?????? ???? ???? ??? ????

تفصیل‌ها در دعای سمات
آقابزرگ طهرانی حدود بیست گستردن بر دعای سمات را شمرده مانند گستردن مولى محمد علی چهاردهی(درگذشت:۱۳۸۰ق) و تفصیل محمد پارسا قزوينی که هردو به فارسی میباشد. [۱۸] و گستردن‌های دیگری نیز بر این دعا به چاپ رسیده میباشد مانند تفصیل سید علی حکم کننده طباطبایی(۱۲۸۲-۱۳۶۶ق)، عارف و مدرس رفتار حوزه علمیه نجف با اسم «گستردن دعای سمات» که در بالا معنای لغوی سمات و روایاتی که بر طبق عظمت این دعا آمده میباشد را مطرح ساخته و آن‌گاه به سندیت دعا و محتوای آن اشاره مسجد قبا مشهد می‌نماید.[۱۹]

این تفصیل‌ها عبارت میباشد:

خلاصة الدعوات فی گستردن دعاء السمات، از سید محمدمهدی بن محمدجعفر موسوی تنکابنی. او در پایان کتابش خلاصة الاخبار که در سال ۱۲۵۰ق، تألیف نموده، از آن حافظه آدرس مسجد قبا مشهد کرده‌میباشد.[۲۰]
در منثور در گستردن دعای شَبُّور، از عبدالجلیل بن نصرالله (درگذشت قرن ۱۳ق). این تفصیل به فارسی میباشد و در سال ۱۲۴۷ق، به نقطه پايان رسیده‌میباشد.[۲۱]
روائح النسمات فی تفصیل دعاء السمات، از محمدحسن میرجهانی. این تفصیل که به فارسی درج شده در سال ۱۳۷۳ ق، حتما رسیده‌میباشد.[۲۲]
صَفوة الصفات فی گستردن دعاء السمات، از ابراهیم بن علی بن حسن کفعمی (درگذشت ۹۰۵ ق). این گستردن در سال ۸۹۵ ق، تألیف شده است و ورژن‌های زیادی از آن در چنگ میباشد.[۲۳]
کشف الحجاب عن الدعاء المستجاب، از سید عبدالله بن محمدرضا شبر (درگذشت ۱۲۴۲ق.) که به سال ۱۲۴۱ ق، تألیف رزرو مسجد قبا مشهد شده است.[۲۴]
اللمعات فی تفصیل دعاء السمات، از سید ابوالقاسم دهکردی (درگذشت ۱۳۵۲ق.). تایپ کردن این تفصیل که با عنوان ها «لَمْعة - لمعة» به ایفا رسیده، در سال ۱۳۴۹ق، نقطه پايان پذیرفته‌میباشد.[۲۵]
مفتاح النجاة فی گستردن دعاء السمات، از آقا محمود بن محمد علی بن وحید بهبهانی (درگذشت ۱۲۶۹ یا این که ۱۲۷۱ق). این تفصیل به فارسی میباشد و تألیف آن در سال ۱۲۶۰ق، به نقطه پايان رسیده‌میباشد.
وسیلة النجاة فی گستردن دعاء السمات، از عبدالواسع شماره تلفن مسجد قبا مشهد علامی.
وسیلة النجاة فی تفصیل دعاء السمات، از روحانی علی اکبر بن محمدحسین نهاوندی (م ۱۳۶۹ ق). مؤلف سازه داشته این تفصیل را که اسم دیگرش «عنوان ها الجمعات فی تفصیل دعاء السمات» میباشد، در ۴۸ تیتر به تعداد آدینه‌های هر سال تألیف کند، البته تنها به تألیف پنج تیتر نخستین آن تا گستردن گزاره «و بمشیتک التی دان لها العالمون» چیره شده و این قسمت از روی خط مؤلف در سال ۱۳۳۲ق، به چاپ سنگی رسیده‌میباشد. مؤلف بعداز نشر این قسمت به زیارت منزل پروردگار مشرف گردیده و برنده به ادامه تألیف نشده‌میباشد.
گستردن دعاء السمات، از محمدابراهیم بن مخلوق الوهاب سبزواری اسراری (درگذشت ۱۲۹۱ ق). مؤلف، این گستردن را - که به عربی میباشد - در سال ۱۳۵۰ ق، تألیف نموده‌میباشد.
تفصیل دعاء السمات، از محمدباقر مجلسی (درگذشت ۱۱۱۰ ق). این گستردن ضمنا «کتاب الدعاء» بحارالانوار بیان شده‌میباشد. صاحب و مالک الذریعة، ترجمه دعای سمات را نیز به علامه مجلسی نسبت داده‌میباشد.
گستردن دعاء السمات، از سید محمدجعفر طباطبایی شولستانی (درگذشت قرن ۱۲قمری). تألیف این گستردن در سال ۱۱۱۳ ق، به نقطه پايان رسیده‌میباشد.
تفصیل دعاء السمات، از حسن بن محمدباقر قره باغی، که در نجف و به سال ۱۲۶۱ ق، تألیف شده است.
گستردن دعاء السمات، از درویش علی بن حسین بغدادی حایری (درگذشت حدود ۱۲۷۷ق).
تفصیل دعای سمات، از ملا محمد با تقوا بن محمدباقر روغنی قزوینی (درگذشت حدود ۱۰۷۵ق). این تفصیل به فارسی میباشد.
تفصیل دعاء السمات، ظاهرا از میرعبد الفتاح بن علی حسینی مراغی (درگذشت قرن ۱۳).
گستردن دعاء السمات، از علی بن عبدالله علیاری تبریزی (درگذشت ۱۳۲۷ ق).
گستردن دعای سمات، از محمدعلی بن نصیر الدین چهاردهی رشتی نجفی (درگذشت ۱۳۳۴ ق). این تفصیل به فارسی میباشد.
تفصیل دعاء السمات، از سید کاظم بن قاسم حسینی رشتی (درگذشت ۱۲۵۹ ق). این گستردن که به عربی نگاشته گردیده، در سال ۱۲۷۷ق، در تبریز به چاپ رسیده‌میباشد.
تفصیل دعاء السمات، از روحانی محمد عاملی.
گستردن دعاء السمات، از سیدمحمد بن محمدباقر حسینی (درگذشت قرن ۱۲قمری)، مؤلف ریاض الصالحین. این تفصیل که به عربی میباشد، بیان کننده بخشی از به عبارتی کتاب میباشد.
تفصیل دعاء السمات، از محمد بن عبدالله بن علی بلادی بحرانی (درگذشت قرن ۱۲). تألیف این گستردن که مزجی و به عربی میباشد، در سال ۱۱۶۶ق، به نقطه پایان رسیده‌میباشد.
گستردن دعای سمات، از محمدمؤمن بن علینقی، که به فارسی نگاشته شده است.
گستردن دعاء السمات، از مؤلفی ناشناخته. این گستردن به عربی میباشد.از این گستردن، تا به امروز پنج ورژن شناسایی گردیده و شروع آن اینگونه میباشد: «نحمدک و ندعوک فی السراء، و نسألک و نرجوک الاجابة فی الضراء».
گستردن دعاء السمات، از روضه خوان هلال الدین اسماعیل خویی (درگذشت حدود ۱۳۱۳ق). مؤلف، ورژن ناقصی از این تفصیل را در کتابش جلیس الواحد و انیس الفارد که در سال ۱۳۱۳ ق، تألیف نموده، گنجانده‌میباشد.
گستردن دعاء السمات، از یوسف بن محمدمهدی خوانساری.
تفصیل دعاء السمات، از مؤلفی ناشناخته. ورژن جانور از این تفصیل که به عربی میباشد، در سال ۱۱۰۵ ق، نگارش گردیده و از شروع، افتادگی دارااست.
گستردن دعاء السمات، از مؤلفی ناشناخته. ورژن مو جود از این تفصیل که به عربی میباشد، در قرن یازدهم نگارش شده است.
تفصیل دعاء السمات، از مؤلفی ناشناخته. ورژن جانور از آن در قرن دوازدهم نگارش شده است. این تفصیل نیز عربی میباشد.
گستردن دعاء السمات، از مؤلفی ناشناخته. این گستردن به عربی میباشد و در سال ۱۲۳۸ق، تألیف گردیده و ورژن خط تالیف کننده در کتابخانه سلطان‌لامپ شیراز جانور میباشد.[۲۶]

مکه
نمایی از شهر مکه و مسجد الحرام
نمایی از شهر مکه و مسجد الحرام
داده ها کلی
خصوصیت مقدس‌ترین شهر مسلمان ها و محل مسجد قبا مشهد تولد رسول(ص)
سرزمین ایالات متحده عربی
اسم محلی بکّه، بلدالحرام، بلدالامین و ام‌القری
داده ها تاریخی
سال تأسیس از مجال اسماعیل(ع)
پیشینه اسلام سال ۸ هجری قمری با فتح مکه بوسیله مسلمان‌ها
پیشینه تشیع صدر اسلام
جای ‌های تاریخی شعب ابی‌طالب، کوه حراء، کوه ثور،
اماکن
زیارتگاه کعبه
آرامستان‌ها گورستان معلاة، بقعه شهدای فخ
مساجد مسجد الحرام، مسجد خیف، مسجد النحر، مسجد البیعة، مسجد البیعة، مسجد آدرس مسجد قبا مشهد غدیر خم

مَکَّه مقدس‌ترین شهر مسلمان ها و محل تولد اسلام و نبی اکرم(ص)، بنا شده در شبه جزیره ایالات متحده عربی. بَکَّه، بلدالحرام، بلدالامین و امّ‌القری از اسم‌های دیگر آن میباشد.

این شهر به سبب ساز وجود کعبه در آن، قبله‌گاه مسلمان ها میباشد و هر ساله میلیون‌ها مسلمان برای ادای مناسک حج و زیارت اماکن مقدس مکه، بدین شهر مهاجرت می‌نمایند. مسجدالحرام، عرفات، مشعر الحرام و مرز و بوم منا بعضی از مهم ترین اماکن مقدس و مذهبی این شهر رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.

جمعیت شیعه ها مکه در قرن دهم هجری رو به فزونی یافت. علمای شیعه در عصر‌های متعدد تاریخی در‌این شهر حضور داشته‌اند. در عصر حکومت آل سعود در ایالات متحده عربی و به واسطه میل‌های افراطی ضد شیعی وهابیون، شیعه‌ها در ایالات متحده عربی با محدودیت در اعمال دادن جاری ساختن مذهبی و نیز فشار اقتصادی روبه‌رو شماره تلفن مسجد قبا مشهد می‌باشند.

آوازه
اسم مهم و پر اسم و رسم این شهر، مکّه میباشد. این اسم در قرآن مهربان نیز آمده میباشد:

وَ هُوَ الّذی کَفّ اَیدیَهُم عَنکُم و اَیدیکُم عَخیرُم بِبَطنِ مَکّة مِن بَعدِ أن أظفرَکُم عَلَیهِم[فتح–۲۴]

نقشه مکه مکرمه و اماکن متبرکه آن
باعث اسم‌گذاری
در منابع تاریخی و روایی، برای نامگذاری این شهر به «مکه» دلایلی نام برده میباشد که برخی از مهم ترین آنان عبارتند از:

مکّه، ترکیبی از مک (به معنای بیت) و رب بوده و مکه یعنی، بیت الرب یا این که بیت الله؛
مکه، مخلوط از مک (به معنای واحه و وادی) و رب بوده و مکه یعنی وادی رب؛
مکه اصولا، مکرابا که از واژه و کلمه مقرب گرفته گردیده و این جای به معنای مکانی میباشد که به آفریدگار تقرب ساخت میگردد؛
مکه از ریشه مکک (به معنای هلاک شدن و پایین آمدن) مشتق گردیده و مکه یعنی مکانی که هر ستمگری حیث سوئی به آن شهر داشته باشد سرنوشتی جز هلاک و هلاکت نخواهد داشت؛
مکه از ماده «مک(به معنای «جذب») مشتق گردیده که‌این بدان جهت میباشد که عموم از هر دیار به آن مرز و بوم جذب می گردند.[۱]
حضرت ابراهیم(علیه‌السلام) خطاب به پروردگار:
«و زیرا ابراهیم اعلام کرد: «پروردگارا، این [میهن] را شهری امن گردان، و مردمش را- هر که از آن ها که به معبود و روز بازپسین ایمان بیاورد- از فرآوردهها روزی قسمت»، فرمود: «و[لی] کسی که بی دینی بورزد، اندکی برخوردارش می کنم، آنگاه او‌را با خواری به سوی عذاب حریق [دوزخ و جهنم] میکشانم، و چه بد سرانجامی میباشد.»

قرآن مهربان، سوره بقره، آیه۱۲۶

نبی اکرم(صلی‌الله علیه و آله):
«چه شهر عصمت هستی تو و چقدر دوست داشتنی برای اینجانب. در‌صورتی‌که خویشاوندان اینجانب، من را از این شهر خارج نکرده بود، جز در تو سکونت نمی‌کردم.»

مستدرک الوسائل، ج۲، ص۲۲۸

اسامی دیگر
شهر مکه در حین تاریخ، به اسم‌های گوناگونی پر اسم و رسم بوده میباشد. برخی از این اسم‌ها در قرآن نیز نام برده میباشد.

بکّه:«إنَّ ویّلَ بَیتٍ وُضِعَ لِلناسِ لَلَّذی بِبَکّةَ مُتوشهَکاً و هُدی لِلعالَمینَ»[۲]
البلد الامین:«وَ التّینِ وَ الزّیتونِ وَ طورِ سینینَ وَ هذا البَلَدِ الأمینَ»[۳]
امّ القری:«لِتُنذِرَ اُمَّ القُری وَ مَن حَولَها»[۴]
البلد الحرام،[۵]
همینطور: العَروض، السَّیل، مُقاطرَج صِدق، أمّ رُحم، أمّ صبح، البلد، مقبره الله بلندمرتبه، فادان، الناسه، الباسّه، طیبه، حاطِمه،[۶] بَیتُ العَتیق، القادسیه.[۷]

داده ها کلی
شرایط جغرفیایی
مهم ترین شهر و مقدس‌ترین حیطه حجاز، شهر مکه میباشد. این شهر در مسافت هشتاد کیلومتری شرق دریای سرخ، در حین ۴۰ مرتبه و ۹ دقیقه و پهنا ۳۱ رتبه و ۲۸ دقیقه خط استوا قرار گرفته و طول آن از سطح دریا ۳۳۰ متر میباشد.[۸]

منجر پیدایش
گفته‌اند که پیدایش و پیشرفت شهر مکه، دو باعث اساسی داشته میباشد: در آغاز اینکه مرکزیت عبادی برای عبادت آفریدگار باشد و دیگر اینکه در حیطه حجاز و جزیرة العرب مرکزی برای بیزنس و خریدوفروش و در مسیر یک راه و روش تجاری بوده میباشد.[۹]

اقتصاد مکه
در عصر حول و حوش ظهور اسلام و اندکی قبل از آن، مکه به سبب ساز التفات کعبه و نیز قرار داشتن بر راز روش بازرگانی یمن به سمت شام، فلسطین و مصر، محلی برای خرید و فروش بود. هرچند قریش در صدر، تنها به بیزنس در مکه می‌پرداخت، [۱۰] هاشم بن عبدمناف، بیزنس به دور و اطراف مکه را سازه بنیان. وی به همدم برادرانش، عبدشمس و نوفل، توانستند اذن کسب و کار به شام، یمن، حبشه و عراق را از حاکمان آن مملکت‌ها بگیرند و از آن پس، مکه تبدیل به شهر بازرگانی مهمی شد.[۱۱] اجتماعات تجاری قریش بیشتر در بازاری به اسم عکاظ در اطراف عرفات در زمان ماه ذی القعده بوده میباشد.[۱۲]

ربا یکی از دیگر از شیوه های درآمدزایی عموم مکه بوده و تحت عنوان یک کسب و کار به شمار می‌رفته میباشد.[۱۳]

تاریخ صدر اسلام
شخصیت‌ها
نبی اسلام(ص) • ابوطالب • حضرت خدیجه(س) • حضرت علی (ع) • حضرت فاطمه(س) • حمزة بن عبدالمطلب • سلمان فارسی • ابوذر غفاری • مقداد بن عمرو • جعفر بن ابی‌طالب • بلال حبشی • ابوبکر • قدمت بن خطاب • عثمان بن عفان • صحابه
مبارزه‌ها
غزوه‌ها و سریه‌ها
مبارزه بدر • پیکار احد• غزوه بنی‌نضیر • غزوه خندق • غزوه بنی‌قریظه • صلح حدیبیه • غزوه خیبر • فتح مکه • غزوه تبوک • بقیه غزوه‌ها • سریه‌ها
شهرها و جای ‌ها
مکه• شعب ابی‌طالب • مدینه• طائف • مسجد قبا • مسجدالنبی • سقیفه بنی‌ساعده • خیبر • گورستان بقیع
حادثه ها
بعثت • مسافرت به حبشه • لیلة المبیت • مسافرت به مدینه • صلح حدیبیه • حجة الوداع • اتفاق غدیر • سقیفه • سپاه اسامه
مفاهیم مرتبط
اسلام• انصار • مهاجرین • تشیع • حج • قریش • بنی‌هاشم • بنی امیه • نا آگاهی
نبو
آب و هوا
شهر مکه، که در ارتفاعات غربی حوزه‌ حجاز قراردارد، دارنده آب و هوای گرم و کم آب میباشد. تابستانی گرم و زمستانی پرباران داراست.[۱۴]

کانال العهد

کانال ماهواره‌ای اَلْعَهد (به عربی: قَناةُ العهد الفَضائیة)، راءس رسانه‌ای تیم عصائب اهل الحق در عراق میباشد. این کانال در سال ۲۰۰۸م فعال‌سازی شد و دفتر کار مهم آن در بغداد جای‌دارد. مقصود این رسانه، پیگیری خبر‌ها و تحولات عراق و آجل آن میباشد و رویدادهای حوزه‌ را نیز منعکس می‌نماید. کانال العهد به‌ادله رغبت سیاسی و مذهبی و به‌جهت راه و روش حرفه ای در ایجاد کرد نرم افزار‌های متنوع، بین مخاطبان عراق و دنیا عرب، نقش ویژه‌ای جاری ساختن کرده و در صحنه رسانه‌ای هم محبوبیت و نفوذ دارااست. دامنه اینترنت‌وب سایت اینترنتی العهد در سال ۲۰۲۱م از سوی وزارت دادستانی ایالات متحده مصادره شد و به‌برهان تأثیرگذاری بر انتخابات آمریکا، در دست گرفتن بودجه‌های این کانال نیز از طرف دولت ایالات متحده انجام یافته مسجد قبا مشهد میباشد.

معرفی کلی
کانال ماهواره‌ای العهد، شاخه رسانه‌ای عصائب اهل الحق از تیم‌های شبه‌نظامی شیعه در عراق میباشد[۱] و یکی مهم ترین کانال‌های ماهواره‌ای برای پیگیری تحولات سیاسی در عراق به‌شمار آدرس مسجد قبا مشهد می‌رود.[۲]

محتوای این رسانه تلویزیونی، گونه های اپلیکیشن‌های سیاسی، مذهبی و فرهنگی میباشد که با دقت بر مسائل عراق و ناحیه ارائه می‌گردد و در جهت‌گیری‌های سیاسی، موضع‌ها خاصی را اتخاذ می‌نماید که گزینه تامین سازمان عصائب میباشد. کانال العهد از روش ماهواره و وب پخش میشود که دسترسی آن را برای بینندگان در باطن عراق و اکثری از کشورهای عربی تسهیل رزرو مسجد قبا مشهد می‌نماید.[۳]

این رسانه فی مابین بینندگان عراقی و عرب‌گویش، به‌ویژه آنها که میل‌های سیاسی و مذهبی دارا هستند، از محبوبیت برخوردار‌است. کانال العهد در صورت‌دادن به ذهن ها همگانی و گزارش حوادث نقش ویژه‌ای اعمال کرده و در صحنه رسانه‌ای عراق و حیطه، نفوذ ملموسی شماره تلفن مسجد قبا مشهد داراست.[۴]

تأسیس
کانال ماهواره‌ای العهد به‌تیتر شاخه رسانه‌ای عصائب اهل الحق و بخشی از بنیاد رسانه، تمدن و هنر این سازمان در دسامبر ۲۰۰۸م راه اندازی شد. مدیرکل این کانال، سَناد اَلْحَمدانی میباشد و محل کار مرکزی آن در حیطه کَرّاده در بغداد واقع گردیده،[۵] البته در دیگر بخش ها عراق نیز دفترها و شعبه‌هایی داراست.[۶] مقصود و دیده‌انداز کانال العهد، ارائه محتوای رسانه‌ای عینی و متنوع میباشد که تحولات عراق و آتی آن را منعکس می‌نماید.[۷]

اذن اجتهاد

اذن اجتهاد آخوند خراسانی به آیت الله بروجردی

اذن اجتهاد، مدرک بر توانگری شرعی در استباط احکام دینی از متن ها فقهی در منطقههای علمیه میباشد. مدرک یا این که اذن اجتهاد را معمولا اساتید پررنگ حوزه که خویش از مجتهدان شناخته گردیده‌اند، به شاگردان دارنده اقتدار اجتهاد اعطا می‌نمایند. این مدرک ممکن میباشد مکتوب یا این که شفاهی باشد؛ ممکن میباشد سند بر اجتهاد مطلق باشد یا این که بر مسجد قبا مشهد اجتهاد تَجَزّی.

نامگذاری و منزلت
در سده‌های اخیر مرسوم بوده میباشد که هنگام وصال طالب فقه به منزلت لایق‌ای از دانش، از سوی معلم یا این که استادان او، تصدیقی غالباً به طور کتبی و احیاناً به صورت شفاهی صادر میگردد که وصال اورا به رتبه اجتهاد سند می دهد. این تصدیق را اصطلاحاً «اذن اجتهاد» می‌نامند.[۱] به گفته پیامبر جعفریان، تاریخ‌پژوه شیعه، اشاعه اذن اجتهاد مرتبط با قرن سیزدهم چهاردهم قمری میباشد که مضمون‌ اجتهاد به طور دورازشوخی‌خیس مطرح شد. به گفته او اذن اجتهاد برای تأیید و مقبولیت مجتهدانی که از نجف و کربلا به شهرهای دیگر اعزام می‌شدند، آدرس مسجد قبا مشهد صادر میشد.[۲]

در حوزه علمیه شیعه صدور اینگونه اجازاتی رایج بوده و داشتن یک‌سری اذن اجتهاد، به‌خصوص از بزرگان، نشان قوّت عملی اذن گیرنده بوده میباشد. برای مثال، در احوالات آیت‌الله بروجردی آمده میباشد: «در مقطع اقامت وی در اصفهان و در ۲۸ سالگی، از سوى سه بدن از اساتید حوزه، برایشان اذن اجتهاد صادر شد.»[۳]

بعضی از مجتهدان در صدور اذن اجتهاد بسیار طاقت فرسا‌گیر بوده‌اند؛ برای مثال نقل کرده‌اند که روحانی انصاری به کسی اذن اجتهاد نمی‌داده میباشد.[۴]و روحانی حسین حلی، تنها به سید علی سیستانی اذن اجتهاد مطلق رزرو مسجد قبا مشهد داده میباشد.[۵]

اجتهاد و اقسام آن
نوشته‌ی علمیٔ اساسی: اجتهاد
اجتهاد، اصطلاحی در فقه اسلامی به معنای استنباط احکام دینی با شروطی خاص از منابع فقه یا این که «استنباط احكام و وظايف عملى فقاهتی از دلیل و اصول» میباشد. کسی را که به توان اجتهاد رسیده میباشد، مجتهد گویند. اجتهاد مستلزم یاددادن شاخه‌های مختلفی از علم ها فقاهتی و ادبی میباشد و طُلاب علم ها فقهی چهت نیل به اجتهاد سال‌هابه شکل فراگیری های همگانی وتخصصی(دروس بیرون) در یاددادن ادبیات عرب، اصول فقه، منطق، آیه‌ها الاحکام، رجال و درایه،فقه و عقیده‌های فقهای متقدم، تعبیروتفسیر قرآن و دیگر علم ها مرتبط سعی می‌نمایند. مجتهدی که در تمامی ابواب فقه مالک رأی و لحاظ میباشد و قادر است از عامل اربعه (قرآن، سنت، عقل و اجماع) در همگی این ابواب، حکم الهی را کسب نماید، دارنده اجتهاد مطلق میباشد و به وی مجتهد جامع الشرائط گفته می گردد.[۶] در مقابل به مجتهدی که تنها در بعضا از ابواب فقه قادر است احکام الهی را دستیابی نماید، مجتهد متجزی شماره تلفن مسجد قبا مشهد می گویند.[۷]

پانویس
عده ای از مؤلفان، دائرة المعارف گران قدر اسلامی، ۱۳۷۳ش، ج۶، ص۶۱۰.
جعفریان، «یک اذن‌طومار با امضای سه مرجع پیروی»، ص۲۲.
بروجردی، منابع فقه شیعه، ۱۴۲۹ق، ج۲۴، ص۴۱.
جناتی، ادوار فقه شیعه و چگونگی ذکر آن، ۱۳۵۷ش، ص۳۲۹.

فرارو گریز از مبارزه
فرار و گریز از مبارزه گناه کبیره‌ای میباشد که در فقه[۱] و دانش خلق و خوی[۲] با تیتر «الفَرارُ اینجانب الزَّحْفِ« (فرار کردن از عکس العمل با معاند در پیکار)،[۳] شناخته میگردد. استدلال قرآنی بر حرام بودن[۴] گریز از نزاع در شکل تقابل بدون واسطه با معاند در میدان مبارزه، در آیه ۱۶ سوره انفال[یادداشت ۱] آمده میباشد.[۵] در بعضا از احادیث آمده میباشد که پلیدی گناه گریز از نزاع، حتی با پرداخت کفاره، قابل جبران آدرس مسجد قبا مشهد وجود ندارد.

[۶] به یقین فقها هنگامی‌که امام(ع) به یک جمع خاصی امر کمپانی در نزاع دهد[۷] یا این که در‌صورتی‌که یک رزمنده در مقابل یک یا این که دو نفر قرار گیرد (یعنی شمار معاندان کمتر یا این که دو موازی مسلمانها باشند)،[۸] حق ندارد فراروگریز نماید و در شکل فرارو گریز، گناه کار میباشد،[۹] حتی در‌حالتی که ظن به کشته شدنش داشته باشد،[۱۰] ولی علامه حلی، فقید و متکلم شیعه در قرن هشتم قمری، با عامل به آیه ۱۹۵ سوره بقره، در شکل ظن به کشته شدن، فراروگریز را روا دانسته میباشد.[۱۱] بیان شده میباشد حرمت فرارو گریز از نبرد دربرگیرنده هر دو شکل تفویض و اضطرار (نظیر بیماری) مسجد قبا مشهد میباشد.

[۱۲] به اعتقاد روضه خوان طوسی (درگذشت: ۴۶۰ق)، حتی طلبکار یا این که والدین، نمی‌توانند رزمنده‌‌ای که در صحنه پیکار حاضر میباشد بازگردانند.[۱۳] فراروگریز و عقب‌نشینی در شکل تغییر و تحول تاکتیک یا این که به قصد ملحق شدن به تیم دیگر جهت حمله دوباره روا دانسته رزرو مسجد قبا مشهد گردیده است.[۱۴]

روحانی طوسی، از محدثان و فقیهان شیعه، در کتاب «المبسوط» ذکر میدارد ابتدا اسلام، طبق ذکر آیه ۶۵ سوره انفال، هر یک از مسلمان ها می بایست در مقابل ده نفر از مشرکان مقاومت می‌کردند، ولی مجال کار به‌این حکم با نزول آیه ۶۶ سوره انفال، منسوخ شد (نقطه پایان یافت) و حکم به وجوب ایستادگی یک شخص در مقابل دو نفر نازل شد؛[۱۵] همینطور این حکم درباره تمام نیروهای اسلام در مقابل معاندان نیز روان میباشد؛ پس در‌حالتی که رزمندگان مسلمان، نصف نیروهای معاند یا این که نیروهای معاند بیشتر از دو موازی مسلمان ها نباشد، گریزو فرار از مبارزه حرام میباشد.[۱۶] به فتوای فقها در‌صورتی‌که تعداد معاندان بیشتراز دو موازی مسلمان ها باشد در‌این‌صورت‌ گریزو فرار روا میباشد؛[۱۷] اما روضه خوان طوسی بر این اعتقادوباور میباشد که درین وضعیت در شرایطی‌که رزمنده ظن پیروز به تندرست ماندن داشته باشد، هواخواهی، مستحب میباشد،[۱۸] ولی خویی (درگذشت: ۱۳۷۱ش) مدعا گردیده‌است در حالتی که مسلمانها اعتقادوباور پیدا نمایند که در شکل استقامت، بر کفار برنده خواهند شد فرارشان روا وجود ندارد.[۱۹] امام خمینی فراروگریز از پیکار را در هیچ حالتی روا شماره تلفن مسجد قبا مشهد نمی‌داند.[۲۰]

تالیف کننده نوشته‌ی علمی «حکم فرار و گریز نظامیان از جهاد در آیین نامه دفاعی اسلام»، با درنظر‌تصاحب کردن کردار پیامبراکرم(ص) در نزاع اُحُد، بدین فیض می رسد در صورتیکه در جهاد دفاعی، موقعیت به سیرتکامل‌ای باشد که ظن کشته شدن نظامیان موجب به خطر افتادن کیان اسلام و مسلمین باشد، فرارو گریز واجب میباشد.[۲۱]

پیامدهایی برای فرارو گریز از پیکار در احادیث اسلامی آورده شده میباشد؛ نظیر اینکه فرارو گریز از پیکار موجب ذلت و خواری شخص و ازبین‌رفتن عدل و داد اوست؛[۲۲] همینطور گریزو فرار، ادله تقویت معاند، مدل شمردن اپلیکیشن پیشوایان آیین، سست شدن نهاد آئین اسلام شناخته گردیده است.[۲۳]

حلم از نگرش عموم عرب قبل از اسلام
حلم دربین عموم عرب قبل از اسلام نیز از فضائل اصلی و یکی‌از اجزای هفت‌گانه مروت که نزد آنها جایگاهی مانند آیین داشت محسوب میشد.[۲۲] یک کدام از صفات مدیریت خاندان، همینطور یکی‌از موقعیت مایحتاج برای سیادت و قضاوت دربین عموم، حلم بود. کسی لایق سر گروهی و سیادت بود که آزار رسانی‌های قومش را تحمل نماید، از رفتارهای زشت و سفیهانه دیده‌پوشی نماید و با گاز در گیر خشم و غضب نشود. مَثَلِ «اُحلُم تَسُد» (حلم پیشه کن تا سیادت بیابی) حاکی از این فرمان میباشد.[۲۳] در عین هم اکنون، گاهی حلم را آرم ضعف مسجد قبا مشهد می‌دانستند.[۲۴]

گولدتسیهر،[۲۵] و به تاسی از وی ایزوتسو،[۲۶] با استناد به کاربرد دو واژه و کلمه حلم و جهل در اشعار جاهلی و متن‌ها صدر اسلام، ضد و نقیض حقیقی و واقعی جهل را حلم دانسته‌اند خیر دانش. اگرچه دانش‌گاه در رویا رویی با جهل قرار می گیرد، ولی درین مفاد، جهل در معنایی ثانوی به‌شغل رفته میباشد. در واقع، نامیده شدن زمان قبل از بعثت رسول(ص)، به زمان نا آگاهی، به معنای «بعدازظهر جاهلیت» وجود ندارد، بلکه منظور از آن، عصر‌ای میباشد که روحیه خشونت، بی‌رحمی، انتقام‌جویی و غرور خویشان‌ای حکم دهنده آدرس مسجد قبا مشهد بوده میباشد.[۲۷]

باتوجه بدین روحیه، استحصال به حلم برای مشرکان عرب امری مشقت بار، و در شکل نیل بدان، محافظت آن برای بازه زمانی وقتگیر طاقت فرسا بود، چون این فضیلت دربین آن‌ها مبنای پایدار و محکمی نداشت.[۲۸] رسول(ص) به معنی حلم تغییری اصلی ساخت و آن را بر مبنا‌ای سفت، یعنی توحید، پایدار تشکیل داد. در اسلام مهم ترین امری که در مقابله با نا‌آگاهی میباشد، روی‌گردانی از پرستش بت‌ها، ستمگری و رفتارهای غیراخلاقی میباشد. به این‌ترتیب، ضد و نقیض جهل، گستره معنایی‌ای به‌حجم آئین رزرو مسجد قبا مشهد می یابد.[۲۹]

در روایات
امام علی(ع): لَیسَ الْحَلیمُ مَنْ عَجَزَ فَهَجَمَ وَإِذا قَدَرَ انْتَقَمَ، إِنَّمَا الْحَلیمُ مَنْ إِذا قَدَرَ عَفا وَکانَ الْحِلْمُ غالِبا عَلی مجموعِّ أَمْرِهِ (ترجمه: هر که زیرا ناتوان خواهد شد هجوم موفقیت و زیرا توان یابد انتقام گیرد شکیبا وجود ندارد، بلکه شکیبا کسی میباشد که توان داشته باشد ولی سپری شد نماید و بردباری بر همه کارها وی پیروز شماره تلفن مسجد قبا مشهد باشد.)

غرر الحکم، ج ۵، ص۹۱.

در روایات نیز حلم به کظم غیظ و اشراف بر نفس مفهوم گردیده‌است[۳۰] و سَفَه و غَضَب مفاهیم ضد‌و‌نقیض حلم معرفی گردیده‌اند.[۳۱]

حلم به لامپ پروردگار تشبیه گردیده‌است که رویه وصال به قرب الهی را برای دارای آن پر‌نور می‌سازد.[۳۲] همینطور از حلم تحت عنوان بر‌ترین عزت و شایسته ترین یاروهمدم آدم حافظه کرده‌اند[۳۳] و آن را در شمار اصول هفت‌گانه مراودات اجتماعی برشمرده‌اند.[۳۴] از این پیشین، حلم یک کدام از ده فضیلت اخلاقی بر‌خیس، که از خصایص رسولان الهی می باشند، و نیز یکی‌از آرم‌های امام بر حق میباشد.[۳۵] ازاین‌روست که در روایات، اشخاص به حلم‌ورزی پیشنهاد گردیده‌اند[۳۶] و وی را ترغیب کرده‌اند که در صورتی واجد این رفتار‌نیک نیستند، آن را از معبود درخواست کنند.[۳۷]

معصومین علیهم‌السلام، بابیان ریشه حلم و اثاثیه و حاصل آن، به تبیین هرچه بیشتر بعد ها این زمینه پرداخته‌اند. به ذکر علی علیه‌السلام، حلم در بلند همتی، حوصله و صَمْت (بدون صدا) ریشه دارااست.[۳۸] ولی کوشش در خط مش تخلق به اخلاق حلم، سوای معرفت خداوند و اقرار به توحید او، ره به جایی نخواهد موفقیت.[۳۹] در همین باره، امام درستگو علیه‌السلام به ذکر مواقعی از وضعیت‌هایی که آدم بایستی در آنان حلم بورزد و مشقت این شغل را تحمل کند اشاره کرده‌اند.[۴۰]

بنابر روایات، حلم و کظم غیظ موجب میانه روی بشر در کارها و ادب یافتن سرازیر وی می شود.[۴۱] همینطور عیوب بشر را می‌پوشاند و رده او را در میان عموم و نیز در آخرت بالا میبرد.[۴۲]

در برخی روایات به ارتباط حلم و مفاهیمی زیرا عقل، دانش و ایمان پرداخته گردیده است. حلم از نتیجه ها عقل و دانش[۴۳] و در عین هم اکنون از موادسازنده آن دو دانسته گردیده است.[۴۴] همینطور حلم از عناصر ایمان،[۴۵] از آرم‌های زاهدان و اهل زهدوتقوا،[۴۶] یکی‌از موادتشکیل دهنده عدل و از اوصاف موردنیاز حاکم[۴۷] و یکی‌از حالت عابدان میباشد.[۴۸]

حلم در کتاب‌های اخلاقی
در متن‌ها اخلاقی، حلم و کظم غیظ مثلا فضائلی می باشند که از فضیلت شجاعت (به‌معنای فرمانبرداری قوه «غضبیه» از عقل) ناشی می گردند.[۴۹] غزالی[۵۰] حلم را از آرم‌های رفتار خوب، به کمال وصال عقل و احاطه آن بر نیروی غضب میداند. به حیث نراقی[۵۱] نیز حلم، بعداز دانش، شریف‌ترین کمال انسانی میباشد، به‌سیرتکامل‌ای که دانش فارغ از آن سودی نخواهد داد.

اخلاقیون حلم را به سکون و متانت نفس در قبال هیجانِ غضب مفهوم کرده‌اند، به‌سیرتکامل‌ای که بشر با گاز و به‌سهولت غضبناک نشود.[۵۲] یحیی‌بن عدی[۵۳] به‌این مفهوم جنبه عملی داده و حلم را به سوراخ انتقام به هنگامِ شدت یافتنِ غضب، با وجود توان بر عقوبت، مضمون‌ نموده است.

از سایر شروط تحقق حلم این میباشد که حلم می بایست از سوی بشر فَرادَست در قبال فرودست صورت بپذیرد، چون دوری فرودست از انتقام، با وجود توان، هراس نامیده می گردد، خیر حلم.[۵۴] به لحاظ راغب اصفهانی[۵۵] کمال این صفت زمانی میباشد که بشر با قرارگرفتن در موقعیت بروز غضب، جوارح و اعضاوجوارح خویش را از اعمالی که در واقع جواب مثبت به هیجان غضب میباشد، بازدارد.

غزالی[۵۶] و نراقی،[۵۷] حلم را بر‌خیس از کظم غیظ دانسته‌اند؛ چون کظم‌غیظ از کسی راز می زند که هنوز به ملکه حلم دست نیافته و غضب بضاعت و توان آن را داراست که در او بروز نماید، البته وی با سعی در فروخوردنِ آن، سعی بر مهارکردن غضب داراست.

اخلاص
اِخلاص اجرا دادن فعالیت صرفا برای پروردگار و نظافت کردن نیّت از غیر خداوند میباشد. واژگان مشتق از اخلاص در نشانه‌ها قرآن با تأکید بر مفاهیمی مانند ایفا طاعات و عبادات صرفا برای معبود، دل برش دادن از غیر وی و عدم درخواست ثواب از غیر آفریدگار و نفی بی دینی و دورویی به ‌عمل رفته میباشد. در علم‌های متعددِ فقه، خوی و عرفان، اخلاص با تعابیر متفاوتی نقل مسجد قبا مشهد شده میباشد.

در فقه در ارتباط‌های مرتبط با عبادات مانند نماز و روزه، اخلاص، رکن اساسی نیّت گفته شده میباشد. در اخلاق و رفتار، اخلاص را محور کردار اخلاقی و روح کار، فقط روش رهایی از شیطان و ملاک تایید و صدق خلق‌ میدانند. در عرفان تحت عنوان یکی منازل سیر و سلوک عرفانی که دارنده مراتب و درجاتی میباشد مطرح گردیده است. همینطور در احادیث اسلامی برای اخلاص ثمرات و مراتب و برای شناختن اشخاص مخلص نشان‌هایی نام برده میباشد. از حیث احادیث، برای این که عملی خالص باشد می بایست گذشته، حین و حتی پس از انجامش برای آفریدگار آدرس مسجد قبا مشهد باشد.

مضمون‌‌شناسی
کلمه و واژه اخلاص، مصدر باب اِفعال از ریشه خلوص و خلاص به معنای منزه شدن و تندرست گشتن از آمیختگی میباشد.[۱] وصال، نجات یافتن، گوشه‌گیری کردن از دیگرافراد و ویژه خویش گردانیدن٬ مثلا معانی خلوص می‌باشند که در هریک، به نوعی معنای مهم این ریشه یا این که اسباب آن رزرو مسجد قبا مشهد وجود داراست.[۲]

خالص، کالایی را گویند که با چیزی ممزوج و ادغام نباشد و معنایی در حدود «صافی» دارااست با این تفاوت که صافی به جنسی که از‌‌ به عبارتی آغاز با چیزی آمیخته نبوده اطلاق می شود؛ اما خالص، جنسی میباشد که بعداز امتزاج با چیز دیگر، خواه پست‌خیس باشد یا این که خیر، تمیز، و ناخالصی آن زدوده گردد.[۳] اخلاص به معنای خالص کردن، تمیز گردانیدن و برگزیدن میباشد.[۴] غرض از آن در فرهنگ وتمدن اسلامی، تمیز کردن نیّت از غیر معبود و ایفا دادن شغل برای معبود میباشد.[۵] حقيقت اخلاص، جاری ساختن دادن کار براى پروردگار و به انگيزه تقرّب شماره تلفن مسجد قبا مشهد به اوست.[۶]

در قرآن

وَمَا أُمِرُ‌وا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّـهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ ۚ وَذَٰلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ﴿٥﴾ (و دستور نيافته بودند جز اينكه معبود را بپرستند، و در حالى كه به توحيد گراييده‌اند، دين[خویش] را براى وی خالص گردانند، و نماز برپا دارا‌هستند و زكات بدهند، و دين [اثبات و] پايدار همين میباشد.)

سوره بینه، آیه ٥.

کلمه اخلاص در قرآن به ‌عمل نرفته؛ البته مشتقّات خلوص ۳۱ توشه در قرآن آمده که بیشتر آنان به مورد اخلاص مربوط میباشد. از این مورد ها، ۲۲ گزینه از باب افعال و ۱۲ آیه مرتبط با «مُخلِصین» (عده ای‌که آیین خویش را برای آفریدگار خالص کرده‌اند) بوده،[۷] و ۱۰ آیه مرتبط با مُخلَصین( اشخاصی که آحاد وجودشان را برای آفریدگار خالص کرده‌اند ) میباشد.[۸] [یادداشت ۱] در قرآن به‌شکل‌هاى گوناگونى به حقيقت اخلاص پرداخته شد‌ه‌است:

اخلاص با تعبیرات هم معنی: آیاتی از قرآن با کلمه و واژه‌‌ها و تعبیرات مترادف و هم معنی و متلازم با اخلاص، بدین مورد می پردازند؛ مانند انحصار عبادت در پروردگار،[۹] اعمال طاعات و عبادات برای معبود(الله) [۱۰] روی نهادن به‌ سوی معبود و دل براندن از غیر وی،[۱۱] اعمال دادن عمل برای وجه الله،[۱۲] اجرا دادن فعالیت برای طلب رضایت الهی،[۱۳] اجرا دادن فعالیت در رویکرد آفریدگار،[۱۴] عدم درخواست ثواب از سوی پیامبران،[۱۵] حنیف و حق‌گرا بودن،[۱۶] صداقت در توبه(نصوح)،[۱۷] و داشتن قلب سلیم.[۱۸]
اخلاص با نفی کفر و دورویی: ازآنجاکه اخلاص، اعمال دادن کار تنها برای معبود میباشد، با بی دینی و ریاودورویی که جاری ساختن دادن فعالیت برای غیر پروردگار میباشد، توده نمیشود.آیاتی نیز با نفی کفر و دورویی به قضیه اخلاص اشاره می‌نمایند.[۱۹]
در احادیث
اخلاص در آموزه‌های اسلامی جایگاهی رفیع داراست. چنان که آفریدگار اخلاص را رمز خویش دانسته میباشد که در قلب مخلوق زاهد قرار میدهد.[۲۰] از این رو امیرالمومنین(ع) آرزوی دیدار کسانى را می‌نماید که براى معبود عمل خالص اجرا دهند و دل را که منزلت لحاظ پروردگار میباشد از هرگونه ناخالصى و گناه منزه نمایند.[۲۱] از منظر امام راست گو(ع) هیچ نعمت و موهبتى تعالی‌خیس از آن وجود ندارد که پروردگار به بشر حالتى بدهد که در تامل و فکرش جز خداوند به هیچ‌کس نیاندیشد.[۲۲]

در علم ها اسلامی
اخلاص در علم‌های متعدد اسلامی‌ مانند فقه، اخلاق و رفتار و عرفان رسیدگی گردیده و به طور‌های متفاوتی گفته شده میباشد.

تروریسم
تروریسم از مفاهیم امروزی میباشد. اقدامی که با غرض تولید رعب و وحشت در جامعه، برهم‌زدن نظم و امنیت همگانی، کشتار غیر نظامیان، در راستای کسب به‌هدف های سیاسی شکل گیرد کار تروریستی مسجد قبا مشهد خوانده می شود.

با اینکه اصطلاح تروریسم در متن‌ها دینی و ادبیات فقاهتی در ابتدا اسلام کاربرد نداشته میباشد، البته مفاهیمی از قبیل محاربه، بغی، اغتیال و ارهاب که به‌نظر محتوایی مجاورت و برخی متساوی تروریسم درک گردیده‌اند، آیتم استعمال قرار گرفته و نوعا ممنوع و حرام دانسته گردیده‌اند. از این رو کارشناسان فقه سیاسی معتقدند که تروریسم در فقه شیعه جایگاهی ندارد و به‌تیتر کار حرام و ممنوع آدرس مسجد قبا مشهد شناخته میشود.

آورده شده که شیعه ها در سراسر عالم ازجمله در کشورهای کشور‌ایران، افغانستان، پاکستان، عراق، سوریه، لبنان، یمن و ایالات متحده عربی سعودی مقصود حمله ها تروریستی بوده‌اند. مطابق یک پژوهش صرفا در دو دهه نهایی قرن بیستم یک چهارم قربانیان اقدامات تروریستی را مسلمان‌ها شیعه تشکیل داده‌اند. شیعه ها کشور ایران و پاکستان از دهه ۱۹۸۰م بعد از برد انقلاب اسلامی کشور ایران و ظهور سپاه صحابه در پاکستان تا به امروز قربانی تهاجم ها تروریستی بوده‌اند و شیعه‌ها افغانستان و عراق و سوریه در دو دهه در آغاز قرن بیست و یکم میلادی در معرض بیشترین هجوم ها تروریستی رزرو مسجد قبا مشهد قرار داشته‌اند.

تروریسم بعداز حمله ها یازده سپتامبر ۲۰۰۱م/۱۳۸۰ش در ایالات متحده، به‌تیتر ارعاب علیه صلح و امنیت در میان‌المللی ارزیابابی گردیده‌است. برای رویارویی با آن کمیته‌هایی در سطح دربین‌المللی تاسیس شده است که یک کدام از آن ها «کمیته جنگ با تروریسم» شورای امنیت سازمان ملل میباشد. دامنه حمله ها تروریستی، نقاط متفاوت دنیا را در بر گرفته و احتمال کسب تروریست‌ها به‌تسلیحات هسته‌ای و کشتار جمعی، موجب نگرانی کارشناسان و صاحب و مالک‌نظران گردیده‌است. افغانستان، عراق، سومالی، بورکینافاسو، سوریه، نیجریه، مالی، نیجر و پاکستان به ترتیب ده کشوری می باشند که در معرض بیشترین حمله ها تروریستی طی سال‌های ۲۰۱۱ - ۲۰۲۱م/۱۳۹۰-۱۴۰۰ش، شماره تلفن مسجد قبا مشهد قرار داشته‌اند.

داعش و شاخه‌های حیطه‌ای آن مرگ‌بارترین تیم تروریستی در زمان سال‌های ۲۰۱۴ - ۲۰۲۲م/۱۳۹۳-۱۴۰۱ش، شناخته گردیده است. الشباب، ارتش آزادی‌قسمت بلوچستان (‌BLA)، جماعت نصرت الاسلام و المسلمین (JNIM)، طالبان، بوکو حرام، تحریک طالبان پاکستان (TTP)، حزب کارگران کردستان (PKK) در موضع‌های آتی دسته‌های تروریستی خطرناک از سوی موسسه اقتصاد و صلح، معرفی گردیده‌اند. سازمان مجاهدین خوی کشور‌ایران، تیم فرقان، کومله، پژاگ، جندالله و جیش‌العدل و داعش در حمله ها تروریستی کشور‌ایران دخیل بوده‌اند.

گونه های گوناگون تروریسم از همدیگر تفکیک گردیده‌است که تروریسم داخلی، دولتی، میان‌المللی و نوین از شناخته‌گردیده‌ترین گونه های آن به‌‌شمار می‌رود و تروریسم مذهبی زیر نوین و در میان‌المللی تعریف و تمجید گردیده‌است.

معنا‌شناسی و پیشینه
برای داده ها بیشتر، اینها را هم ملاحظه کنید: ترور
تروریسم از مفاهیم غامض در ادبیات سیاسی و حقوق و دستمزد در میان‌الملل میباشد که تمجید جامع و آیتم حادثه از آن ارائه نشده میباشد.[۱] با وجود همت‌های سازمان ملل، دولت‌ها در زمینه ی تعریف و تمجید واحد از تروریسم توافق ندارند.[۲] جفری سیمون یک متفحص حوزه تروریسم ۲۱۲ تمجید متفاوت از تروریسم را شناسایی نموده است که در سراسر دنیا گزینه به کار گیری قرار می گیرند.[۳].

کنوانسیون فی مابین‌المللی پیکار با تأمین مالی تروریسم در دسامبر ۱۹۹۹م تروریسم را این سیرتکامل تعریف‌و‌تمجید نموده است: «هر...اقدامی که با غرض کشتن و یا این که وارد کردن جراحت بدنی دورازشوخی به شخصی غیر نظامی یا این که هر که دیگری که شرکت کردن فعال در خصومت‌ها با وضعیت تضارب مسلحانه نداشته باشد و هنگامی که اینگونه عملی با دقت با ماهیت و یا این که قضیه‌اش ترساندن یک جمعیت و یا این که مجبور ساختن یک دولت و یا این که یک سازمان در بین‌المللی به جاری ساختن و یا این که دوری از اجرا عملی محسوب گردد.»[۴] دانش کده کلمبیا در سال ۲۰۰۴م در تمجید دیگری از تروریسم اینگونه آورده میباشد: «تروریسم عبارت میباشد از انذار و یا این که استعمال از خشونت اکثر اوقات بر ضد شهروندان برای برای استحصال به هدف ها سیاسی برای انذار معارضان یا این که ساخت نارضایتی همگانی.»[۵]

عدم توافق راجع‌به تمجید از تروریسم به تضاد و مغایرت منافع اقتدار‌ها و دولت‌ها ارجاع داده شد‌ه‌است.[۶] به‌تیتر نمونه اقدامات پارتیزانی تنی چند از نهضت‌ها و تکان‌های اسلامی مثل حماس و یا این که تکان جهاد اسلامی فلسطین از سوی اقتدار‌های غربی اقدامات تروریستی خوانده می شود اما از جانب کشورهای اسلامی پیکار مشروع آزادی‌نصیب تلقی می‌شود.[۷] همینطور در حالی‌که اقدامات دولت اسرائیل برای مقصود قرار دادن و هلاکت رهبران جریان‌های اسلامی از سوی کشورهای اسلامی به‌تیتر تروریسم دولتی شناخته میشود، حامیان اسرائیل آن را حفاظت مشروع میدانند.[۸]

تصویری از لحظات بعد از حمله بر علم‌آموزان شیعه در مکتب سیدالشهدای کابل- ۱۸ اردیبهشت ماه/ثور ۱۴۰۰ش
پیشینه
با اینکه اصطلاح تروریسم برای اول توشه در سال ۱۷۹۸م وارد تمدن کلمات انگلیسی گویش شوید، البته پیشینه اقدامات تروریستی به درازای تاریخ آدم دانسته شد‌ه‌است.[۹] دیرین‌ترین اقدامات با ماهیتی تروریستی به متعصبان یهودی منسوب شده میباشد که در تبانی با مقامات رومی خشونت‌های مداوم را علیه هم‌وطنان عبری خویش اجرا می‌دادند.[۱۰] در زمان امروزی اقدامات خشونت‌توشه روبسپیر از انقلابیون فرانسه در مدت مارس ۱۷۹۳ تا ژوئیه ۱۷۹۴م که باعث به قتل بیش تر از بیست هزار نفر شوید، به‌تیتر اول مبادرت تروریستی شناخته گردیده‌است[۱۱] و در تاریخ انقلاب فرانسه از آن بازه زمانی وقتی با تیتر عصر ترور و وحشت خاطر می‌گردد.[۱۲]

موعودباوری در ادیان ابراهیمی
زرتشت
برخلاف دیگر ادیان، که معمولاً چشم به راه یک موعود نجات‌قسمت‌اند، زرتشتیان معطل سه موعود می باشند که هرمورد از آنان به مسافت هزار سال از دیگری ظهور مسجد قبا مشهد خواهد کرد.[۱۵]

به موجب احادیث زرتشتی و سازه به یشت نوزدهم، در آخرالزمان از زرتشت سه پسر متولد می‌گردد که با اسم همگانی سوشیانس خوانده می گردند. این اسم به خصوص برای انتخاب واپسین موعود اختصاص یافته و وی واپسین عبد و بنده اهورا مزدا خواهد بود. واژه سوشیانس که از ریشه سو Sav,Su در معنای بهره و سودمند میباشد، در اوستا سئوشیانت Saoshyant آمده و در پهلوی به انواع گوناگونی زیرا: سوشیانت، سوشیانس، سوشانس، سوسیوش، سیوسوش آدرس مسجد قبا مشهد آمده میباشد.[۱۶]

این سه پسر آتی زرتشت موعودهای نجات‌نصیب‌اند که در هزاره انتها قدمت دنیا به مسافت هزار سال از همدیگر ظهور خواهند کرد. این سه بدن عبارتند از:[۱۷] ۱. اوخشْیت اِرتَه (Ukhsyat ereta)، یعنی پروراننده ضابطه مقدس (نیرو دهنده و جایز کننده ضابطهِ آئین و بخشیدِ زرتشت).[۱۸] امروزه این اسم را اوشیدر یا این که هوشیدر گویند، و در کتاب ها پهلوی به طور خورشیتدر یا این که اوشیتر آمده میباشد. گاه کلمه و واژه بامی را به آن افزوده، هوشیدر بامی می گویند که در معنای هوشیدر براق رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.

۲. اوخْشْیت نِمَه (Ukhsyat nemah)، یا این که اوخشیت نِمَنگه، یعنی پروراننده نماز و نیایش. امروزه آن را اوشیدر ماه یا این که هوشیدر ماه میگویند، البته در کتاب ها پهلوی به طور خورشیتماه و اوشیتر ماه ضبط گردیده است. ۳. اَستْوَتْ اِرِتَه (Astvat ereta)، یعنی هر که مظهر و پیکر ضابطه مقدس میباشد. این استوَت اِرته به عبارتی سوشیانس، یعنی سو‌مین و واپسین موعود در آئین مزدیسناست. این سه اخوی از پشت و نطفه زرتشتْ می باشند. بنابر سنت زرتشتی نطفه زرتشت را ایزد نریوسنگ برگرفت و به فرشته آب (ناهید) سپرد، که آن را در دریاچه کیانسیه (هامون) شماره تلفن مسجد قبا مشهد مراقبت کرد.

در نقطه پايان هزاره دوازدهم، از خویشاوندان بهروز، دختر خانم‌ای در آب هامون شست و شو می‌نماید و بارور می شود و از وی سوشیانس، واپسین آفریده اهورا مزدا، متولد میشود. در سی سالگی، مزدیسنا ودیعت رسالت را به او واگذار می‌نماید. به واسطه علامت متوقف شدن خورشید در اواسط عرش، به عالمیان ظهور سوشیانس و جدید کننده دنیا بشارت داده گردد. بعداز ظهور او، اهریمن و دیوِ لاف وجود ندارد و نابود میشود. یاران آن موعود که از جاودانان می‌باشند، قیام می‌نمایند و همپا او خواهند بود تا مردگان برخیزند و دنیا معنوی روی دهد.[۱۹]

یهودیت
در کتاب مقدس یهودیان(پیمان عتیق) اشارات دسیسهّری به نجات قسمت پایان فرصت گردیده‌است.[۲۰] فردی که می آید تا دنیا مطلوبی که همگی خواهان آنند و سودایش را در راز می‌پرورانند را از جدید بسازد. جهانی پر‌نور و عاری از زشتی‌ها که در آن آدمی به همگی خواسته ها و امیال تمیز انسانی رسد و کامیاب گردد.

به طور تقریبً در همگی نصیب‌های مزامیر، اشاره به ظهور منجی آخرالزمان، نوید موفقیت صالحان بر شریران، تشکیل حکومت واحد جهانی و بالاخره تبدیل ادیان و مذهب ها متعدد به فقهی واحد و دنیا‌شمول جانور میباشد:

«و وی خاندان تو‌را به عدل و داد داوری خواهد نمود و مساکین تو‌را به انصاف. بعد کوه‌ها برای قوم و قبیله، سالمی را به توشه خواهند آورد، وتل‌ها نیز در عدل و داد، مساکین بستگان را دادرسی خواهد کرد و فرزندان حاجتمند را نجات خواهد اعطا کرد و ظالمان را زبون خواهد تشکیل داد.... در حین وی، صالحان خواهند شکفت و وفور تندستی خواهد بود، مادامی که ماه وجود ندارد نگردد. و وی حکمرانی خواهد کرد از دریا تا دریا، و از نهر تا اقصای دنیا. به حضور او، صحرانشینان گردن خواهند بنیان و معاندانِ وی خاک را خواهند لیسید... جمیع سلاطین اورا تعظیم خواهند کرد و جمیع امّت‌ها او‌را بندگی خواهند نمود... بر مسکین و بینوا کرَم خواهد فرمود و جان‌های مساکین را نجات خواهد داد... اسم وی تا ابد الآباد باقی خواهد ماند؛ نام وی پیش آفتاب دوام خواهد کرد؛ آدمیان در وی برای یکدیگر برکت خواهند خواست، و جمیع امّت‌های زمین اورا شادمان خواهند خواند.»[۲۱]
یهودیان معتقدند نجات دهنده آخرالزمان، مسیح (=ماشیح) به معنای مسح گردیده پروردگار میباشد که دنیاِ مناسب و براق آتی را می‌سازد. اکثر اندیشمندان یهود بر این باورند که ظهور مسیح و عمل وی برای بهبود اوضاع دنیا و برقراری صلح و وقار در بین تمامی اقوام و تأمین خواست‌ها و نیازهای بشری، بخشی از نقشه‌های پروردگار ابتدا آفرینش بوده میباشد. براساس همین نظریه، ضرورت وجود نجات قسمت که کسی جز مسیح وجود ندارد، قبل از آفرینش کاینات به ذهن خدا خطور نموده است.[۲۲]

به اعتقادوباور تمامی یهودیان، نجات دهنده (مسیح) انسانی میباشد همچون دیگرافراد؛ امّا منتفع از جلوه و جبروت خدایی. وی دنیا را با فروغ خود که جلوه‌ای از فروغ و روشنایی خداست پر‌نور خواهد کرد. بعضا ماشیح را به عبارتی داوود می دانند.[۲۳] بعضا دیگر، او‌را از خانوادة داوود می‌شمارند.[۲۴] گروهی نیز میگویند که خدا در نقطه پایان دنیا، داوود دیگری را برای نجات عموم می‌فرستد.[۲۵]

روحانی بهائی
محمد بن عزّالدین حسین (۹۵۳ق ـ۱۰۳۱ق) متخلص به‌ بهائی و دارای اسم و رسم به‌ روحانی بهائی و بهاءالدین عاملی، دانا، محدث، حکیم و ریاضیدان شیعه در بعدازظهر صفوی بود. روضه خوان بهائی بیش تر از ۱۰۰ کتاب در مسئله‌های متعدد تألیف نموده است. جامع عباسی و اربعین برای مثال اثر ها اوست. اثراتی نیز در معماری بر مکان نهاده که منارجنبان اصفهان، تقسیم زاینده‌رود اصفهان، گنبد مسجد امام اصفهان، پیاده سازی صحن و سرای مقبره امام رضا(ع) به طور یک ۶ ضلعی و نقشه حصار نجف، از آن گزاره میباشد. او سفرهای اکثری به نقاط گوناگون جهان کرد و هجرت مشهوری نیز همدم پادشاه عباس صفوی با پای پیاده به مشهد مسجد قبا مشهد داشته میباشد.

وی رده روضه خوان الاسلامی بالاترین منصب قانونی فقهی در حکومت صفویه را برعهده داشت. اقامه نماز آدینه اصفهان نیز برعهده وی بود.

محمدتقی مجلسی، ملاصدرا، نتیجه کاشانی و ملاصالح مازندرانی به عنوان مثال شاگردان روحانی بهائی به شمار میروند.

معاش‌طومار
بهاءالدین عاملی در ۱۷ محرم سال ۹۵۳ق در بعلبک چشم به جهان گشود.[۱] محل معاش او جُبَع یا این که جُباع،[۲] از روستاهای جبل استدلال بوده میباشد.[۳] پدرش، عزّالدین حسین بن عبدالصمد حارثی (متوفی ۹۸۴ق)، از شاگردان و دوستان شهید آدرس مسجد قبا مشهد ثانی (متوفی ۹۶۶ق) بود.

نسب او به حارث هَمْدانی (متوفی ۶۵ق) از اصحاب امیرالمؤمنین میرسد؛ از این رو به حارثی هَمْدانی نیز آوازه داراست.

کودکی و جوانی

منزل منسوب به روضه خوان بهایی در اصفهان
1سال بعداز میلاد وی در بعلبک، خانواده‌اش به جبل دلیل رفتند البته بعداز شهیدشدن شهید ثانی و شم عدم امنیت درین شهر و نیز به دعوت و تشویق سلطان طهماسب نخستین و علی بن هلال کرکی مشهور به روضه خوان علی مِنشار، روضه خوان الاسلام اصفهان، از جبل ادله به کشور‌ایران نقل جای و در اصفهان مستقر شدند. خانواده وی از اول علمای شیعه در جبل استدلال بودند که درپی استقرار حکومت شیعی صفوی، به کشور ایران سفر رزرو مسجد قبا مشهد کردند.[۴]

بنابر ورژن‌ای به خط روضه خوان بهائی که در ۹۶۹ق در قزوین مندرج، وی هنگام ورود به کشور ایران ۱۳ ساله بود،[مستلزم منبع] البته برخی منابع او‌را در‌این مجال ۷ ساله دانسته‌اند.[۵] او از هجرتش به جمهوری اسلامی ایران و ورودش همدم با بابا در دستگاه سلاطین صفوی اظهار ناخرسندی نموده است.[۶][یادداشت ۱] بعداز ۳ سال اقامت در اصفهان، سلطان طهماسب اولیه به پیشنهاد و تأکید روحانی علی منشار، عزّالدین حسین را به قزوین دعوت و منصب روحانی الاسلامی شهر را به وی سپرد. روضه خوان بهائی نیز یار پدرش به قزوین رفت و مدتی در آنجا اقامت و به علم آموزی علم ها متعدد شماره تلفن مسجد قبا مشهد پرداخت.[مستلزم منبع]

به نوشته روضه خوان بهائی،[۷] او در سال ۹۷۱ق همپا با پدرش در مشهد بوده میباشد.[۸] بعد ها پدرش برای مدتی روضه خوان الاسلام هرات شد، البته او در قزوین ماند و در ۹۷۹ق و ۹۸۱ق اشعاری در شوق واشتیاق به دیدار بابا و شهر هرات برای وی ارسال کرد.[۹] در سال ۹۸۳ق بابا روضه خوان به قزوین آمد و برای هجرت حج از فرمانروا اذن خواست، پاد شاه به خویش وی اذن اعطا کرد ولی از ملازمت و همراهی بهاءالدین عاملی با بابا نهی کردن و او‌را به ماندن در قزوین و درس دادن علم ها موظف کرد.[۱۰]

همسر و فرزندان
همسر روحانی بهائی، دختر علی منشار عاملی، زنی دانشمند بود که بعداز درگذشت بابا، کتابخانه گرانبها ۴ هزار جلدی او‌را به ارث موفقیت و روضه خوان بهائی آن را در ۱۰۳۰ق وقف کرد. این کتابخانه بعد از وفات روحانی بهایی، به باعث اهمال در حفظ نابود شد.[۱۱] بعضا بر این نظریه‌اند از این که بهائی سی سال از قدمت خویش را به تنهایی در مسافرت گذرانده، می‌اقتدار در نظر گرفتن زد که فرزندی نداشته میباشد. بیشتر منابع نیز فرزندی برای وی معرفی نکرده و بعضا او‌را عقیم دانسته‌اند.[۱۲]