، مصوبات ، نرم‌افزار ها و سیاستهای اجرائی توسط دولتها اجتناب ناپذیر و حتی بسیار ضروری و موردنیاز بود . «ویلیام بوریچ» اقتصاد دان انگلیس را بعهده داشت برنامه ای متکی بر سه اصل (بهداشت همگانی ، اشتغال بدون نقص ، پرداخت امداد هزینه به اولیاء خردسالان) را ارائه کرد . وی متعقد بود که از خط مش استقرار تعاون ملی و بیمه های اجتماعی ، عدل و داد اجتماعی تأمین گردد . مطابق مصوبه‌ای در بیست و ششمی اجلاسیه همگانی سازمان دربین المللی شغل درسال ۱۹۴۴ در فیلادلفیا ، تحولی در مورد سرویس ها اجتماعی پدیدآمد که بعضی از موردها آن اینگونه میباشد :